1,5 meter afstand en handen wassen: de discipline zakt weg

De coronacijfers De cijfers in het coronadashboard laten nog altijd geen alarmbellen rinkelen. Maar mensen houden zich minder goed aan de belangrijkste regels: afstand houden en handen wassen.

Leden van het Goudsch Kamerkoor tijdens een repetitie. Koren mogen weer repeteren als zij zich houden aan een protocol. Zo moeten leden 1,5 meter afstand tot elkaar houden en moet het plafond minstens 4 meter hoog zijn.
Leden van het Goudsch Kamerkoor tijdens een repetitie. Koren mogen weer repeteren als zij zich houden aan een protocol. Zo moeten leden 1,5 meter afstand tot elkaar houden en moet het plafond minstens 4 meter hoog zijn. Foto Pieter Stam de Jonge/ANP

1 Rioolwater in het dashboard

Metingen in het riool moeten helpen om een nieuwe corona-uitbraak zo snel mogelijk te ontdekken. Het RIVM deed de afgelopen maanden bij 29 rioolzuiveringsinstallaties metingen naar virusdeeltjes die via de uitwerpselen van zieken in het riool belanden. De cijfers zijn nu toegevoegd aan het coronadashboard, waar cijfers over de epidemie worden verzameld.

Het aantal virusdeeltjes in het riool neemt af en dat komt overeen met de andere cijfers zoals het aantal ziekenhuisopnames. Maar voorlopig zeggen de metingen nog weinig, waarschuwt het RIVM: er wordt nog onderzocht of de rioolmetingen een indicator zijn voor het aantal besmette mensen. De cijfers zijn bewerkelijk: niet elke zieke scheidt virusdeeltjes uit in de ontlasting. In september moet er meer duidelijk zijn. Dan wordt gemeten bij ruim 300 zuiveringsinstallaties.

2 Huisartsen zien minder verdachte gevallen

Ook toegevoegd aan het dashboard: het aantal verdachte patiënten. Dat aantal is gebaseerd op mensen waarvan de huisarts denkt dat ze wel eens Covid-19 kunnen hebben. Vorige week lag dat aantal op 11,7 personen per 100.000 inwoners - een stukje lager dan de week ervoor, toen er 15,7 verdachte patiënten per 100.000 inwoners werden geregistreerd. De cijfers komen van het onderzoeksinstituut Nivel, die de geanonimiseerde patiëntendossiers van zo’n 350 huisartsenpraktijken kunnen inzien.

Sinds deze week publiceert het RIVM ook elke week een berekening van het aantal besmette personen, uitgerekend op basis van het aantal positieve tests. Afgelopen week zouden er 16,1 besmette personen per 100.000 inwoners zijn geweest. Maar de berekening is niet nauwkeurig en moet worden gezien als grove schatting, stelt het RIVM: het gaat om duizenden en dus niet om honderden of tienduizenden.

3 Basisregels volgen wordt moeilijker

De gegevens in het dashboard laten nog altijd een dalende trend zien - ook het aantal ziekenhuisopnames en positieve testen. Maar Nederlanders krijgen het wel steeds moeilijker om zich aan de regels te houden, blijkt uit het laatste gedragsonderzoek van het RIVM.

Mark Rutte riep vorige week juist nog op om anderhalve meter afstand te houden en „je handen stuk te wassen”, maar juist bij die twee regels zakt de discipline weg. Ongeveer 40 procent van de Nederlanders zegt „frequent” en „nauwkeurig” handen te wassen, terwijl 60 procent stelt „voldoende afstand” te houden. Met handen wassen hadden mensen sowieso al moeite - in april zei nauwelijks 50 procent dat frequent en nauwkeurig te doen - maar in april hield nog wel zo’n 70 procent van de mensen voldoende afstand. Nu wordt de anderhalve meter afstand met name overschreden bij het doen van boodschappen of buitenshuis werken.

De regel om afstand te houden verliest ook wat aan draagvlak. Eind april stond zo’n 95 procent achter de regel, nu nog ongeveer 82 procent.

Lees ook: Past de samenleving wel op anderhalve meter afstand? NRC legt vier alledaagse situaties langs de meetlat van de anderhalvemetermaatschappij

Correctie (4 juli 2020): In een eerdere versie stond dat er afgelopen week 2.800 besmette personen per 100.000 inwoners waren. Er zijn naar schatting in totaal 2.800 besmette personen in Nederland en 16,1 besmette personen per 100.000 inwoners. Dat is aangepast.
Correctie (6 juli 2020): In een eerdere versie van het fotobijschrift stond dat leden 3 meter afstand van elkaar moeten houden. Dat moet 1,5 meter zijn en is aangepast.