Reportage

De sekswerkers zijn aan de slag, maar het is nog rustig

Sekswerk Sekswerkers mogen na drie maanden weer aan het werk. Maar de toeristen, belangrijke klanten, zijn er nauwelijks.

„Kijk eens, de thermometers!” Met gepaste trots opent Mona de doos die in het peeskamertje ligt, op het bed naast een van haar langharige katten. „Ik heb er voor alle dames eentje besteld. Die dingen werken met infrarood, dan hoef je ze alleen maar te richten op het voorhoofd van een klant.”

Mona (achternaam bekend bij de redactie) is al bijna vijfendertig jaar ondernemer op de Amsterdamse Wallen. Samen met haar levenspartner Jan Broers exploiteert ze acht ramen en een hotel aan de Oudezijds Achterburgwal, schuin tegenover sekstheater Casa Rosso. Ze is „hartstikke blij” dat sekswerk, als laatste contactberoep, vanaf 1 juli weer is toegestaan – na een sluiting van drieënhalve maand.

Van Mona’s acht vaste huursters is er deze woensdag nog maar één aan de slag gegaan. Sommigen zitten nog in hun land van herkomst, vooral Roemenië. „De aankondiging van het kabinet kwam als een verrassing. We dachten dat we tot 1 september dicht moesten blijven.” Anderen wachten nog even tot komend weekend. „Die zeggen: ho, wacht eens, ik moet eerst nog mijn haar laten doen en mijn nagels.”

Lees ook onze reportage over de verlaten Wallen in coronatijd

Voor de prostituees die weer aan het werk gaan, gelden geen beperkingen. De overheid vertrouwt op het gezond verstand van de vrouwen en hun verhuurders. Nee, zegt Mona, die anderhalve meter lukt natuurlijk nooit bij dit contactberoep aller contactberoepen. „Maar dat gaat ook niet als je naar de masseur of fysiotherapeut gaat. En kijk eens hoe dicht mensen langs elkaar heen lopen in de supermarkt.”

Wat ze wel kunnen, is zo goed mogelijk de richtlijnen naleven. Bij het raam heeft Mona een geplastificeerde checklist voor bezoekers opgehangen die ook geldt in de horeca, winkels en bij andere contactberoepen. Niezen of benauwdheid? Helaas, geen seks. Ook heeft ze de vrouwen een A4’tje overhandigd van de GGD met specifieke hygiënemaatregelen voor sekswerkers. Zoals: „Vermijd elkaars ‘vochtige adem zone’ door werkzaamheden daarop aan te passen.”

Mona heeft naast de thermometers ook mondkapjes en latex handschoentjes ingekocht voor haar huursters. „Die gebruiken ze alleen als de klant het wil.” En de peeskamer dient natuurlijk straf gepoetst te worden na iedere klant: handdoeken of papierrol op het bed verwisselen, eventuele seksspeeltjes ontsmetten, handen wassen voor én na de daad. „Maar dat deden de dames ook al vóór corora.”

Weinig te beleven

In de Groningse rosse buurt Nieuwstad is woensdagmiddag nog weinig te beleven achter de vijfennegentig aaneengeschakelde ramen. Er staan een paar mannen voor de deur te wachten, maar veel prostituees zijn er niet te bespeuren. De meeste kamers worden nog in beslag genomen door exploitanten en klusjesmannen, die de laatste reparaties verrichten voordat de sekswerkers er weer hun intrek nemen.

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

„We hebben al onze kamers van goed internet voorzien en nieuwe tv’s opgehangen”, vertelt Roelof van der Wijk, exploitant van achtenzestig ramen, zittend op de kruk voor het raam waar normaal gesproken de sekswerker plaatsneemt. „Ik moest toch wat, om de tijd te doden de afgelopen maanden.”

Een andere Groningse exploitant heeft ‘sexyglas’ laten aanbrengen in de peeskamers: een scherm van plexiglas met een gat erin.

Het waren pittige tijden, vertellen prostituees en raamexploitanten in Groningen en Amsterdam. Wie stond ingeschreven als zzp’er, kon aanspraak maken op een tijdelijke uitkering van 1.052 euro per maand. Maar vaak was dat niet eens genoeg om de huur te betalen. „De afgelopen tijd heb ik mijn spaargeld moeten aanspreken”, zegt sekswerker Felicia Anna (haar werknaam).

Felicia, een Roemeense die ook voorzitter is van sekswerkersvakbond Red Light United, heeft nog „geluk gehad”, zegt ze: haar partner had ook inkomsten. „Maar sommige meiden hebben hun huis moeten opgeven en zijn bij elkaar ingetrokken. Bij een andere collega is het gas afgesloten omdat ze de rekening niet meer kon betalen.” In Groningen richtte exploitant Van der Wijk zijn kantoorpand in als woonruimte voor enkele van zijn klanten.

Een aantal prostituees heeft illegaal doorgewerkt tijdens de lockdown, zeggen sekswerkers en exploitanten. „Dat gaat gewoon via de telefoon, daarin staat het vaste klantenbestand van de dames”, zegt Roelof van der Wijk.

Andere prostituees vertrokken naar hun thuisland. Ze beginnen nu weer terug te keren. In Amsterdam moeten exploitanten verplicht een ‘terugkomgesprek’ voeren met hun huursters. Een afschrift ervan gaat naar de gemeente. „Ze denken dat we de dames drie maanden lang niet hebben gesproken”, zegt Mona. „Maar wij hebben een appgroep, waarin we bijna iedere dag contact hebben.”

Weinig toeristen

Op de Amsterdamse Wallen is het woensdagmiddag alweer aardig druk. Achter ongeveer de helft van de ramen staan vrouwen: een goede bezetting voor overdag. Toch zijn sekswerkers en exploitanten sceptisch over de nabije toekomst. „De meeste meiden die ik ken, zijn afhankelijk van toeristen”, zegt Felicia Anna. „En daar zijn er nog maar weinig van in de stad. Sommigen gaan nu overdag werken, in de hoop meer klanten te krijgen.”

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De omzet, zegt exploitant Mona op de Wallen, hangt op dit moment helemaal af van hoeveel vaste klanten de dames hebben. „Als je die hebt, zal het prima gaan. Ben je afhankelijk van toevallige passanten, dan ga je weinig klandizie krijgen.”

Linda (haar werknaam) is zo’n sekswerker die het moet hebben van vaste klanten. Ze is woensdagochtend meteen weer aan de slag gegaan, achter haar vaste raam bij het Singel. „Het zal geen storm lopen. Maar al verdien ik per maand maar honderd euro meer dan die 1.052 euro van de overheid, dan nog ben ik blij. Ik werk veel liever voor mijn geld.”