Opinie

Wat Viruswaanzin en provo gemeen hebben

De Rechtsstaat

Wat me frappeert in de beweging ‘Viruswaanzin’ is dat die zich als procesfonds profileert. De groep ziet de lockdown als aantasting van de democratische rechtsstaat, waartegen geprocedeerd moet worden. Voor de politiek lijkt weinig belangstelling. Nu is je heil zoeken bij de rechter sinds Urgenda in de mode. Kennelijk kan de rechter grote koerswijzigingen afdwingen. Terwijl je in de politiek heus wel verwante corona-ontkenners tegenkomt, bij Forum en PVV bijvoorbeeld.

Lees ook: Zware misdaad en een onmachtig bestuur

Het maakt nieuwsgierig. Viruswaanzin wil „terug naar een tijd toen vrijheid nog normaal was”, lees ik op de website. Die vrijheid werd namelijk „het afgelopen decennium” al stevig beperkt, zo gaat het verder. Als (enige) voorbeeld worden dan de regionale inlichtingen- en expertisecentra opgevoerd, de RIEC’s. Dat is de ‘anti-ondermijningsdienst’ van de overheid, die databanken aan elkaar knoopt en allianties van bestuur, opsporing en ondernemers organiseert. Bedrijven worden op de korrel genomen, criminele families tegengewerkt, verdachte locaties geïdentificeerd. De drugshandel bloeit immers, bendeliquidaties en corruptie komen op, jaarlijks wordt er 16 miljard witgewassen. En de overheid is verkokerd, ongeïnformeerd, niet op schaal en geen partij voor wie het niet zo nauw nemen.

Hoe kom je voor je maatschappelijk engagement over grondrechten uit bij alléén die RIEC’s? Goed, er is op de zogeheten ‘integrale aanpak’ best wat af te dingen. Informatie uitwisselen, data koppelen – het gaat gauw over privacy en de vraag of bevoegdheden worden gebruikt voor het doel waarvoor ze zijn gegeven.

En zó kom je dan uit bij de co-initiatiefnemer van Viruswaanzin, bestuursrechtadvocaat Jeroen Pols. Nu komen belangen zelden alleen. Pols is advocaat voor de omstreden Rotterdamse huizenexploitant Cees Engel. Diens zoon Willem is het boegbeeld van Viruswaanzin, dat aan zijn keukentafel is ontstaan. Zijn broer Jan zit in ‘de ramen’, lees ik in de Volkskrant. Willem, een ex-wetenschapper, is dansleraar. Ondernemers dus, met heimwee naar het Nederland van tien jaar terug. Met corona als stok om de hond mee te slaan en de huisadvocaat onder handbereik.

Lees ook dit interview met Willem Engel: ‘Shit, ik ben politiek activist geworden’

Wat de actuele inperking van grondrechten betreft, heeft Viruswaanzin overigens gelijk. Tweemaal meldden ze in Den Haag een demonstratie aan, tweemaal is die verboden, met instemming achteraf van de rechter. Vrees voor geweld, te weinig afstand, te veel mensen, geen eigen ordedienst, geen behoefte aan coronaregels. De rechter vond het een redelijke afweging en liet het verbod staan. Van de gewenste totaalbeoordeling van het Covidgevaar zag de rechter wijselijk af. Waarna Viruswaanzin c.s. Nederland een bananenrepubliek noemde en bananen aan de gevels van diverse rechtbanken plakte.

Ik had zelf liever gezien dat Viruswaanzin wel had mogen manifesteren, in al z’n onverantwoorde gekkigheid, al was het maar een uurtje of twee. Ook om het obligate ‘politiestaat’-verwijt nu eens niet te hoeven horen. Achteraf maakt het ook weinig verschil of je nu een toegelaten of een verboden demonstratie door de politie moet laten opbreken.

Dergelijke grassroots bewegingen, hoe maf je hun beweringen inhoudelijk ook kunt vinden, laten wel zien dat ook lockdown-light niet vanzelfsprekend is. Die bananen-actie deed me denken aan het gratis krenten uitdelen waarmee in 1966 provo’s een lange neus trokken naar benepen Nederland. In Viruswaanzin zit een vergelijkbaar, maar hedendaagser fuck you-sentiment. Deels is het welbegrepen eigenbelang. Maar ook primaire ergernis over niet meer écht vrij mogen demonstreren, reizen, bewegen of zelfs maar dichtbij elkaar kunnen zijn. De afkeer van de juridisch geïmproviseerde lockdown waar Nederland in is gerommeld is goed te begrijpen, zeker naarmate die langer duurt. Willem Engel, een man met al het zelfvertrouwen van de natuurgenezer, krijgt dankzij sociale media dan makkelijk gezag.

Mijn voorkeur heeft dan een kieslijst, met Engel op 1. En niet de omweg via de rechter. Ik verwacht natuurlijk ook een Covid-Vrij-Staat, met gratis bananen en veel vrije omgangsvormen, tenminste op de dansvloer.

Folkert Jensma is juridisch commentator. Twitter: @folkertjensma

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.