Per vliegtuig naar je man die een paar kilometer weg woont

Grens Canada-VS De landgrens tussen Canada en VS is door corona al maanden dicht. Canada houdt dat graag zo. Gevolg: leed en gedoe voor velen. „Als de baby te vroeg komt, kan mijn man niet bij de geboorte zijn.”

Kris Browning zit in Canada en praat met haar man Tim Browning in de Verenigde Staten.
Kris Browning zit in Canada en praat met haar man Tim Browning in de Verenigde Staten. Foto Elaine Thompson

Ashley Cook heeft moeite om haar tranen te bedwingen. De arts uit de Canadese provincie Ontario verwacht in augustus haar eerste kind met haar man Tom, een dokter in de Amerikaanse buurstaat Michigan. Maar de gezamenlijke beleving van de zwangerschap waar ze van hadden gedroomd, is ernstig verstoord. Vanwege de corona-pandemie zijn ze van elkaar gescheiden, door de gesloten landgrens tussen Canada en de Verenigde Staten.

Het echtpaar, getrouwd sinds 2016, woont aan weerszijden van de Amerikaans-Canadese grens. Normaal steken de man en vrouw de grens meerdere keren per week over om bij elkaar te zijn. Sinds de grens in maart echter dichtging om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, kan dat niet meer. En omdat de sluiting nog maanden kan voortduren, is het zelfs onzeker of Tom in augustus bij de bevalling kan zijn – en hoe het verder moet na de geboorte van de baby.

„Het is ontzettend frustrerend”, zegt Cook telefonisch vanuit haar woonplaats Windsor, pal tegenover het Amerikaanse Detroit. „Toen de sluiting in mei werd verlengd, was ik echt van de kaart. Ik dacht: ‘hoe kan dit, wanneer komt hier een einde aan?’ De autoriteiten vergeten dat ze familieleden beletten om elkaar te zien.”

Ashley en Tom Cook zijn twee van de duizenden mensen in de Noord-Amerikaanse buurlanden wier levens zijn ontwricht door de langdurige grenssluiting. In maart sloten beide landen in overleg de grens voor „niet-essentieel” verkeer. Voor commercieel verkeer bleef de grens open, en ook mensen met essentiële beroepen die aan de ene kant wonen en aan de andere kant werken, mochten heen en weer blijven reizen. Maar oversteken voor andere doelen, zoals toerisme, winkelen of bezoek aan vrienden of familie, werd verboden, aanvankelijk voor dertig dagen.

8.891 grenskilometers

De sluiting, die sindsdien meerdere keren met telkens een maand is verlengd, is historisch. De grens tussen de VS en Canada, in totaal 8.891 kilometer lang (inclusief de grens tussen Canada en Alaska), staat bekend als ‘de langste onverdedigde grens ter wereld’. Normaal steken dagelijks meer dan 300.000 mensen over. Naast de vele familiebanden zijn de landen nauw met elkaar verweven via hun economieën. Zelfs na de aanslagen van 11 september 2001 ging de grens slechts enkele dagen dicht. „Ik had nooit gedacht dat ze de grens zouden sluiten”, zegt Cook.

Onder bewoners van grensgebieden dringt inmiddels het besef door dat het einde van de sluiting nog niet in zicht is. Vooral Canada, dat met schrik kijkt naar het chaotische verloop van de pandemie bij de zuiderburen, heeft geen haast om de poorten weer open te zetten. In tegenstelling tot de VS, waar het aantal vastgestelde besmettingen de afgelopen weken drastisch is toegenomen, lijkt Canada de pandemie onder controle te hebben gekregen. In het land van ongeveer 37 miljoen inwoners zijn meer dan 104.000 gevallen vastgesteld; ruim 8.600 mensen zijn er aan Covid-19 overleden.

„We weten dat het erger wordt in veel delen van de Verenigde Staten”, aldus Isaac Bogoch, een specialist in infectieziekten bij het University Health Network in Toronto deze week tegen omroep CBC. „We maken ons grote zorgen dat we na een heropening van de grens gevallen naar Canada importeren. Dan zouden we veel van het harde werk om de infectie hier onder controle te krijgen, ongedaan maken.”

Len Saunders, immigratie-advocaat in Blaine in de Amerikaanse staat Washington, op de grens met Canada, is er daarom van overtuigd dat de grens niet voor het einde van het jaar opengaat, zegt hij telefonisch. „Ze blijven de sluiting steeds met dertig dagen verlengen. De Amerikanen willen wel heropenen, maar de Canadezen willen de grens dicht laten. Ze willen Amerikanen buiten de deur houden.”

De man met zwarte zonnebril leunt tegen een grenspaal. Hij staat in Canada, gescheiden van zijn ouders, rechts, in de VS. Foto Elaine Thompson/AP

Het heeft geleid tot een paradox. Sinds 11 september 2001 zijn de Amerikanen hun noordgrens, die van oudsher grotendeels onzichtbaar is en vrij poreus, strenger gaan bewaken. Canada, dat voor driekwart van zijn export afhankelijk is van de VS, dringt er juist altijd op aan de grens zo open mogelijk te houden. Nu zijn de rollen omgekeerd: van de Amerikaanse president Donald Trump, een isolationist, mag de noordgrens open. En de Canadese premier Justin Trudeau, een internationalist, houdt hem liever dicht.

Ashley Cook heeft vooral moeite met de onzekerheid. „De rest van het land gaat weer open, mensen bezoeken weer familie en andere bijeenkomsten, maar wij zitten nog steeds vast”, zegt ze. Cook heeft op Facebook een groep gevormd met bijna tweeduizend lotgenoten. „Er zijn zoveel mensen getroffen die hun ouders of kinderen of hun partner niet kunnen zien, het is hartverscheurend.”

Wel/niet bij de bevalling

Maar er zijn enkele mazen in het net. De Canadese regering heeft in juni een uitzondering gemaakt voor naaste familieleden, onder wie echtgenoten. Die mogen Canada nu bezoeken, tenzij ze symptomen hebben. Maar ze moeten na aankomst verplicht twee weken in zelf-isolatie. Onwerkbaar, zegt Ashley Cook. Haar man heeft in juni twee weken bij haar in huis gezeten zonder de deur uit te gaan, voordat hij terug moest naar zijn werk in Michigan. Voor de bevalling wil hij twee weken van te tevoren komen, en kort daarna teruggaan. „Als de baby te vroeg komt, kan hij niet bij de geboorte zijn, want dan zit hij nog in quarantaine”, zegt ze. „Ik vraag me af hoeveel werkende mensen in staat zijn om meerdere weken per maand vrij te nemen om hun familie te kunnen zien.”

Lees ook de reportage van vorig jaar zomer: ‘In de bieb kunnen ze elkaar toch zien’, over de gevolgen van Trumps inreisverbod

Ook is de afgelopen maanden gebleken dat mensen vanuit Canada naar de VS kunnen vliegen. De Amerikaanse douane houdt reizigers tegen aan de landgrens, maar laat ze door op grote Canadese luchthavens, waar Amerikaanse douaneposten zijn voor zogeheten ‘pre-clearance’: reizigers naar de VS gaan al door de douane op het vliegveld vóór vertrek, en komen op hun Amerikaanse bestemming aan als binnenlandse passagiers. Volgens de officiële afspraak heeft de sluiting betrekking op de landgrens.

„Dat moedigt Canadezen aan toch te komen”, zegt advocaat Saunders. Een cliënt van hem uit de provincie British Columbia wilde haar pasgeboren kleinkind bezoeken in de staat Washington. De Amerikaanse douane hield haar bij de landgrens tegen, maar vroeg haar of ze vliegen had overwogen. Dat is een omslachtige en dure omweg, via Vancouver en Seattle, maar het werkte inderdaad. „Het is niet logisch”, zegt Saunders. „Alsof je de voordeur van je huis op slot doet, maar de achterdeur wijd open laat staan. Maar iedereen is aangenaam verrast wanneer blijkt dat ze die route zonder tegenspoed kunnen gebruiken.”

Ontmoeting bij een greppel

Ook Birgit Heinbach is van plan deze zomer naar haar man Ian Geddes te vliegen – een „belachelijk” plan, zegt ze telefonisch. Het echtpaar woont op tien minuten rijden van elkaar, aan weerszijden van de grens. Hij een piloot in Blaine in de staat Washington, zij een fysiotherapeut in South Surrey, British Columbia. In november zijn ze getrouwd, na elf jaar samen. Inmiddels zijn ze „langer van elkaar gescheiden dan we zijn getrouwd”, zegt Heinbach wrang.

Normaal is het echtpaar drie à vier nachten per week bij elkaar, maar nu zijn de opties zeer beperkt. Toen parken weer opengingen na een maandenlange coronasluiting, konden ze elkaar ontmoeten in Peace Arch Park, een park aan weerszijden van de grens bij Vancouver, waar Amerikanen en Canadezen normaal vrijuit in beide landen kunnen rondlopen. Maar na een grote toeloop van familieleden die van elkaar zijn gescheiden, en zelfs bruiloften, hebben de Canadese autoriteiten de noordelijke toegang tot het park onlangs afgesloten.

Nu kunnen Geddes en Heinbach elkaar alleen zien aan weerszijden van 0 Avenue, een straat die precies langs de grens loopt. „We kunnen elkaar aanstaren over een greppel”, aldus Geddes door de telefoon. „Het is illegaal om elkaar te kussen of elkaar te omhelzen”, voegt Heinbach toe. „Grenswachten kijken toe en er zijn camera’s, we grappen dat er niet veel privacy is.”

Het is illegaal om elkaar te kussen of elkaar te omhelzen

Birgit Heinbach wier man in de VS woont, net over de grens met Canada

De twee vijftigers hekelen de situatie. „Het is wreed”, zegt Geddes. „Ik zie niet in waarom ik mijn vrouw niet kan bezoeken voor enkele dagen, zonder dat ik veertien dagen in quarantaine hoef te zitten.” Heinbach noemt de situatie „ondraaglijk”, zeker in deze tijd waarin mensen steun zoeken bij hun naasten. „Het zou goed zijn als Justin Trudeau eens in onze schoenen zou staan.”

Lees ook: ‘Het virus houdt huis in VS, Brazilië, India’ – cijfers over corona.

Maar tegelijkertijd heeft het echtpaar begrip voor de grenssluiting, die volgens hun verwachting nog zeker tot het einde van het jaar zal duren. „Ik begrijp waarom Canada dit doet, in de VS is het een puinhoop”, zegt Heinbach. Ze vindt dat er ruimere uitzonderingen moeten worden gemaakt voor familieleden. „Ik denk dat Canadezen niet willen worden overspoeld door Amerikaanse toeristen, en ik kan niet zeggen dat ik hen dat kwalijk neem”, zegt Geddes.

Heinbach wil in augustus het vliegtuig nemen naar haar man, via Vancouver en Seattle, ook al kan ze naar zijn huis lopen. Het risico op besmetting met het coronavirus is dan bovendien vele malen groter dan als ze te voet zou gaan, zegt ze. Geddes: „Het is krankzinnig: we wonen zo dicht bij elkaar, maar het zou net zo goed een andere wereld kunnen zijn.”