‘Enorme frustraties’ in top Tata Steel Europe

Intern document Oud-topman Fischer schetst verziekte verhoudingen tussen Tata Steel Europe en IJmuidense dochter. Een strategie ontbreekt.

Werknemers van Tata Steel staakten op 17 juni wegens een geplande reorganisatie en uit protest tegen het vertrek van topman Theo Henrar.
Werknemers van Tata Steel staakten op 17 juni wegens een geplande reorganisatie en uit protest tegen het vertrek van topman Theo Henrar. Foto Koen van Weel/ANP

In de top van staalfabrikant Tata Steel Europe (TSE) en het IJmuidense dochterbedrijf is sprake van „kolossale verdenkingen”, „enorme frustraties” en een gebrek aan „gevoeld respect” tussen hoofdrolspelers. Ook heeft het bedrijf geen langetermijnstrategie.

Dat concludeert oud-TSE-topman Hans Fischer in een vertrouwelijk intern document waarvan NRC de inhoud kent. De analyse en aanbevelingen, waarvoor Fischer 21 betrokkenen sprak, dateren van maart dit jaar.

Het document geeft een pijnlijk beeld van de verziekte verhoudingen tussen de Europese top van Tata Steel en de Nederlandse directie en raad van commissarissen. De relatie tussen Europese Tata-baas Henrik Adam en de Nederlandse topman Theo Henrar was volgens Fischer zelfs zo slecht dat „herstel van vertrouwen en respect” niet meer realistisch was. In lijn met Fischers advies vertrok Henrar even later „in onderling overleg” bij Tata Steel, tot woede van Nederlandse staalarbeiders, die begrepen dat hun voorman was ontslagen.

Afgaande op de bevindingen van Fischer is het onderling vertrouwen in de top met deze ingreep nog verre van hersteld. Volgens Fischer botert het namelijk ook niet tussen Adam en verschillende Nederlandse commissarissen. Dat komt onder meer tot uiting in „gevoelde slechte communicatie” tussen de belangrijkste spelers binnen Tata Steel Europe en de Nederlandse Tata-dochter, schrijft Fischer, wat het wantrouwen weer verder versterkt. Het Indiase moederbedrijf raakt bovendien „meer en meer gefrustreerd”, stelt Fischer vast, en eist „harde beslissingen”.

Lees ook het interview met Henrik Adam: ‘Ik voel de pijn van de onrust in IJmuiden’

Het document, opgesteld in opdracht van Adam en Peter Blauwhoff als voorzitter van de Nederlandse raad van commissarissen, is geschreven tegen de achtergrond van een ingrijpend reorganisatieplan dat het bedrijf intern heeft verdeeld. Vorige zomer kondigde TSE (21.000 werknemers, van wie zo’n 9.000 in IJmuiden) aan dat het voornemens was 3.000 banen te schrappen bij de fabrieken in Nederland en Wales.

Kostenbesparingen

Dat leidde tot woede en verzet in IJmuiden. In maart werd de voorgenomen reductie van het personeelsbestand verlaagd naar 1.250. Het plan, dat ook andere kostenbesparende maatregelen bevat, moet het kwakkelende staalbedrijf winstgevender maken: mede door goedkoop Chinees staal verkeert de Europese staalindustrie in een diepe crisis.

De problemen bij het Europese staalbedrijf gaan verder dan alleen meningsverschillen over reorganisatieplannen, blijkt uit het document. Zo vond Fischer dat Henrar te veel functies combineerde: hij was behalve directeur van de Nederlandse tak ook commercieel manager. Volgens Fischer was het nodig deze functies te ontkoppelen, omdat het niet mogelijk was beide goed in te vullen. Tegelijkertijd verwijt Fischer de Europese directie dat het ontbreekt aan een duidelijke strategie voor de langere termijn, waardoor effecten van maatregelen op IJmuiden onduidelijk zijn. TSE moet de Nederlandse directie beter informeren over zijn „overall plan”, stelt Fischer.

Betrokkenheid van diverse Zuidas-advocatenkantoren helpt volgens Fischer niet

De oud-topman van TSE waarschuwt bovendien dat de structuur die Tata Steel Europe en de Nederlandse dochter bijeenhoudt, gedateerd en nodeloos ingewikkeld is. Dat leidt tot gesteggel over wie waar zeggenschap over heeft. De betrokkenheid van meerdere Zuidas-advocatenkantoren helpt daarbij niet, stelt Fischer. „Zoals al bleek in het joint venture-proces [waarbij een fusie met ThyssenKrupp mislukte, red.], hoe meer juridisch advies je inwint bij verschillende bedrijven, hoe complexer het hele proces wordt.”

Naast Tata-bestuurders sprak Fischer ook met onder meer de vakbond. Veruit de meeste geïnterviewden hebben het verslag van Fischer niet gezien, wat bij sommigen tot irritatie heeft geleid. Inmiddels zijn de conclusies wel mondeling medegedeeld aan verschillende betrokkenen. In hoeverre Fischers bevindingen worden gedeeld door commissarissen en bestuurders – en of er iets mee is gedaan – is onduidelijk.

Situatie geëscaleerd

Sinds het vertrek van Henrar is de situatie bij Tata Steel Nederland snel geëscaleerd. Het personeel zag in de topman iemand die stond voor het Nederlandse belang. In combinatie met de voorgenomen reorganisatie heeft zijn vertrek geleid tot vakbondsacties: sinds half juni legt bijna elke dag wel een afdeling het werk neer, waardoor het productieproces verstoord raakt. Vorige week was even sprake van een pauze nadat de directie in gesprek was gegaan met de vakbonden. Na een dag werden de stakingen echter weer opgepakt.

Vakbondsleider Roel Berghuis noemt de conclusies van Fischer „messcherp”. „Dit laat zien waarom wij vinden dat er een koerswijziging moet komen, met een strategisch plan voor de toekomst. Op deze manier is het niet mogelijk een staalbedrijf goed te leiden. Als je elkaar alleen maar dwarszit, kan je niet met een fris gezicht naar de toekomst kijken.”

Hans Fischer laat weten dat hij geen commentaar kan geven. Tata Steel Europe zegt niet te reageren op vertrouwelijke documenten. Datzelfde geldt voor Tata Steel Nederland.