‘Daling in drank-, tabak- en cannabisgebruik onder jongeren stagneert’

Middelen Aan de jarenlange daling van het gebruik van alcohol, tabak en cannabis is vorig jaar een eind gekomen, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut.
Het kabinet wil e-sigaretten met smaakjes verbieden om gebruik onder jongeren te ontmoedigen. Archiefbeeld.
Het kabinet wil e-sigaretten met smaakjes verbieden om gebruik onder jongeren te ontmoedigen. Archiefbeeld. Foto Rob Engelaar/ANP

De jarenlange daling van het aantal jongeren dat wel eens heeft gerookt, gedronken of cannabis heeft gebruikt is vorig jaar gestagneerd. 47 procent van de jongeren van 12 tot 16 jaar oud heeft wel eens alcohol gedronken, 17 procent wel eens gerookt en 10 procent heeft wel eens marijuana gebruikt, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut.

Ook andere middelen zoals de e-sigaret, waterpijp en energiedrankjes werden minder gebruikt. Harddrugsgebruik door jongeren is al sinds 2007 stabiel. Het gebruik van lachgas onder scholieren van 12 tot en met 16 jaar is tot slot toegenomen van 8 procent in 2015 tot 10 procent vorig jaar.

Het Trimbos-instituut onderzoekt al jaren middelengebruik onder jongeren en ziet sinds 1999 een aanzienlijke daling, ook in het aantal jongeren dat veel gebruikt. Die daling was volgens de onderzoekers deels te verklaren door campagnes zoals NIX18 en de verhoging van de leeftijdsgrens om drank en tabak te mogen kopen. Die grens zou volgens de onderzoekers strenger nageleefd moeten worden, wil de overheid het gebruik verder terugbrengen. Ook zou er meer aandacht moeten komen voor preventie onder vmbo-leerlingen. Die blijken in het onderzoek vaker te roken en vooral meer te drinken dan leerlingen op bijvoorbeeld het vwo.

Veel gebruik

Jongeren die drinken, drinken vaak veel. Bijna de helft van de ondervraagden zegt wel eens gedronken te hebben, ruim een kwart nog binnen de voorbije maand. 19 procent heeft in voorbije maand wel eens meer dan vijf glazen achter elkaar gedronken. Gemiddeld zijn jongeren 13,3 jaar oud als ze voor het eerst alcohol gebruiken. Bier is favoriet, maar ook (al dan niet kant en klare) mixdrankjes en wijn worden vaak gedronken. Dat gebeurt doorgaans buitenshuis: bij anderen thuis of in een uitgaansgelegenheid. De jongeren kopen het meestal niet zelf, maar ontvangen het via vrienden of familie.

Dagelijks roken is onder jongeren bepaald niet gangbaar, maar 17 procent heeft wel eens een of meerdere trekjes genomen. Leerlingen die vmbo-b doen roken het vaakst en het meest, vwo’ers het minst. Leerlingen op het vmbo-t en de havo zitten daar tussenin en verschillen nauwelijks van elkaar. Net als voor alcohol en marijuana geldt dat jongeren met een westerse achtergrond vaker roken dan die met een niet-westerse achtergrond.

Lees ook: Op Instagram wordt nog lekker doorgedronken

‘Onderzoek alternatieven’

Het Trimbos-instituut zegt dat er meer onderzoek gedaan moet worden naar de gevolgen van het gebruik van alternatieven voor de „traditionele middelen” alcohol, tabak en marijuana. Zo is volgens het onderzoek onvoldoende duidelijk over de gezondheidseffecten van e-sigaretten en de mogelijkheid dat e-rokers overstappen op traditionele sigaretten. Om die reden kondigde het kabinet vorige week aan dat e-sigaretten met smaakjes verboden worden. „De nieuwe inzichten bevestigen dat de rookvrije generatie die er aankomt ook een e-sigaretvrije generatie moet zijn”, zei staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) toen.

Dat laatste geldt ook voor alcoholvrije drank, waar het Trimbos voor het eerst ook onderzoek naar deed. Hoewel die drankjes zelf niet schadelijk zijn, zouden jongeren misschien sneller in de verleiding kunnen komen om ook alcohol te proberen. 9 procent van de jongeren van 12-16 jaar drinkt wekelijks zo’n drankje, meestal bier. Ook jongere kinderen zijn er vaak wel eens mee in aanraking gekomen: 39 procent van de kinderen in groep 7 of 8 heeft het wel eens gedronken.