Baudet koestert zijn eigen mediazuil

FVD journaal Met nieuwe, eigen communicatiekanalen richt Baudet zich steeds meer op een harde kern, die loyaal is en hem niet tegenspreekt.

Thierry Baudet (FVD) tijdens een schorsing van een debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus.
Thierry Baudet (FVD) tijdens een schorsing van een debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Foto BART MAAT/ANP

Terwijl de Tweede Kamer vorige week sprak over de toekomst van de Europese Unie, hield Thierry Baudet een betoog over: de toekomst van de Europese Unie. Niet in de plenaire zaal van de Kamer, maar in de eigen studio van Forum voor Democratie. Het resultaat was live te zien op het FVD Journaal, de digitale talkshow waarmee Baudet sinds eind januari zijn achterban toespreekt. „Heerlijk”, zei Baudet onlangs over zijn eigen communicatiekanaal. „Hier word je nu eens niet in de rede gevallen door journalisten die je op een foutje willen betrappen.”

De ‘mediazuil’ van Forum voor Democratie groeit rap. Onlangs kwam een nieuwe essaybundel uit van Baudet, Politiek van het Gezond Verstand, dat als eerste boek verschijnt bij een eigen uitgeverij, Amsterdam Books. De partij trok het land in met een nieuw pamflet, waarvan naar eigen zeggen een miljoen exemplaren zijn gedrukt. Tussendoor maakte Baudet tijd voor een uitgebreid interview bij aspirant-omroep Ongehoord Nederland, dat presentator Joost Niemöller smalend introduceerde als een „safe space” voor Baudets ideeën.

Het zijn de voornaamste elementen van het nieuwe medialandschap dat Baudet en Forum de afgelopen maanden om zich heen opbouwden. Er zijn uitzonderingen – Baudet nam recent ook plaats op de bank bij RTL-talkshow Beau – maar de trend is dezelfde: meer naar binnen gericht, harder schoppend naar de buitenwereld die zich niet bij het geluid van Forum wil aansluiten. „Als je het zelf beter kunt doen”, zegt FVD-woordvoerder Tom Gorny, „waarom zou je het dan aan anderen overlaten?”

Gericht op de harde kern

Al vanaf de begindagen presenteert Baudet FVD als meer dan een partij. Forum moet een beweging zijn, een „movement” die op alle aspecten van de maatschappij zijn stempel drukt: politiek, wetenschap, cultuur en ook media. Medeoprichter Henk Otten omschreef FVD in 2018 als „een mediabedrijf met een politieke tak”. „Sanering van de NPO” stond als politieke ambitie al in het eerste verkiezingsprogramma uit 2017.

Na die verkiezingen werkte de partij hard aan een eigen mediaplatform, FvDaily, waarmee de partij – net met twee zetels in de Kamer beland – een nieuw, groter kiezerspubliek hoopte aan te boren. FvDaily kwam echter nooit verder dan de testfase: het bleef bij de registratie van een website en een nooit in gebruik genomen twitteraccount. Nieuwe verkiezingscampagnes slokten de aandacht op.

Lees ook: het NRC-interview waarmee Henk Otten de relatie met Baudet op scherp zette

Sinds het gedwongen vertrek van Otten in de zomer van 2019 – na een ruzie in de partijtop over verdwenen geld en ideële verschillen – is het mediabeleid van FVD een nieuwe koers ingeslagen. Het bouwen aan een eigen mediazuil staat opnieuw centraal, maar de doelgroep is veranderd: niet een megapubliek, maar een harde kern die zich voor de partij wil inzetten. Met die groep als basis – de meeste uitzendingen van het FVD Journaal trekken rond de 70.000 kijkers – hoopt de FVD-top de koppositie bij de Provinciale Statenverkiezingen van vorig jaar te herhalen. „De luchtaanval is geslaagd”, zei Baudet vorig jaar in een zaaltje in Leeuwarden, verwijzend naar die zege. Nieuw succes, vervolgde hij, was afhankelijk van de inzet van leden in de zaal. „Now we need boots on the ground. De grondtroepen, dat zijn jullie!”

Die nauwere focus klinkt ook door in de toon die de partij hanteert. Ingewijden wijzen erop dat een nieuwe lichting FVD’ers haar opwachting heeft gemaakt in de kringen rond Baudet en de Kamerfractie: jonge medewerkers, veelal twintigers en dertigers, die een hardere koers voorstaan en fellere uitspraken toejuichen. Baudet, is de lezing, hoeft bij hen op minder tegenspraak te rekenen.

Natuurlijke bondgenoten

Maar de nieuwe toon heeft de partij wel op ramkoers gebracht met oude geestverwanten. In een door GeenStijl georganiseerde talkshow in coronatijd beklaagde Baudet zich dat zijn „natuurlijke bondgenoten”, mediaplatforms als GeenStijl en The Post Online (TPO), zich niet aan zijn ‘movement’ verbonden. In dezelfde uitzending schaarde hij vrijwel alle andere partijen – van VVD en CDA tot GroenLinks en SP – onder een „cultuurmarxistische linkse mainstream” die erop uit is „Nederland te vernietigen”.

„Zij hebben alles. Dan is de vraag: gaan wij onderling elkaar de tent uitvechten? Dat kan”, vervolgde Baudet. „Je kan ook zeggen: wij gaan een front vormen en wij gaan samen optrekken.” Doen ze dat niet, betoogde de Forum-voorman, „dan winnen die klootzakken”. Het bleef niet bij één uitzending: vorige maand zette Baudet GeenStijl en TPO op Twitter weg als „brave kartelstutters” die het establishment zouden ondersteunen en zijn partij tegenwerken. Hij liep weg voor een GeenStijl-interviewer en zegde zijn TPO-abonnement op.

De strategie is niet zonder risico’s, een gevoel dat ook binnen de partij leeft: vervreemdt Baudet zich met die houding niet te veel van andere partijen, andere media en mogelijke kiezers? Isoleert de partij zich niet? ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers en Pieter Omtzigt, kandidaat-lijsttrekker bij het CDA, verwezen allebei naar het GeenStijl-interview als reden om een samenwerking met Baudet onwaarschijnlijk te noemen. Het is een van de verklaringen die gegeven wordt voor de gestage daling van Forum in de peilingen, al wijst de partij zelf naar corona als oorzaak. Zeker is dat de gevolgen te voelen zijn in de provincie, waar FVD-Statenfracties doorgaans soepel samenwerken – en soms zelfs besturen – met de partijen die Baudet bij GeenStijl hekelde.

Lees ook: over de samenwerking van CDA en FVD in Noord-Brabant

In Noord-Brabant vroeg Hans Smolders, FVD-Statenlid en onderhandelaar bij de formatie, na afloop van dat interview of Baudet niet kon wachten met zulke uitspraken om zo de formatie niet in gevaar te brengen, meldde het Eindhovens Dagblad. De Groningse Statenfractie nam eind juni zelfs publiekelijk afstand van Baudet, nadat die in het FVD Journaal de aardbevingsschade door de gaswinning had gebagatelliseerd, met de woorden „het is geen genocide of zo”. Aan tafel bij Joost Niemöller noemde Baudet zijn reguliere mediaoptredens „waste of time, waste of energy”. Hij werd voor zijn gevoel bewust verkeerd begrepen. „En het tragische is dat ik zie dat het gevolg is dat mensen, kiezers, vaak dan toch terugbewegen richting de mainstream partijen en de mainstream media.”