Recensie

Recensie Beeldende kunst

Bij Augustas Serapinas roept een gewone bouwplaats plots vragen op

De Litouwse kunstenaar Augustas Serapinas (1990) laat de werkelijkheid wankelen op een expo in Amsterdam-Oost. Hij bewijst zich als een van de snelst rijzende sterren van de internationale kunstwereld.

Augustas Serapinas, 20 Apartments (2020), installatie in P/////AKT.
Augustas Serapinas, 20 Apartments (2020), installatie in P/////AKT. Foto Rob van de Werdt & Valeria Marchesini / P/////AKT

Augustas Serapinas maakt ‘tussenruimtes’. Of, zoals de Litouwse kunstenaar het zelf ooit zei: hij gebruikt „de ruimte die direct naast je ligt, maar waar je nooit aandacht aan besteedt”. En dus is hij op dit moment prachtig op z’n plaats bij PAKT. Dit Amsterdamse kunstcentrum was lange tijd gelegen in een onbestemd stukje Oost, tussen de garageboxen en andere onbestemde neringdoenden. Maar nu verrijst sinds een half jaar pal naast PAKT ineens een ambitieus woningcomplex voor twintig appartementen. En dus ligt PAKT nu direct aan een forse bouwplaats, waar op dit moment wordt gewerkt aan de twee verdiepingen tellende parkeergarage.

Serapinas (1990) ondertussen, is een van de snelst snel rijzende sterren van de internationale kunstwereld. Twee jaar geleden was hij de jongste deelnemer aan de Biënnale van Venetië. Daartoe wist Serapinas artistiek leider Ralph Rugoff te verleiden door hem in zijn woonplaats Vilnius mee te tronen naar zijn tijdelijke ‘atelier’: een grote, verlaten rioolbuis buiten de stad, waarin Serapinas een hangmat had opgehangen die Rugoff een prachtig verstild uitzicht bood op de langsstromende rivier. Ook de PAKT-curatoren werden aan dat tripje onderworpen en ook zij besloten, net als Rugoff, meteen om Serapinas een tentoonstelling aan te bieden. Die kwam naar Amsterdam, zag de bouwplaats en wist meteen wat hij doen wilde: hij ging die uitbreiden, uit zijn oevers laten treden, de PAKT-ruimte in.

20 Apartments (2020), installatie van Augustas Serapinas in P/////AKT. Foto Rob van de Werdt & Valeria Marchesini / P/////AKT

En dus ziet PAKT er nu uit als … ja wat eigenlijk? Op het eerste gezicht doet Serapinas er alles aan om de illusie te scheppen van een bouwplaats. Dat begint al met de stapel betonblokken bij de voordeur – van waaruit je de bouwplaats ernaast nog net ziet liggen. In de ruimte zelf staan muren van gasbetonblokken, alsof er een huis in het huis wordt gebouwd. Maar er staat ook een grote trap, een emmer met een cementmixer erin, een betonmolen, waterpas, bouwgruis tegen de muren, zelfs een provisorisch tafeltje met bouwtekeningen – het is allemaal zo bekend, zo authentiek dat het bijna vervelend wordt.

20 Apartments (2020), installatie van Augustas Serapinas in P/////AKT. Foto Rob van de Werdt & Valeria Marchesini / P/////AKT

Tot je ineens ziet dat de muren aan de bovenkant allemaal een trapvorm hebben – waardoor ze ineens doen denken aan de sculpturen van conceptkunstenaar Sol LeWitt. En dat diezelfde muren af en toe nadrukkelijk niet aansluiten op de nevenstaande vaste muur – wat een rare gaten! En dan begint het ook op te vallen dat de verschillende bouwspullen veel te regelmatig langs het traject verspreid liggen, waardoor ze eerder sculpturen in een galerie lijken dan rondslingerende materialen. Tegelijk raak je het idee van een echte bouwplaats geen moment kwijt – wat is dit precies? Wat wil deze ruimte zijn? En dat is natuurlijk de crux: Serapinas heeft een nieuwe tussenruimte gemaakt.

En een hele goeie.

Wankelende werkelijkheid

Daar draagt de context enorm aan bij: juist doordat Serapinas’ werk direct naast een echte bouwplaats ligt, kijk je daar ook anders naar. Wat een rare, verloren plek eigenlijk voor zo’n appartementencomplex. Wat zullen deze nieuwe huizen voor invloed hebben op de omgeving? En op PAKT – gaat dat niet worden weg-gegentrificeerd? Dat is de kracht van Serapinas’ werk: hij heeft maar een paar subtiele verschuivingen nodig om de bestaande werkelijkheid aan het wankelen te brengen en in je hoofd allerlei alternatieve scenario’s te openen, precies zoals hij dat in Vilnius deed met die rioolbuis. Van Augustas Serapinas gaan we nog veel horen.