Geliquideerd in Syrië door een Amerikaanse ‘messenraket’

Precisieraket R9X Omstanders zouden minder risico lopen bij de nieuwe Amerikaanse 'Ninja-bom'. Verborgen in dit 21ste eeuwse wapen met middeleeuwse trekjes: zes zwaarden.

De Amerikaanse precisieraket R9X
De Amerikaanse precisieraket R9X Beeld Studio NRC naar Wall Street Journal

Hun auto in het Syrische Idlib zag er op het eerste gezicht tamelijk onbeschadigd uit en zelfs de ramen waren nog grotendeels intact. Maar in het dak zat een groot gat en de inzittenden, een Jordaanse leider van een met het terreurnetwerk Al-Qaida gelieerde Syrische organisatie en zijn Jemenitische metgezel, waren morsdood. Doodgemaaid door geslepen stukken metaal ter grootte van vlijmscherpe zwaarden die in een nieuw type van de Amerikaanse Hellfire-raketten zitten.

Het was nieuw bewijs dat de Amerikanen inmiddels over een wapen beschikken dat hun vijanden kan liquideren zonder dat omstanders daarvan het slachtoffer hoeven te worden. Al onder president Obama was onderzoek naar zo’n wapen begonnen. De Amerikanen wisten destijds vooral in Pakistan, Afghanistan en Jemen met drone-aanvallen veel tegenstanders uit de weg te ruimen maar hierbij vielen vaak veel burgerslachtoffers. Dit kwam de VS op veel kritiek te staan.

Vanaf de Reaper- en Predator-drones werden Hellfire-raketten afgevuurd, lucht-grondraketten die door een radar of lasersysteem aangestuurd worden. De eerste Hellfires werden in de jaren 70 ontwikkeld als ‘tank-buster’ tegen Sovjettanks in Afghanistan. Dankzij een intense, gerichte explosie kunnen de raketten stalen bepantsering doorboren. Die aanpak was nutteloos in de strijd tegen terroristen, waarin de Amerikanen immers geen tanks maar extremistische leiders wensten uit te schakelen.

Enorme messen

De nieuwste Hellfire-variant, de R9X, is daarom geen explosieve, maar een zogeheten ‘inerte’ raket. Met snelheid en gewicht (de kop is zo’n 45 kilogram zwaar) gaat dit projectiel, ontworpen en geproduceerd door Lockheed Martin, gemakkelijk door het dak van een auto of woning. In de val ‘klappen’ dan zes enorme messen uit, die het doelwit aan stukken rijten. Omdat een explosie en de daaropvolgende schokgolf uitblijven, zo is het idee, blijft schade aan de omgeving beperkt. Een gebouw blijft bijvoorbeeld staan. Er zijn geen puin, brokstukken of verwrongen staal. En, belangrijker in de discussie over slachtoffers onder omstanders: wie zich buiten de reikwijdte van de stalen bladen bevindt, raakt niet gewond.

Het is niet bekend hoeveel van deze wapens de Amerikanen in hun arsenaal hebben, die volgens The New York Times „middeleeuwse bruutheid combineren met geavanceerde technologie”. Bij de selecte groep mensen die eerder wist van het bestaan van de R9X, stond de raket bekend als de ‘Ninja-bom’, een verwijzing naar de messen.

Het tweetal dat in Idlib op 14 juni werd gedood, de Jordaanse leider van Horas al-Din, Qassam al-Urduni en zijn Jemenitische collega Bilal al-Sanaan, waren niet de eersten die door de R9X werden getroffen. Voor zover bekend werd die voor het eerst met succes in gezet in februari 2017, toen de toenmalige nummer twee van Al-Qaida, Abu al-Khayr al-Masri, eveneens in Idlib werd gedood. Bij gebrek aan technische toelichting van Amerikaanse zijde stonden men destijds voor een raadsel hoe Al-Masri’s voertuig zo relatief ongehavend was gebleven ondanks het feit dat er kennelijk een raket door het dak was gekomen.

In de Jemenitische woestijn

Een ander geval betrof volgens het blad Military Times een aanval in januari 2019 op Jamal al-Badawi, een leider van al-Qaida in Jemen die in 2000 betrokken was geweest bij een aanslag op het Amerikaanse marineschip Cole. Naar verluidt in zijn eentje rijdend in zijn auto in de Jemenitische woestijn, werd hij op soortgelijke wijze geliquideerd. Ook in Afghanistan zou de R9X inmiddels zijn ingezet.

Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten meldde woensdag opnieuw een drone-aanval in Idlib op een auto van militante strijders, vermoedelijk door de VS. Het is niet bekend of ook deze inzittenden ten prooi zijn gevallen aan de ‘messenraket’ van de Amerikanen. Het Amerikaanse ministerie laat weinig los over dit nieuwste model. Het bestaan ervan werd vorig jaar onthuld door The Wall Street Journal, die zich baseerde op gesprekken met meerdere anonieme bronnen binnen het leger en de veiligheidsdienst CIA.

Wel is bekend dat sindsdien ook al meerdere drone-aanvallen zijn geweest, waarbij ook veel burgerslachtoffers vielen (de strijdkrachten rapporteren daar jaarlijks over, al lijken niet alle operaties te worden meegerekend). Dat wijst erop dat in veel gevallen nog wordt gekozen voor de ‘reguliere’ Hellfire-raketten.

Lees ook:Zonder drone ben je nergens. Als de VS niet leveren, dan China wel

Er zijn ook kanttekeningen te plaatsen bij de door functionarissen geroemde precisie van de messenraket. Om een specifieke vijand uit te schakelen, moet die persoon ook geïdentificeerd en gevonden worden. Het is lastig om betrouwbare informatie te vergaren voor zo’n militaire operatie, zeker in chaotische conflictzones.

Sommige analisten waarschuwen dan ook dat de R9X op termijn zou kunnen leiden tot een uitbreiding van drone-activiteiten. Door de vermeende precisie van de nieuwe raket zouden leidinggevenden in de verleiding kunnen komen toestemming te geven voor het gebruik van de raket tegen vermeende vijanden buiten oorlogsgebieden.