Reportage

Piek van coronavirus legt een sluier over Jacksonville

4th of July Florida is van het paradepaardje van corona-sceptici veranderd in de nationale corona-koploper van de VS. Op Onafhankelijkheidsdag komt het feest er niet op gang.
Mensen kijken zaterdagavond bij een drive-in naar vuurwerk voor Onafhankelijkheidsdag in Miami. In veel andere steden in Florida zijn vuurwerkshows afgelast wegens het coronavirus.
Mensen kijken zaterdagavond bij een drive-in naar vuurwerk voor Onafhankelijkheidsdag in Miami. In veel andere steden in Florida zijn vuurwerkshows afgelast wegens het coronavirus. Foto Cristobal Herrera / EPA

„Is dít 4 juli?” Ross Buttner, alleen een bermuda en verder niks, loopt zaterdagmiddag met drie studentenvrienden het strand van Jacksonville, Florida, op. Het is bepaald niet het feest dat ze op deze nationale feestdag hadden gehoopt aan te treffen. Een bijna militair regelmatige rij afdakjes is uitgevouwen door gezinnen met kinderen. Langs de vloedlijn staan vaders met hun zonen te vissen. In de branding dobbert een groepje jonge mensen met ieder een beker drank in hun hand. Okee, daar gaan de vrienden dan maar heen.

Wie zich de foto’s van de voorjaarsvakantie in Florida herinnert, kan zich de teleurstelling van Ross Buttner indenken. Toen stonden de feestende massa’s schouder aan schouder op de stranden van Fort Lauderdale, Miami en Jacksonville. Wat is er veranderd? Florida is van het paradepaardje van de corona-sceptici veranderd in de nationale corona-koploper op Onafhankelijkheidsdag. Deze zaterdag maakten staatsfunctionarissen officieel 11.445 nieuwe Covid-19-besmettingen in 24 uur tijd bekend. Texas was tweede met 8.258 nieuwe gevallen.

Het schrikt studenten als Buttner misschien niet af, maar de piek in de epidemie heeft een sluier over de stad gelegd. In het grasveld van Jacksonville’s Landing aan de oever van de St. Johns rivier heeft de gemeente witte cirkels gekalkt, om de mensen die hier het 4th of July vuurwerk willen zien, te tonen hoe ze een veilige afstand tot elkaar kunnen houden. Er komen ’s avonds een paar honderd mensen op af. „Andere jaren stond het hier helemaal vol”, zegt een toeschouwer die een mondkapje draagt met doodshoofdmotief.

Dat het virus nu niet langer ‘alleen maar’ woedt in steden en staten die door Democratische bestuurders worden geleid, zoals president Trump in het voorjaar meermaals onderstreepte, heeft de politisering van de epidemie in de Verenigde Staten niet tot staan gebracht. Het hoogste gerechtshof deed zaterdag een uitspraak in een zaak die was aangespannen door de Republikeinse Partij in de staat Illinois. Zij had een grote politieke picknick op 4 juli willen organiseren, maar stuitte op een verbod van de Democratische gouverneur Pritzker op grond van de volksgezondheid. De Republikeinen vonden het een aantasting van hun recht op vergadering en spanden een zaak aan. Nota bene de in 2018 door Trump aangestelde conservatieve rechter Brett Kavanaugh wees hun klacht zaterdag af.

Volle vliegtuigen

Zo is in de Amerikaanse maatschappij en politiek de tweedeling te zien tussen degenen die vasthouden aan de voorzorgsmaatregelen zolang er geen vaccin tegen het virus is en degenen die genoeg hebben van de epidemie en door willen met het normale leven. Het vliegtuig vanuit Washington zit van voor tot achter vol met passagiers, schouder aan schouder, twee maal drie rijen. Op vliegveld Charlotte (North Carolina) staan tientallen mensen in de rij voor Burger King, Aunt Annie’s of in de supermarktjes. Alle schijn van afstand houden is verdwenen.

Een maand geleden waren de vliegvelden nog leeg, de vliegtuigen zaten niet eens halfvol. En een maand geleden ging het beter met de Covid-19-uitbraak in de VS dan nu. De afgelopen weken is het aantal bevestigde gevallen gestegen naar meer dan 2,8 miljoen. In 38 van de 50 staten neemt het aantal gevallen toe. In 26 staten is het aantal gevallen niet eerder zo hoog geweest als nu.

Maar waarom zouden Amerikanen ook niet met het vliegtuig reizen? Waarom zouden ze een mondkapje dragen? Waarom zouden ze eigenlijk afstand houden? Hun staatshoofd doet het toch ook niet? Op zaterdag vierde president Donald Trump de 4de juli in de tuin van het Witte Huis met een ‘Saluut aan Amerika’. Zijn dochter en adviseur Ivanka twitterde zaterdagochtend dat Amerikanen zichzelf op deze feestdag goed in acht moesten nemen: „Houd afstand, draag een mondkapje als je dicht bij anderen in de buurt komt.”

Lees ook: Trumps oorlogsverklaring aan ‘nieuw radicaal links fascisme’

Haar vader had een dag eerder, aan de voet van Mount Rushmore met de in rotsen uitgehouwen presidentengezichten, laten zien dat hij zich van dat overheidsadvies niets aantrekt. Hij had er een verkiezingstoespraak gehouden over het gevaar van ‘extreem-links fascisme’. Om hem heen stonden kapjesloze leden van het Congres en zijn familie – diezelfde dag was gebleken dat de vriendin van zijn oudste zoon besmet is geraakt. De gouverneur van South Dakota had als gastvrouw het publiek van de president tevoren aangemoedigd: „Wij doen hier niet aan afstand houden.”

Geweldige, briljante mensen

Terug in Washington spreekt president Trump zaterdagavond vanaf het bordes van het Witte Huis de genodigden toe, de „geweldige, briljante mensen” die „aan de frontlijn van de epidemie werken”. China moet volgens hem „volledig verantwoordelijk” worden gehouden voor de epidemie. En: „Er zal ruim voor het eind van het jaar een vaccin zijn”, zegt Trump.

Stacey uit New Jersey, eigenaar van een stomerij, staat voor het hek aan de zuidkant van het Witte Huis, tussen enkele honderden nieuwsgierigen. Een mondkapje draagt ze niet, dat is in de open lucht niet nodig. Ze is een aanhanger van de president, maar wat hij over het vaccin beweert, klopt niet. „Ik doe mijn eigen research”, zegt ze. Liegt hij dan? „Ik noem het joking”, zegt ze. Ze vindt dat Trump als outsider zijn versheid heeft behouden in vier jaar Washington. Daarom zal ze weer op hem stemmen in november. „En hij is goed voor kleine ondernemingen zoals die van ons.”

Uit alle staten komen intussen berichten dat mensen besmet zijn geraakt op drukke bijeenkomsten binnen, zoals bij kerkbezoek. Oud-presidentskandidaat Herman Cain maakte woensdag bekend dat hij het virus onder de leden heeft – nog geen twee weken nadat hij zonder mondkapje tussen een groep vrienden op de tribune zat van een verkiezingsbijeenkomst van Trump in Tulsa, Oklahoma.

Volgens de president is de toename van het aantal besmettingen louter het gevolg van het opvoeren van testcapaciteit. Maar zoals The New York Times schreef: aangezien op vele plaatsen het aantal ziekenhuisopnamen stijgt, evenals het relatieve aantal positieve gevallen, kan de juni- en juli-piek in de epidemie niet geheel worden toegeschreven aan de toename van het aantal tests. Trump en vicepresident Mike Pence wijzen erop dat in deze fase van de epidemie meer jonge mensen met het virus worden gevonden en dat (wellicht daardoor) het relatieve aantal coronadoden sterk is teruggelopen.

Lockdown-maatregelen

De Republikeinse gouverneur van Florida, Ron DeSantis, die tot in mei met verve de uitzonderlijke ‘gezondheid’ van zijn dichtbevolkte staat prees – er waren in Florida veel minder zieken en doden te betreuren dan in bijvoorbeeld New York – kondigde vorige week aan dat hij de lockdown-maatregelen voorlopig niet verder zal versoepelen. Zaterdag zei hij dat hij in elk geval niet van plan is bedrijven opnieuw te sluiten.

Het is nu in Jacksonville beslist anders dan in New York in maart, toen zich rond verschillende ziekenhuizen daar chaotische taferelen afspeelden. De drive-thru testlocatie bij de Mayo-clinic aan de oostkant van Jacksonville is verlaten. Bij het UF Health ziekenhuis en bij het Baptist Health ziekenhuis geen gillende sirenes, geen koelwagens als provisorische mortuaria op de parkeerplaats. Ook geen rijen wachtende familieleden voor de deur. Een vrouw die uit het UF Health ziekenhuis loopt, is net op bezoek geweest bij haar man, die niet wegens het coronavirus is opgenomen. Ze zag binnen niet veel anders dan vroeger, zegt ze. „Behalve dat nu iederéén een mondkapje voor heeft.”

M.m.v. Jutta Chorus in Washington