Europarlementariër Malik Azmani: „Ik heb niks met de term ‘vrekken’, ik zie het eerder als: verantwoordelijken.” Foto Merlijn Doomernik

Europarlementariër Azmani (VVD) wil weg van de ‘valse tegenstellingen’ in de EU

Interview Europarlementariër Malik Azmani doet maandag in de Tweede Kamer mee aan de ‘Staat van de Unie’, het jaarlijkse Kamerdebat over Europa. „Wat Hoekstra deed had geen zin.”

Hij hield zich de afgelopen maanden muisstil, toen Nederland zich internationaal in de hoek schilderde in de discussie over Europese solidariteit en CDA-minister Wopke Hoekstra (Financiën) in menig EU-land het gezicht werd van ‘Hollandse gierigheid’.

Maar Europarlementariër Malik Azmani vindt daar, zo blijkt nu, wel degelijk wat van. Het was, zegt de VVD’er, allemaal erg onhandig: de hoge toon waarop coalitiegenoot Hoekstra de Zuid-Europese landen de les las over hun begrotingen, net op het moment dat er bij bosjes doden vielen in Italië en Spanje. „Het zou mijn stijl niet zijn”, zegt Azmani.

Lees ook: hoe Nederland internationaal vijanden maakte in de coronacrisis

Maandag staat Azmani (44) weer even in de Tweede Kamer, zijn oude habitat waar hij jarenlang het woord voerde over immigratie, asiel en Europa. Voor het jaarlijkse debat over de ‘staat van de Europese Unie’, waaraan behalve Kamerleden ook Europarlementariërs mogen meedoen. Hij komt, zegt hij zelf, met een boodschap. Een pleidooi voor een „meer constructieve benadering”. Meer begrip voor elkaar. Weg van de „polarisatie” en „valse tegenstellingen” die te vaak rondom de EU worden gecreëerd: noord-zuid, vrekkig-solidair, zuinig-spilziek.

Op zoek naar een feest

Dat is opmerkelijk: want doet zijn eigen VVD daar niet keihard aan mee? Premier Mark Rutte noemde de EU onlangs nog een „feestcommissie op zoek naar een feest”. Kamerlid Anne Mulder gaf onlangs in een debat blijk van diep wantrouwen richting de EU. Lidstaten zijn alleen maar „met zichzelf” bezig. En de Commissie is alleen maar bezig om geld en macht af te snoepen bij lidstaten, op basis van twijfelachtige rekenmodellen.

Azmani bevindt zich in een lastige politieke context. Na zijn overstap naar de Europese politiek een jaar geleden schopte hij het snel tot tweede man van Renew, de fractie van de liberalen in het Europees Parlement. Een club die wordt gedomineerd door En Marche, de partij van de Franse president Emmanuel Macron en Ruttes belangrijkste tegenspeler in de onderhandelingen over het EU-herstelfonds van 750 miljard euro waarmee de EU de economische nasleep van de coronacrisis wil bestrijden. Nederland staat daarbij op de rem, maar Frankrijk eist een duidelijk signaal dat EU-landen elkaar niet zullen laten vallen in het heetst van de recessie.

Lees ook: over het Franse diplomatieke offensief richting Nederland in de discussie over Europese solidariteit

De emoties liepen de afgelopen maanden hoog op. Waar was u?

„Ik heb achter de schermen gezegd wat ik van Hoekstra vond. Doe je dat ervoor, dan geef je Zuid-Europese landen alleen maar een extra stok om Nederland mee te slaan. Wat Hoekstra deed – een onderzoek vragen om te kijken hoe het nou kan dat wij wel reserves hebben opgebouwd, en anderen niet – had geen zin. Omdat je het antwoord al weet. Maar ook omdat er toen enorme onzekerheid was over gezondheid en economie. Om dan meteen te zeggen: onderzoeksrapportje – dat is niet prettig. Je moet niet steeds die tegenstellingen creëren. Je zet dingen op scherp, en helpt alleen maar lachende derde landen als Rusland en China, en ook de Verenigde Staten.”

In Nederland heerst nog altijd een diep wantrouwen richting de Europese Commissie. Vindt u dat terecht?

„Nou, de afgelopen maanden kwam de Commissie niet heel snel uit de startblokken in de Covidcrisis. En ook in het buitenlandbeleid is het allemaal laat en weifelend. Ik zou willen dat de EU veel steviger als blok handelt, ook economisch.”

Er ligt nu een heel ambitieus pakket om die economie te versterken. Het kabinet wil de hulp niet geven in de vorm van subsidies, maar via leningen, die dus ook terugbetaald moeten worden. Wat zegt u?

„Het herstelfonds is noodzakelijk. Tegelijkertijd vind ik het goed dat er discussie is. Sommige dingen zijn ook lastig uit te leggen. Op het moment dat er in Italië gewoon vakantievouchers worden uitgegeven aan de Italianen. Dat doen we toch ook in Nederland niet? In Spanje hebben ze een hele discussie over het basisinkomen. Nou, even los daarvan: wat denk je dat dat kost?”

U pleit voor minder tegenstellingen. Nu begint u zelf over spilzieke landen in Zuid-Europa.

„Nee, dat doe ik niet. Ik zeg alleen maar: als je vanuit Nederlandse optiek kijkt, dan kun je dat moeilijk uitleggen.”

In Brussel wordt Nederland wel eens gezien als het nieuwe VK. Het land dat altijd ‘nee’ zegt.

„Dat betekent dat we nog meer moeten investeren in het kweken van wederzijds begrip. Elkaar verwijten maken, daar schiet je niks op. Neem bijvoorbeeld ook de uitspraken van Jeroen Dijsselbloem uit het verleden – dat het in zuidelijke landen draait om drank en vrouwen.”

De mensen die u noemt zijn niet van uw partij. Dat soort taal valt toch ook wel te horen bij de VVD?

„Als er concrete uitspraken zijn, hoor ik het graag. Maar ik zal dit soort dingen niet zeggen. Ik ben in het verleden ook stevig geweest in het nationale debat, maar uiteindelijk moet je er met 27 landen uitkomen en dan is polariseren niet heel verstandig. Dit is overigens ook over en weer gebeurd: in Portugal opperden ze om met 26 landen verder te gaan, zonder Nederland. Anderen zeiden: we kopen geen tulpen meer.”

Maar juist Nederland verschanst zich toch in het tegenblok? Rutte heeft het graag over zijn ‘frugals’ [vrekkigen, red.].

„Het is in de Europese politiek altijd zo dat gelijkgezinde landen naar elkaar toe trekken. In dit geval is het denk ik misgegaan doordat het woord ‘frugal’ op deze coalitie is geplakt. Ik heb niks met de term ‘vrekken’, ik zie het eerder als: verantwoordelijken.”

Legt Rutte wel goed uit wat het Nederlandse belang is bij Europa?

„We mogen echt blij zijn met een premier die al heel wat jaren meedraait op het Europese toneel en veel aanzien heeft. Hij investeert heel veel in relaties. Afgelopen week was Macron nog in Nederland. Het is net wat je wilt zien. Ik zie een premier die zich veel meer manifesteert op het Europese toneel. Ik hoop dat het de komende jaren zo blijft, want dat is ook in het belang van Nederland.”

In Kamerdebatten is de VVD heel kritisch over de EU.

„Ik zie juist dat er een verschuiving plaatsvindt. Acht jaar geleden werd de EU vooral gezien als iets economisch. Maar nu blijkt in allerlei dossiers – migratie, klimaat, defensie – dat we dat niet alleen kunnen. Ik volg niet alles wat er in Den Haag wordt gezegd, maar als ik met partijgenoten spreek zie ik de realiteitszin wel terugkomen. Sommigen zitten er wat hoekiger in, vooral als ze minder bekend zijn met het Europese terrein. Maar wat je in het verleden nog wel eens had – dat alles uit Europa niet oké was – dat voel en zie ik nu helemaal niet meer. Tegelijk blijven we kritisch. Het is niet: u vraagt, wij draaien.”