Opinie

Kan het coronaprotest ook ‘astroturfing’ zijn?

Tom-Jan Meeus

Een oude wijsheid: alle overheden krijgen de demonstranten die ze verdienen. Maar klopt dat eigenlijk nog? Normaal groeit het optimisme van mensen pas als de economie verbetert. Maar in deze tijd van chagrijn over de economie bestaat er enorme tevredenheid over de samenleving. Je kunt het dinsdag teruglezen in de laatste kwartaalrapportage (‘Burgerperspectieven’) van het SCP over de polsslag van de natie. Allemaal trends die je niet zou hebben voorspeld maar bij nader inzien best logisch zijn.

Zo was de tevredenheid over het land in het tweede kwartaal – de laatste data werden eind mei verzameld – de hoogst gemeten ooit (het SCP doet dit onderzoek sinds 2008). Mensen ervaren „saamhorigheid, respect en solidariteit in de coronacrisis’’. Ze geloven in de overheid, ze geloven dat je op medeburgers kunt bouwen. De gebruikelijke somberheid over „het multiculturele samenleven’’ daalt. Het vertrouwen in de regering en de Tweede Kamer is torenhoog (76 procent), net als in vakbonden (72 procent), televisie (71 procent) en kranten (70 procent).

Had u nog vragen?

Het boeiende is dus dat deze uitzonderlijke tevredenheid deze maand wordt beantwoord met acties tegen de coronamaatregelen. Al een paar weken zien we protest aangezet door de Stichting Viruswaanzin van danser Willem Engel. Vaak demonstranten die de redeneertrant van antivaxxers volgen: ik vind de maatregelen onzinnig, dus mag ik ook voor anderen bepalen dat ze onzinnig zijn. Mijn vrijheid is te voornaam voor jouw vrijheid. Baudet ging vorige week met Hiddema, zijn eigen Hekking, naar Wiegel om een nieuw boek te promoten. Voor het fotomomentje brachten de heren de anderhalve meter terug tot een paar centimeter. Best weinig voor een boek dat ‘Politiek van het gezond verstand’ heet. Intussen noemen sommige Kamerleden de coronamaatregelen dictatoriaal.

Het herinnert aan het boerenprotest vorig najaar. Ook toen een optimistisch land na een optimistische Prinsjesdag, maar nadat boeren, geholpen door een veevoedergigant, in oktober Den Haag overnamen, sloeg de vlam in de pan. Nu weten we dat het protest in handen was van het geradicaliseerde Farmers Defence Force (FDF), dat na een recente bestuurscrisis zelfs de woede van bondgenoten wekt. Achteraf zijn zij de aandacht nooit waard geweest.

En de vraag is: zou het kunnen dat we het laatste jaar ook geënsceneerd protest zien, zogeheten astroturfing, alleen bedoeld om de overheid te ontregelen? Je weet het niet, maar de truc bestaat in de VS decennia, alles waait over, en het is wel apart dat er zelfs protest oplaait zo kort nadat het land de hoogst gemeten tevredenheid ooit kende.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.