Advies Rekenkamer

‘Reken bij staatssteun niet op overheidscommissaris’

Om meer grip te krijgen op de miljoenen, of miljarden, waarmee het kabinet bedrijven in de coronacrisis wil bijspringen, zou het niet moeten varen op de rol van een overheidscommissaris. Het kan beter een trustee, of beheerder, aanstellen, omdat die meer invloed kan uitoefenen op het beleid van het geredde bedrijf. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer in een ongevraagd advies aan de Tweede Kamer die staatssteun aan bedrijven moet goedkeuren. De Rekenkamer formuleert daarin zestien lessen die getrokken kunnen worden uit eerdere reddingsoperaties door de overheid in de private sector.

Het kabinet staat op het punt miljarden in KLM te steken, de luchtvaartmaatschappij die ten gevolge van coronacrisis in grote financiële problemen is gekomen. Eind april schoot het kabinet al scheepswerf IHC met een injectie van bijna 400 miljoen te hulp.

Een overheidscommissaris, gangbaar bij bedrijven waarin het Rijk een aandeel heeft, dient volgens de wet niet zozeer het belang van de staat te dienen als wel het belang van de gehele vennootschap, stelt te Rekenkamer. „De minister mag deze commissarissen dan ook geen instructies geven voor het overleg in de raad van commissarissen.” Een trustee kan een betere waarborg betekenen voor het overheidsbelang. Dat gebeurde sinds 2008 al na de nationalisatie van ABN Amro en bij latere reddingsoperaties in de financiële sector. Toenmalig minister van Financiën, Wouter Bos (PvdA) belastte een aparte instelling met het beheer van die staatsbelangen, de NLFI. „Zo’n trustee kan toezicht op de naleving van de steun voorwaarden houden zonder te stuiten op de beperkingen van een (overheids-)commissaris”, stelt te Rekenkamer. Vorige maand waarschuwde president Arno Visser van de Rekenkamer tegenover NRC voor overhaaste of ondoordachte reddingen van ondernemingen in nood. In de brief, vrijdag naar Tweede Kamer, schrijft hij dat „niet ingrijpen” soms ook een goed alternatief kan zijn.