Hongkong kust woede van Britse politici over China wakker

Veiligheidswet Hongkong Volgens de Britse regering schendt China met de nieuwe veiligheidswet „op grove wijze” de autonomie van Hongkong. In reactie biedt het VK onderdak aan 3,5 miljoen Hongkongers aan.

Activisten demonstreerden woensdag in Hongkong tegen de veiligheidswet. Er werden ruim 300 arrestaties verricht, waarvan negen onder de nieuwe wet.
Activisten demonstreerden woensdag in Hongkong tegen de veiligheidswet. Er werden ruim 300 arrestaties verricht, waarvan negen onder de nieuwe wet. Foto Tyrone Siu/Reuters

Terwijl de politie van Hongkong honderden demonstranten arresteerde en een waterkanon op journalisten richtte op de eerste dag dat de ingrijpende veiligheidswet inwerking trad, kondigde de Britse regering aan 3,5 miljoen bewoners van de autonome Chinese stad inderdaad „een route” naar Brits staatsburgerschap te bieden.

De interventie is niet alleen de grootste verruiming van het Britse migratiebeleid in decennia, maar ook een belangrijk middel van de regering van Boris Johnson om te laten zien dat het Verenigd Koninkrijk na de Brexit een force for good wenst te zijn op het wereldtoneel.

Dominic Raab, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, zei in het Lagerhuis dat de veiligheidswet die op last van Beijing geldt voor Hongkong de afspraken schendt tussen China en het Verenigd Koninkrijk over de machtsoverdracht in 1997. In ieder geval vijftig jaar na de zogenoemde handover zou China de autonomie van de stadstaat respecteren.

Overzees paspoort

Als gevolg van de schending van de afspraken vindt Raab het nodig dat het Verenigd Koninkrijk zich opwerpt als veilige haven voor bewoners. Hongkongers geboren voor 1997 hebben recht op een Brits overzees paspoort. Circa vierhonderdduizend Hongkongers hebben zo’n pas. De voordelen van het paspoort waren beperkt, maar daar komt verandering in. Houders krijgen het recht om vijf jaar te werken en studeren in het VK. Na die periode komen ze in aanmerking voor een permanente verblijfsvergunning en na zes jaar woonachtig te zijn in het VK kunnen ze de Britse nationaliteit aanvragen.

Er zal geen sprake zijn van een quotum, verzekerde Raab. Alle 3,5 miljoen Hongkongers geboren voor 1997 en hun afhankelijke familieleden komen in aanmerking voor de regeling. De maatregel leidt bij de Conservatieven niet tot enige discussie. In het partijprogramma is terugdringen van migratie naar het VK een uitgesproken doel, maar deze situatie is buitengewoon, is de consensus. „Wij willen positieve banden met China, maar wij zullen niet wegkijken als het om Hongkong gaat en wij zullen onze historische verantwoordelijkheid niet ontlopen”, zei Raab.

De maatregel wordt gesteund door alle belangrijke partijen in het Lagerhuis. Lisa Nandy, de schaduwminister van Buitenlandse Zaken namens Labour, zei wel bezorgd te zijn dat alleen rijke Hongkongers de middelen hebben naar het Verenigd Koninkrijk te verhuizen. „Dit mag niet een regeling zijn waardoor alleen zij de stad kunnen ontvluchten”, zei Nandy. Ze drong er op aan de minderjarige kinderen van Hongkongers die overkomen het schoolgeld te laten betalen dat Britten ook betalen, niet het torenhoge tarief voor Chinezen.

Lees ook: Labour wil niet de sloper zijn van een bondgenootschap

Nandy maakte ook het belangrijke punt dat de ingreep van de regering niet het probleem in Hongkong oplost. De Chinese regering lijkt niet van plan om door de actie van Johnson en de zijnen de veiligheidswet in te trekken of minder hard op te treden. Labour drong erop aan dat de regering in de komende weken met een wetsvoorstel komt dat het mogelijk maakt om de bezittingen van Chinese bestuurders en politici te bevriezen als bewezen kan worden dat zij betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen in Hongkong. „Het is tijd voor gerichte sancties”, zei Nandy.

Andere toon

Het is slechts vijf jaar geleden dat toenmalig premier David Cameron superlatieven tekort kwam om de Brits-Chinese betrekkingen te prijzen. „Een gouden tijdperk is aangebroken”, zei Cameron in 2015 vlak voor het staatsbezoek van president Xi Jinping. Londen moest hét financiële centrum worden waar de Chinese renminbi internationaal verhandeld werd. Chinese bedrijven zouden massaal investeren in het VK en omgekeerd. „Dit is ook winst voor China, om toegang te hebben tot het VK, een leidend land binnen de EU”, zei Cameron.

Het liep anders. Theresa May was al minder overtuigd van de flirt met China toen zij het premierschap van Cameron overnam. En onder Johnson is de Britse politiek nog kritischer geworden.

De stemmen zwellen aan om Huawei alsnog buiten te sluiten bij de aanleg van het 5G-netwerk. En de consensus in het Lagerhuis is dat de Britse economie minder afhankelijk moet zijn van Chinese investeringen en invoerproducten. Jarenlang was de geldende logica dat meegaan in het Chinese groeiwonder alleen maar voordelen had voor de Britse economie en welvaart. Daar komen Lagerhuisleden nu rap op terug. Hongkong heeft hen wakker gekust.