Steunpakket KLM bedraagt 3,4 miljard euro, wél reorganisatie

Coronacrisis Het kabinet heeft een reorganisatie bedongen en zolang KLM de staatssteun ontvangt mogen geen dividenden, salarisverhogingen of bonussen worden uitgekeerd.
Minister Hoekstra (Financiën, CDA) en minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) geven toelichting op het financiële steunpakket aan KLM.
Minister Hoekstra (Financiën, CDA) en minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) geven toelichting op het financiële steunpakket aan KLM. Foto Phil Nijhuis/ANP

Het kabinet steunt KLM met een pakket ter waarde van 3,4 miljard euro om de coronacrisis te kunnen overleven. Het gaat om 1 miljard euro als directe lening en 2,4 miljard euro aan garanties op leningen van drie Nederlandse en acht buitenlandse banken. De staat garandeert maximaal 90 procent van deze bankleningen.

Hiertegenover staat dat de luchtvaartmaatschappij moet gaan reorganiseren. Dat maakten ministers Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) en Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) vrijdagochtend bekend tijdens een persconferentie.

Van KLM wordt verwacht dat de kosten met 15 procent worden teruggebracht, om de concurrentiepositie te verbeteren. Dit betekent dat de arbeidsvoorwaarden zullen worden aangepast. Werknemers die minstens drie keer modaal verdienen, moeten bijvoorbeeld ten minste 20 procent van hun loon inleveren. KLM en vakbonden moeten het plan voor kostenverlaging voor 1 oktober 2020 uitwerken. De ministers hebben niets gezegd over mogelijke ontslagen, dat is aan de onderneming zelf. Zolang KLM de steun ontvangt is er geen sprake van dividenden, salarisverhogingen of bonussen.

Knooppunt Schiphol

Twee belangrijke afspraken gaan over het bestuur van KLM en de relatie met moedermaatschappij Air France-KLM. De staatsgaranties, met daarin afspraken over de verdeling van vluchten en capaciteit tussen Schiphol en luchthaven Charles de Gaulle in Parijs, worden versterkt. De huidige opzegtermijn van negen maanden wordt verlengd naar vijf jaar. Voor de twee ministers is dit een zwaarwegend punt waar ze allebei „buitengewoon tevreden” over zijn. Volgens Van Nieuwenhuizen hoeven Nederland en KLM nu niet langer te vrezen dat vluchten op korte termijn van Amsterdam naar Parijs worden verplaatst. De rol van Schiphol als mondiaal knooppunt kan behouden blijven.

Een tweede afspraak betreft de aanstelling van een state agent, een vertrouwenspersoon die namens de Nederlandse staat toezicht houdt op de besteding van het geld en op uitvoering van de gemaakte afspraken rond het steunpakket. Dit betreft zowel de financiële als de duurzaamheidseisen. In lijn met een net verschenen advies van de Algemene Rekenkamer meent het kabinet dat zo’n beheerder of trustee een betere optie is dan een overheidscommissaris bij KLM. Die kijkt namelijk primair naar het belang van de onderneming, niet naar het belang van de staat. De beheerder mag de vergaderingen van de KLM-commissarissen bijwonen.

Minder nachtvluchten

Er zijn ook voorwaarden ten aanzien van verduurzaming verbonden aan het steunpakket. Deze gaan echter niet verder dan ambities die al waren geformuleerd voor de luchtvaart. In 2030 moet de CO₂-uitstoot per kilometer per passagier met 50 procent zijn teruggebracht ten opzichte van de uitstoot in 2005. Vanaf dat jaar moet ook 14 procent van de door KLM gebruikte brandstof duurzaam zijn. „Het nieuwe is dat de handtekening van KLM er nu onder staat”, zei minister Van Nieuwenhuizen. KLM-topman Pieter Elbers: „We zijn hiermee wel koploper in de wereld.”

Wat hinderbeperking betreft richt het kabinet zich op reductie van het aantal nachtvluchten. Het aantal starts en landingen tussen 23.00 en 07.00 uur op Schiphol moet worden teruggebracht van de huidige 32.000 naar 25.000 per jaar. Dit gaat in fases: op korte termijn 3.000 minder, later nog eens 4.000.

Volgens Van Nieuwenhuizen is de tweede fase afhankelijk van de opening van Lelystad Airport en de mate waarin vluchten naar bijvoorbeeld Brussel en Düsseldorf worden vervangen door de trein. De nachtvluchtenreductie treft ook andere maatschappijen. In 2019 was de KLM Groep verantwoordelijk voor 20.359 nachtvluchten. Het gaat niet om krimp van het aantal vliegbewegingen op Schiphol: KLM mag geschrapte nachtvluchten verplaatsen naar de dag.

Hoekstra: „We willen niet alleen het bedrijf door de crisis loodsen maar ook dat het sterker uit de crisis komt.” De crisis is ontstaan doordat de vraag naar luchtvaart stilviel en grenzen dichtgingen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. De steun moet nog worden goedgekeurd door de Europese Commissie. Hoekstra: „We hopen en verwachten dat dit de komende dagen gaat gebeuren”.

Het bovenstaande bericht is vrijdagmiddag geactualiseerd en daarbij is ook een aantal verduidelijkingen in de tekst aangebracht.