Vrij zijn is...dieren prepareren

Vrij Hoe ontspant Nederland?

Foto Folkert Koelewijn

Als een vosje of haasje in het Nationaal Park Zuid-Kennemerland wordt doodgereden, kunnen er twee dingen mee gebeuren. Ze gaan naar de destructieoven, of naar Romy van Borkulo (29), die de dieren „een tweede leven” geeft. Als de boswachter de kadavers bij haar aflevert, kijkt ze er met een technische blik naar. Wat kan ze ermee doen? Is de huid nog heel, dan kan ze het dier opzetten. Zijn de botten nog intact, dan kan ze een skelet maken. In het uiterste geval is alleen de schedel bruikbaar. „Vaak is alleen de achterkant beschadigd omdat ze zich net niet hebben weten te redden, heel sneu.”

Ja, dat vind ze sneu. Dat ze een taxidermist is, betekent niet dat ze dieren graag dood ziet. „Ik gun alle dieren het leven. Zou nog geen vlieg doodslaan.” Ze is al van jongs af aan geïnteresseerd in de anatomie van dieren, zegt ze. „Mijn oma was een dierenartsassistent die bevriend was met een boswachter, en hij nam altijd schedels van reetjes en vogeltjes voor mij mee.” Tijdens haar opleiding tot biologiedocent heeft ze zichzelf het prepareren van dieren aangeleerd. De boswachter heeft haar toen ook gekoppeld aan jagers, die afgeschoten wild aan haar verkopen.

Als ze besluit dat een kadaver een skelet wordt, moet ze het eerst „schoonmaken”. Ze snijdt, scheurt en trekt het vlees weg, en dan belandt het dier in een bak met warm water. Na een weekje wachten, zijn alle vleesrestanten weggerot, net als het kraakbeen en de kapselbandjes. „Alles valt dan uit elkaar, wordt een mooi puzzelpakketje.” Met een boor, ijzerdraad en lijm zet ze het geraamte weer in elkaar.

Het liefst priegelt ze aan kleine skeletjes, zegt ze. Molletjes en muisjes zijn haar specialiteit. Maar als ze dieren gaat opzetten, werkt ze het liefst met grote zoogdieren. Ze vilt en looit hun huid en spant ze om voorgevormde mallen. De ogen goed krijgen, vindt ze het lastigste onderdeel. Zoogdieren „hebben een ziel”, drukken emoties met hun ogen uit, zegt ze. „Een ree kijkt bijvoorbeeld vaak verschrikt.” Haar geheim: glazen ogen gebruiken die mooi weerspiegelen, en de oogleden precies op de juiste manier eromheen vouwen.

Haar preparaten komen vaak in scholen en educatiecentra terecht, of belanden in de huiskamers van hun liefhebbende baasjes. Haar eigen huisdieren zet ze niet op. „Toen mijn hond was overleden, durfde ik het niet om erin te snijden. Ik heb een standbeeld van hem laten maken en zijn as erin gestopt.” Ze heeft wel een ram in haar woonkamer staan, en verschillende schedels aan de muur hangen. Hoorn- en geweidragers zijn haar favoriet. Misschien heeft dat ook wel met haar sterrenbeeld te maken, zegt ze. Drie keer raden welke dat is.