Opinie

Weggelopen met haar vriend, vermoord door haar vader

Eermoord komt in het hele Midden-Oosten voor. In Iran is er nu eindelijk een wet die jonge vrouwen moet beschermen, zag Carolien Roelants.

Dwars

De doorslag gaf in Iran de dood van de 14-jarige Romina Ashrafi, die eind mei werd doodgeslagen – of onthoofd, daar zijn de berichten niet eensluidend over – door haar vader. Romina was weggelopen met haar 29-jarige vriendje, een motorrijder met drie tattoos in zijn nek. De politie vond haar terug, en retourneerde haar comform het geldende islamitisch recht aan haar vader, haar wettelijke voogd immers, met Romina’s dood als resultaat. Er kwam enórme ophef over. De regering herinnerde zich dat er een wet lag ter bescherming van kinderen en adolescenten, die sinds 2009 heen en weer was gegaan tussen regering en parlement. Op 7 juni, zo’n drie weken na Romina’s dood, kreeg die wet de zegen van de hoogste instantie, de Raad van Hoeders. Het kalf verdronken, de put gedempt, min of meer.

Overal in het Midden-Oosten worden dochters, zusters en moeders in naam van de eer van de familie vermoord. Rare definitie van eer, maar daarover kunnen we het een andere keer hebben. Ik beperk me vandaag tot Iran omdat er eindelijk eens een maatregel werd getroffen. Cijfers zijn moeilijk te vangen, maar ik las in Honor Killing in Iran, a Legal Point of View (2006) dat 20 procent van alle moorden in Iran eermoord betreffen, en elders dat in 2011 zeker 340 Iraanse vrouwen waren vermoord. In elk geval veel eermoorden dus, en daar kraaide al die tijd geen haan naar. Waarom dan dit keer wel?

Omdat de maatschappij beweegt. En door sociale media. Overal in Iran is nu internet, iedereen heeft een mobiele telefoon, en de regering kan wel alles stil willen houden, maar dat lukt niet meer. De gruwelijke bijzonderheden van Romina’s dood verspreidden zich snel via Telegram en Whatsapp. De kranten gingen er uitgebreid op in. Zoals dat vaker gaat, kwamen in de weken na Romina’s dood meer eermoorden in het nieuws. Fatemeh Barhi (19) werd door haar echtgenoot onthoofd. Reyhaneh Ameri (22), een fotomodel, werd door haar vader doodgeslagen. Zwangere Somayeh Fathi, die van overspel werd beschuldigd, werd door familieleden gedwongen rattengif in te nemen. De lokale autoriteiten pleitten de daders soms vrij – bedenk, eermoord komt vooral voor in conservatievere delen van het land. De openbare aanklager in Kerman bijvoorbeeld betoogde dat de vader van Reyhaneh Ameri zijn dochter per ongeluk had doodgeslagen.

Is nu alles in orde nu de nieuwe kinder- en adolescentenwet er is? Vicepresident voor vrouwen- en familiezaken Massoumeh Ebtekar noemde de wet „een van de progressiefste wetten over kinderrechten in de wereld”, maar dat valt wel mee. Tijdens al dat geheen-en-weer tussen parlement en Raad van Hoeders is de wet uitgehold. Ik citeer kinderrechtenactivist Hamed Farmand in een blogpost op atlanticcouncil.org: kindhuwelijken blijven wettig; het blijft mogelijk kinderen ter dood te veroordelen; straffen voor kindermishandeling blijven problematisch als de ouders erbij betrokken zijn. Maar Farmand zei ook dat de wet wel degelijk een verbetering is.

Nog iets anders. Volgens officiële cijfers was in 2018 twee derde van de getrouwde vrouwen slachtoffer van geweld binnen het huwelijk. Er ligt al acht jaar een wetsvoorstel, dat dergelijk geweld strafbaar stelt. President Rohani heeft het parlement opgeroepen ook dat voorstel nu eindelijk eens goed te keuren. Gaat dat lukken? Het voorstel zou westers zijn – wat natuurlijk uit den boze is – en echtscheiding in de hand werken. En het huidige parlement is uitermate conservatief. Welke doodgeslagen vrouw geeft de doorslag?

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.