De Britse politiek wordt harder tegen China

Verenigd Koninkrijk In het Britse Lagerhuis bestaat ineens volop aandacht voor misdragingen van Chinese autoriteiten. Moet Carrie Lam op de nieuwe sanctielijst?

Britse minister van Buitenlandse Zaken legt op 1 juli een verklaring af over de Chinese veiligheidswet voor Hongkong.
Britse minister van Buitenlandse Zaken legt op 1 juli een verklaring af over de Chinese veiligheidswet voor Hongkong. Foto Hannah McKay/Reuters

De Chinese autoriteiten doen niet eens moeite hun waarschuwingen met diplomatiek inpakpapier op te leuken. De tijd van onverholen dreigen is aangebroken. „China wil een vriend en partner zijn voor het Verenigd Koninkrijk. Maar als je China behandelt als een vijandig land, zul je de gevolgen daarvan ondervinden”, schreef Liu Xiaoming, sinds 2010 de Chinese ambassadeur in Londen, op 6 juli op Twitter, een medium dat in zijn thuisland niet vrij toegankelijk is. De keuze is simpel, aldus Liu: vriend of vijand. „Het is aan het VK om te besluiten aan welke kant ze uiteindelijk wil staan”.

Vriendschap betekent de Chinese heerschappij in Hongkong, inclusief veiligheidswet, aanvaarden. Vriendschap is het Chinese bedrijfsleven vertrouwen. Vriendschap staat gelijk aan geen lastige vragen stellen in het Lagerhuis over de Chinese medefinanciering en technische betrokkenheid bij de bouw van een nieuwe kerncentrale bij Hinkley Point, voor het leeuwendeel uitgevoerd door het Franse conglomeraat EDF. In dat geval zullen Chinese bedrijven erop vertrouwen dat hun jaarlijkse investeringen ter waarde van 8 miljard pond (bijna 9 miljard euro) in het VK veilig zijn, beloofde de ambassadeur.

Niet wegkijken

Het probleem is dat de Britse politiek heeft besloten op dit moment niet te zwijgen of weg te kijken. De druk op premier Boris Johnson gaat juist in de tegenovergestelde richting: meer actie, meer sancties.

Lees ook: EU veroordeelt China – maar onderneemt geen verdere actie

Johnson legde de afgelopen week via lekken naar media een u-bocht in de week. In januari besloot de regering dat Huawei toch een beperkt deel van de Britse 5G-infrastructuur mocht aanleggen. Nu wil Johnson waarschijnlijk toch af van het omstreden Chinese telecombedrijf.

De autoriteiten doen alsof dit het gevolg is van een besluit van de Amerikanen om te verbieden dat het Chinese bedrijf gebruikmaakt van chips van Amerikaanse makelij, waardoor Huawei op zoek moet naar Aziatische vervangers. Die zijn mogelijk minder betrouwbaar, luidt de Britse redenering. Toch is de timing niet los te zien van de situatie in Hongkong. In januari wilde Johnson vooral aantonen niet mak achter Trump aan te lopen. Nu is een strenge China-koers recept voor politieke goedkeuring.

Haviken bij de Tories willen dat Johnson en zijn ministers haast maken: Huawei moet al tegen 2024 geen rol meer spelen in het 5G-netwerk.

Magnitsky-wet

In het Lagerhuis sprak minister Dominic Raab van Buitenlandse Zaken over de nieuwe Magnitsky-wet, die het mogelijk maakt tegoeden te bevriezen en te ontnemen van buitenlandse schenders van mensenrechten. De wet is vernoemd naar de Russische advocaat die in 2009 werd gemarteld en stierf in zijn cel. Op de lijst staan individuen die betrokken waren bij de dood van Magnitsky en van de Saoedische journalist Jamal Khashoggi, evenals generaals uit Myanmar die verantwoordelijk worden gehouden voor de etnische zuivering van de islamitische Rohingya-minderheid. Chinese functionarissen ontbreken.

Chris Bryant (Labour) die jarenlang samen met Raab actie voerde voor de wet, stelde dat bestuurders die vrijheid van meningsuiting onderdrukken en democratische verworvenheden beperken ook op de lijst moeten belanden. „Moeten wij niet heel goed kijken of Carrie Lam niet op de lijst thuishoort?”, vroeg hij zich af. Lam is de hoogste bestuurder van Hongkong.

„We begonnen met de Oeigoeren en eindigen met de Hongkongers”

Iain Duncan Smith, een havik bij de Conservatieven, was het daarmee eens. Hij wees erop dat functionarissen straffen van een economische grootmacht als China enorme druk op Johnson en Raab oplevert, ook van Britse bedrijven die vrezen toegang tot de Chinese markt te verliezen. „In dat geval zal het grote bedrijfsleven behoorlijke druk uitoefenen op de regeringen”, zei Duncan Smith.

Toch moet China wat hem betreft aangepakt worden. „We begonnen vorige week met onthullingen over gedwongen sterilisatie van Oeigoeren en eindigden met Hongkongers die zagen dat hun rechten werden ontnomen”, zei Duncan Smith. „Kunnen we dan beginnen met Carrie Lam, wier familieleden, zoals ik het begrijp, recht hebben op een Brits paspoort?”

Raab reageerde niet afwijzend. Het voordeel van de nieuwe sanctiewet is dat individuen gestraft kunnen worden terwijl „de dialoog die wij met regeringen moeten blijven voeren intact blijft”.

De Britse politiek stroomt overduidelijk een kant op, meer verontwaardiging over Hongkong, meer aandacht voor het lot van de Oeigoeren. Het wachten is dan op ambassadeur Liu en zijn bazen in Beijing die tonen hoe vijandigheid eruitziet.

Lees ook: ‘Wis alsjeblieft onze oude berichten’, zeggen contacten in Hongkong