Volwassenen ontdekken lego: ‘het is een moment om tot rust te komen’

Lego Spelen met lego slaat steeds meer aan bij volwassenen. Van modelauto’s tot zelf bedachte creaties. „Ik kan nu de kastelen maken waar ik als kind alleen maar van droomde.”

Alex van den Mosselaar (49) werkt in zijn lego-kamer aan zijn hijskraan van 1,60 meter lang.
Alex van den Mosselaar (49) werkt in zijn lego-kamer aan zijn hijskraan van 1,60 meter lang. Foto Folkert Koelewijn

Wie de vlizotrap van Alex van den Mosselaar (49) uit Stolwijk beklimt, komt in een totaal nieuwe wereld terecht. De muren van zijn zolder hangen vol met bakken vol legoblokjes, keurig gesorteerd op kleur en soort. Waar nog ruimte is, hangen planken met kleurige legobouwwerken. Een tot in de detail ingericht boomhuis, een werkende achtbaan, gedetailleerde kopieën van bekende auto’s. Op het bureau in het midden van de kamer ligt een gevaarte van 1,60 meter lang. Het is het onderstel van een op schaal gemaakte hijskraan. Via een app op zijn telefoon laat Van den Mosselaar de wielen draaien. „Het was technisch een behoorlijke uitdaging om te zorgen dat die stuurden zoals bij de originele kraan, maar het is me gelukt.”

Het legoën is een vast onderdeel van de dag voor Van den Mosselaar. Na zijn werk als commercieel technisch adviseur gaat hij eerst eten, daarna trekt hij zich één tot anderhalf uur terug op zolder om aan zijn bouwsels te werken. „Het is voor mij een moment om tot rust te komen.”

Lego is niet meer alleen voor kinderen. Een grote en groeiende groep volwassenen is fan van de gekleurde blokjes. Hoewel Lego geen cijfers over de exacte aantallen deelt, vertelde de speelgoedfabrikant in 2019 tijdens een presentatie aan fansites dat de zogeheten AFOL’s (Adult Fan of Lego) goed zijn voor ruim 10 procent van de omzet, die in dat jaar in totaal bijna 5,2 miljard euro bedroeg.

In Nederland nam de populariteit de afgelopen maanden flink toe. Door de coronacrisis zaten mensen meer thuis waar ze zochten naar manieren om de tijd te verdrijven. Daar kwam in april het populaire RTL-programma Lego Masters nog bij, waarin volwassenen het tegen elkaar opnamen in verschillende lego-bouwopdrachten en dat wekelijks meer dan een miljoen kijkers trok.

De lego-zolder van Alex van den Mosselaar.
Foto’s Folkert Koelewijn

„De afgelopen tijd heb ik heel veel nieuwe gezichten in de winkel gezien van mensen die geïnspireerd waren door Lego Masters”, zegt Pieter Boersma, eigenaar van legospeciaalzaak Playtoday in Gouda. De winkel had dit jaar de beste start sinds de oprichting in 2012 – volgens Boersma een duidelijk gevolg van de coronacrisis en Lego Masters. Lego voor volwassenen zorgt momenteel voor ongeveer een helft van de omzet van de winkel, zegt hij.

Lees ook de Zap over Lego Masters: De brickmaster joeg een volwassen man de tranen in de ogen

Ook andere winkels zagen de verkoopcijfers van lego stijgen. Bij speciaalzaak Brickfever in Oisterwijk lagen de verkoopcijfers in de maanden maart, april en mei 212 procent hoger dan in diezelfde periode een jaar eerder. Onlinewinkel bol.com noteerde in week 12 tot en met 22 van dit jaar – de periode waarin Lego Masters werd uitgezonden – een verkoopgroei van 116 procent ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. De verkoop van Lego Classics (dozen met losse basisonderdelen) steeg in diezelfde periode zelfs met 243 procent, vergeleken met het voorgaande jaar. Speelgoedwinkelketen Intertoys bevestigt ook dat lego de afgelopen maanden populairder was dan daarvoor, maar wil geen verkoopcijfers delen.

„Met name de afgelopen twee jaar zie je dat Lego sterk focust op de afzetmarkt voor volwassenen”, zegt Michiel de Ruijter (33), eigenaar van fanwebsite bouwsteentjes.info. Als ‘LEGO Ambassador’ staat hij in nauw contact met Lego en fungeert hij als schakel tussen het bedrijf en de Nederlandse AFOL’s. „Sinds kort staat op sommige dozen de aanduiding 18+. Dat wil niet per se zeggen dat ze te ingewikkeld zijn voor mensen van jonger dan 18, maar het is een manier waarop Lego de volwassenen wil aanmoedigen. Ze kunnen zich zo beter identificeren met het product.”

Tien jaar geleden werd ik raar aangekeken toen ik weer met lego begon, maar nu lijken mensen het wel cool te vinden

Pieter Boersma

Het imago van kinderspeelgoed zorgt er misschien voor dat volwassenen er niet graag voor uitkomen dat ze graag met lego bezig zijn. „Maar ik denk dat het eerder de angst is dat er een stigma op zit, dan dat er daadwerkelijk een stigma op zit”, zegt De Ruijter. Zelf krijgt hij nooit nare reacties als hij over zijn hobby vertelt. Dat is de laatste jaren veranderd”, vult Boersma van Playtoday aan. „Tien jaar geleden werd ik nog raar aangekeken toen ik als twintiger weer met lego begon, maar nu lijken mensen het wel cool te vinden.”

De volwassen legoliefhebbers zijn er in verschillende leeftijden, zegt Boersma. Wel valt het hem op dat ongeveer 80 procent van zijn volwassen klanten man is. De volwassen legoër voelt zich vooral aangetrokken tot de grotere en technisch uitdagende sets, ziet de winkeleigenaar. „En alles met een filmthema doet het goed bij die groep: Star Wars, Harry Potter, Jurassic World, superheldenfilms.”

Uitgestald in de woonkamer

Voor Sandra Polman (38) uit Veenendaal was een lego-set in het thema van de televisieserie Friends twee maanden terug haar eerste aankoop als volwassen legoër. Ze had door de coronacrisis tijd over. „Op Instagram en Facebook zag ik steeds vaker volwassenen met lego voorbijkomen, ik zag dat zelfs bekende mensen als Fred van Leer en Kiki Bertens lego in huis hadden.” Ze besloot het ook eens te proberen. „Ik heb eerst een set voor mijn vriend gekocht en toen voor mezelf de Friends-set besteld. Het is een fijne activiteit om samen te doen en het is ontspannend.”

De twee sets staan uitgestald in verschillende kasten in Polmans woonkamer, en set nummer drie is ook al in huis. De reacties die ze op haar nieuwe hobby krijgt, zijn positief, zegt Polman. „Vooral kinderen zijn onder de indruk, die bij het zien van de sets vragen of ik meedoe aan Lego Masters.” Ze verwacht niet dat de nieuwe hobby enorme proporties aan zal nemen. „Ik kan me voorstellen dat ik nog wel wat extra sets aanschaf als het straks kouder wordt en ik er minder op uit kan, maar het wordt niet iets waar ik maandelijks geld aan uit ga geven.”

Foto’s Folkert Koelewijn

Voor Lars Troost (32) uit Den Haag is legoën wel de voornaamste hobby. De projectcoördinator bij Stedin is dagelijks één á twee uur bezig met de bouwwerken op de speciaal ingerichte legokamer van zijn appartement. „Ik ben een zogeheten MOC’er. Dat staat voor My Own Creation, en betekent dat ik vooral zelf gebouwen ontwerp en bouw. Soms heb ik een idee, ga ik bouwen en zie ik wat er uit mijn handen komt. En er zijn ontwerpen waar ik van tevoren een schets van maak. Als ik iets nabouw uit een film of serie, heb ik er vaak referentiefoto’s bij. Meestal bouw ik in fantasy-thema’s: ik maak veel kastelen en ben momenteel met een piratenlandschap bezig.”

Belangrijk onderdeel van zijn hobby is het contact met de legogemeenschap, dat wordt onderhouden via zogeheten LUG’s (Lego User Groups) op internet. „Ik ben actief op LowLug, een populair Nederlands forum waarop we foto’s delen, nieuwe sets bespreken en samen evenementen voorbereiden.” Met een deel van zijn mede-fans van het forum reist hij meerdere keren per jaar af naar lego-evenementen in binnen- en buitenland.

Kasteel van 2,5 meter hoog

Jaarlijks neemt Troost een week vrij van werk om bij het evenement LEGO World in Utrecht te kunnen zijn. „Met ongeveer tachtig AFOL’s maken we een reeks bouwwerken, die we daar exposeren. Vorig jaar bouwde ik een kasteel van 2,5 meter hoog. Dat heeft me ongeveer driekwart jaar gekost. Technisch was het nog even puzzelen, omdat ik het kasteel naar evenementen mee moest kunnen nemen. Uiteindelijk wist ik het in acht delen op te splitsen, die ik in vier verhuisdozen kon vervoeren.”

Het bouwen brengt hem ontspanning en voldoening, zegt Troost. Daarnaast vindt hij het fijn dat bouwen met lego relatief simpel is. „Ik ben creatief in het verzinnen van concepten, maar ben minder vaardig met schilderen, knutselen of tekenen. Bij andere vormen van modelbouw moet je vaardig zijn met verschillende materialen, terwijl lego heel logisch in elkaar zit. Op een gegeven moment weet je welke steentjes je hebt en hoe je daar bepaalde vormen mee maakt. Daarnaast heeft lego voor mij een nostalgische waarde: ik kan nu de kastelen maken waar ik als kind alleen maar van droomde.”

Lees ook: Grote slagen met kleine poppetjes: de mannen achter wargaming

Dat kinderen van sommige legosets alleen maar kunnen dromen, heeft ook met de prijs te maken. Sets die speciaal voor volwassenen uitkomen, kosten vaak enkele honderden euro’s. Begin deze maand lanceerde Lego nog een Lamborghini-model van Lego Technics. De vierduizend stukjes tellende auto kostte 380 euro en was al uitverkocht voordat hij op de markt kwam. Prijzen voor gebouwen uit de Harry Potter-serie variëren van 75 euro (Potters huis aan de Ligusterlaan) tot 450 euro (een uitgebreide versie van Zweinstein).

„Het is geen goedkope hobby”, zegt ook Van den Mosselaar. Hij durft de waarde van alle lego op zijn zolder niet in te schatten, maar geeft jaarlijks tussen de 1.000 en 2.000 euro uit aan nieuwe onderdelen. In de hijskraan die hij nu bouwt, komt zo’n 15.000 tot 20.000 euro aan lego terecht, voorspelt hij.

Foto Folkert Koelewijn

Ook qua tijd is het een behoorlijke investering: hij is nu zo’n halfjaar bezig met de onderkant van het gevaarte, en verwacht dat de rest van de bouw zo’n 1 à 2 jaar in beslag neemt. Dat komt ook omdat hij minutieus te werk gaat: elk detail moet kloppen, werken en perfect op schaal zijn. Van den Mosselaar zocht daarom eerst contact met kraanverhuurbedrijf Van Marwijk om de originele bouwtekeningen van de machine op te vragen. Als hij foto’s van de ontwikkelingen op internet zet, krijgt hij af en toe foto’s toegestuurd van geïnteresseerde kraanmachinisten: ‘Bij mij ziet het dashboard er zo uit.’

Het bouwwerk wordt in volle lengte ongeveer 4,5 meter hoog. Van den Mosselaar wil het meenemen naar enkele lego-evenementen en hoopt dat het daarna wellicht ergens een permanente plek kan krijgen, bijvoorbeeld in een museum. En als dat niet gebeurt? „Dan breek ik hem weer af en verdwijnt hij in de bakken op zolder.”