De bloedfonteinen kletterden op de kust

Zap De Keuringsdienst van waarde onderzocht de herkomst van een zak fruits de mer. De BBC verdiepte zich in de walvisjacht. Zo bracht de zee donderdagavond geen vrolijke verhalen.

Stacey Dooley aan boord van een Noorse walvisvaarder in Stacey Dooley: The Whale Hunters (Canvas).
Stacey Dooley aan boord van een Noorse walvisvaarder in Stacey Dooley: The Whale Hunters (Canvas).

Terwijl de onvermoeibare NOS de kijkers nog maar weer een uur langs de Feiten en fabels van het coronavirus gidste, ging het op de andere zenders over de feiten en fabels van de zee. Eerst bij de Keuringsdienst van waarde (KRO-NCRV), alwaar men zich stortte op de raadselen van de fruits de mer. Dat is „alles wat geen vis is”, verklaarde een visboer. In andere woorden: „Geen vis-vis.”

Een zak zeevruchten uit de supermarkt blijkt een multiculturele samenvriezing. De mosselen komen uit het Zuid-Oostelijk deel van de Stille Oceaan, de seabob garnalen uit de Atlantische Oceaan, de pijlinktvis uit de Indische Oceaan. „Niet alle vis zit in alle oceanen. Dat is het hele eieren eten”, legde een welwillende mevrouw uit. Het werkelijke eieren eten, zo bleek al snel in deze heerlijke (anderhalf jaar oude) aflevering, is dat de vruchten uit de nabije Noordzee veel duurder zijn. Dus die verdwijnen als export naar landen waar ze het verschil kunnen proeven. In ruil worden vanuit de hele wereld diepgevroren schelpen en krabbetjes naar Nederland verscheept.

„Je moet voor de grap eens zo’n zakkie ontdooien”, zei een vishandelaar. Het bleek een kolossale hoeveelheid water op te leveren. In onze geglobaliseerde economie dragen we geen water meer naar de zee, we verschepen water over de zee. Veel beter zou het natuurlijk zijn als mensen zich voeden met de vis uit de zee die aan hun eigen land ligt. Dat doen ze op de Faerøer, maar ook daar wordt een mens niet vrolijk van, zo bleek even later op Canvas.

De Belgische zender zond een nieuwe aflevering uit van de Britse reportageserie Stacey Dooley Investigates, waarin de BBC-sterverslaggever zich verdiepte in de walvisjacht. Op de Faerøer leven de bewoners traditiegetrouw van wat de aarde hun schenkt. Al moet de natuur bij haar schenkingen wel een handje worden geholpen. Op gezette tijden jagen de boten van de eilandbewoners een school grienden richting de kust. Als de walvissen daar eenmaal zijn gestrand, worden ze door de bevolking met de hand geslacht: de grind. Er zijn speciale instrumenten ontwikkeld om dat snel te laten verlopen, maar dat lukt niet altijd. De bloedfonteinen kletterden op de kust.

Verboden is het niet, grienden zijn niet beschermd en worden elders amper bejaagd. Geduldig vertellen de eilandbewoners hoe milieuvriendelijk deze vorm van voedselvoorziening is – maar als de vlekkeloos voorbereide Dooley een kritische vraag stelt wordt ze onderbroken. De vissers hebben geen enkel begrip voor buitenstaanders die hun op hun eigen eilanden de wet komen voorschrijven. Zoals de Sea Shepherds, activisten die beelden van de openluchtabattoirs online zetten. „We try to be non-agressive”, zeggen ze tegen Dooley, maar bij eerdere acties is er flink gevochten. Dooley zoekt een middenpositie – al zien we haar niet eten van het walvisvlees dat overal voor haar wordt uitgestald.

In het tweede deel van de uitzending mocht Dooley meevaren met een Noorse walvisvaarder. Ze werd zo zeeziek dat ze op een gegeven moment acuut het beeld uitliep; dagenlang zigzagde het schip over zee. De verslaggever liet zich alvast voorlichten over de details van de jacht. Met een kanon wordt een granaat het dier in geschoten, die binnenin explodeert.

Dooley durfde niet te kijken toen er eindelijk een dwergvinvis van 7,10 meter lang binnen schootsafstand kwam. Ze wilde haar gastheren niet schofferen, maar toen het reusachtige dode dier aan boord werd gehesen, ontsnapte haar een „Fuck, this is mad”.

Zo bracht de zee donderdagavond geen vrolijke verhalen. Of nu de moderniteit of de traditie prevaleert, de vis (het zeefruit, de walvis) is hoe dan ook het haasje.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.