Verhoogde concentraties radioactieve stoffen gemeten boven Scandinavië

Een licht radioactieve wolk die boven Noorwegen, Zweden en Finland zweeft kan volgens het RIVM wijzen op een lek in een kernreactor. Al is niet duidelijk welke.

Kerncentrale in aanbouw in Sint-Petersburg
Kerncentrale in aanbouw in Sint-Petersburg Foto Alextov/Getty Images

Boven Scandinavië zijn afgelopen weken licht verhoogde concentraties van radioactieve stoffen gemeten. Volgens het RIVM, dat de gegevens van Noorse, Zweedse en Finse meetstations analyseerde, wijzen de radioactieve deeltjes op een lek van een reactorkern en zijn ze waarschijnlijk afkomstig uit de richting van West-Rusland. De concentraties zijn geen gevaar voor volksgezondheid of milieu. In Nederland is geen verhoogde radioactiviteit gemeten.

Het Russisch nucleair agentschap zegt dat er bij de twee kerncentrales in het noordwesten van het land – bij Sint-Petersburg en Moermansk – geen verhoogde straling is gemeten. Ook zijn geen ongelukken bekend, aldus het agentschap tegen het Russische persbureau Tass. „Beide kerncentrales werken normaal. Er zijn geen ongeregeldheden gemeld.”

Begin juni werden op twee meetstations in het Noorden van Noorwegen verhoogde concentraties jodium-131 gemeten. Bij stations in Zweden en Finland ging het om onder meer cesium-134 en ruthenium-103. „Dit zijn typische isotopen voor splijtstoffen uit een reactorkern”, zegt Herman Schreurs van het RIVM.

Geen precieze bron

Met behulp van een analyse van de windrichtingen kwam het RIVM tot de conclusie dat de wolk uit de richting van West-Rusland moet zijn gekomen. „Maar”, benadrukt Schreurs, „we kunnen nu geen precieze bron of locatie ervan aanwijzen.” De bron kan een kerncentrale zijn, maar ook een reactor van een duikboot.

Het achterhalen waar de radioactieve wolk vandaan komt, wordt gecompliceerd door de lage luchtconcentraties waardoor er relatief weinig meetpunten zijn. Soms komen de waarden maar net boven de detectielimiet. Schreurs: „Als de bron nog steeds problemen geeft, zullen we dat mogelijk de komende dagen weer meten.”

Vorig jaar kwam een wolk radioactief materiaal vrij na een explosie met een Russische raketmotor op een zeeplatform, enkele kilometers boven het dorpje Njonoksa. Aan de oever van de Witte Zee, in het noordwesten van Rusland, heeft de Russische marine een terrein voor het testen van raketten. Daarbij kwamen ook vijf medewerkers om het leven.