Wirecard dreigt te bezwijken onder boekhoudschandaal

Fintech Het Duitse Wirecard vroeg donderdag betalingsuitstel aan. De fintechfirma is 1,9 miljard euro kwijt en kan de schulden niet meer betalen.

Wirecard was de lieveling van investeerders en analisten. Het beloofde jaar na jaar sterke groeicijfers.
Wirecard was de lieveling van investeerders en analisten. Het beloofde jaar na jaar sterke groeicijfers. Foto Michael Dalder/Reuters

Van het „slachtoffer” van frauduleuze derden tot het voorportaal van faillissement. Van 1,9 miljard zoekgeraakte euro’s tot toegeven dat ze „waarschijnlijk nooit hebben bestaan”. Van een koers van 104 euro per aandeel naar minder dan 3 euro. Als één bedrijf heeft bewezen dat er in een week een hoop kan gebeuren, is het wel Wirecard.

De onderneming die tot voor kort gold als het wonderkind van de Duitse fintechwereld vroeg donderdag surseance van betaling aan. In een korte verklaring liet Wirecard – gespecialiseerd in online betaalverkeer – weten dat een faillissement dreigt. Een „te hoge schuldenlast” hangt als een molensteen om de nek van het bedrijf.

Lees ook: Techsucces uit Duitsland stort in als kaartenhuis

De recente problemen begonnen vorige week toen het bedrijf de publicatie van de jaarcijfers moest uitstellen omdat er bijna 2 miljard euro verdwenen bleek te zijn. Het geld zou op een derdenrekening op de Filippijnen staan, maar afgelopen weekend verklaarde de Aziatische bank dat Wirecard helemaal geen klant was. Begin deze week moest het bedrijf toegeven dat het geld „waarschijnlijk helemaal niet heeft bestaan”.

De laatste dagen wordt steeds duidelijker dat er een klassieke vorm van boekhoudfraude lijkt te hebben plaatsgevonden binnen Wirecard. Inkomsten zouden kunstmatig zijn opgepompt om de resultaten beter te laten lijken dan ze werkelijk zijn.

Door het wegvallen van die bijna 2 miljard euro is een acuut cashgat op de balans ontstaan. Daartegenover staat volgens persbureau Reuters – dat zich baseert op een anonieme bron – een schuldenlast van 3,5 miljard euro.

We moeten de leningen voor nu afschrijven

Schuldeiser

Het gaat onder meer om een krediet van 1,7 miljard euro dat door vijftien banken is verstrekt en waarvan inmiddels 90 procent zou zijn opgenomen. ABN Amro en ING behoren tot de deelnemers aan het consortium. Zij zouden allebei voor 200 miljoen euro aan krediet beschikbaar hebben gesteld. Daarnaast heeft Wirecard vorig jaar bedrijfsobligaties uitgegeven ter waarde van 500 miljoen euro. ING was een van de begeleidende banken bij die uitgifte, ook ABN hielp mee.

Of de schuldeisers nog iets van hun geld terugzien, is de vraag. „Het geld is verloren”, zegt een bron binnen het consortium tegen Reuters. „We zien er komende jaren misschien nog een paar euro van terug maar we moeten de lening voor nu afschrijven.”

‘Twee derde inkomsten is nep’

De afgelopen dagen zijn de banken druk geweest met onderzoek naar Wirecard. Wat was het werkelijke verdienmodel van het fintechbedrijf? Wirecard heeft een set kernactiviteiten die werkelijk bestaan. Zo verzorgt het onder meer de techniek achter het contactloze betalen bij Lidl en Aldi. Daarvoor ontvangt Wirecard een vergoeding.

Een bron dicht bij de schuldeisers zegt tegen Reuters dat het bedrijf een gezonde basis heeft maar dat twee derde van de inkomsten afgelopen jaren nep was. „Het is onmogelijk dat ze de schuld kunnen terugbetalen met de kernactiviteiten die [als je alle verzonnen inkomsten wegdenkt] overblijven.” Daarbovenop zal het bedrijf waarschijnlijk flinke boetes moeten betalen, onder meer vanwege marktmanipulatie.

Het grootste probleem lijkt bij de activiteiten in Azië te zitten. Volgens de Britse krant Financial Times, die al jaren onderzoek doet naar de Duitse onderneming, heeft Wirecard daar enkele partnerbedrijven die in werkelijkheid veel minder omzet genereren dan ze op papier doen.

Wirecard had er alle belang bij de inkomsten zo hoog te houden. Het bedrijf was de lieveling van investeerders en analisten. Het beloofde jaar na jaar sterke groeicijfers. Om die belofte waar te maken lijkt het bedrijf geld te hebben rondgepompt binnen de partnerbedrijven. Op papier lijkt het dan alsof het goed gaat met de onderneming. En dat was weer nodig om jaar na jaar te groeien en de interesse van investeerders vast te houden.

Dat lukte, want in 2018 verstootte Wirecard Commerzbank uit de DAX-index, de verzameling van belangrijkste beursbedrijven in Duitsland. Het duwde de koers naar grote hoogten. Maar vergrootte ook de noodzaak de groei in stand te houden.

Het heeft er alle schijn van dat ook de top van het bedrijf op de hoogte was van de praktijken. Voormalig topman Markus Braun stapte vorige week vrijdag al op. De Duitse autoriteiten zijn een strafrechtelijk onderzoek begonnen naar het handelen van de bedrijfstop. Braun werd maandag aangehouden. Voormalig operationeel directeur Jan Marsalek wordt gezocht.

Intussen zwelt in Duitsland de kritiek op accountant EY en financiële toezichthouder BaFin aan. Hadden zij het probleem niet kunnen zien aankomen? Al jaren waren er signalen over fraude bij Wirecard. Al ver voor het onderzoek van de FT zetten shortsellers hun vraagtekens bij de gepresenteerde winsten. Zij werden echter keer op keer agressief bejegend door Wirecard.

Lees ook: Schandaal Wirecard toont falen van Duits toezicht

In januari 2019 meldde zich bovendien een klokkenluider met documenten over de fraude bij het Duitse bedrijf. BaFin deed onderzoek naar de kwestie maar in plaats van het aanpakken van Wirecard, werden de shortsellers berispt. Er volgde een ban van twee maanden op shortselling, het speculeren op een koersdaling. BaFin-topman Felix Hufeld noemde deze week het falen van het toezicht „een schande” en een „totale ramp” voor Duitsland.