Opinie

Verzekeraars, compenseer die ziekenhuizen en stop met steggelen

Zorg Zorgverzekeraars en ziekenhuizen bakkeleien nog steeds over compensatie van de coronakosten. Tijd elkaar te vertrouwen, manen en
IC-verpleegsters werken met Covid-19 patiënten op de Intensive Care afdeling in het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis in Dirksland op Goeree Overflakkee
IC-verpleegsters werken met Covid-19 patiënten op de Intensive Care afdeling in het Van Weel-Bethesda Ziekenhuis in Dirksland op Goeree Overflakkee Foto Ilvy Njiokiktjien

Tijdens de coronacrisis werd een noodpakket met maatregelen bedacht om banen en inkomens te beschermen. De overheid trok in recordtempo honderden miljoenen euro’s uit voor ondernemers en de culturele sector. Het doel was overleven. In de ziekenhuiswereld moeten de zorgverzekeraars zo’n afspraak maken. Maar een compensatieregeling is nog niet in zicht. Dat ondermijnt het vertrouwen.

Alle hens aan dek, niets was te veel. Dat was het motto bij de ziekenhuizen tijdens de coronacrisis. Flexibiliteit stond voorop, elke beschikbare medewerker draaide overuren. Er kwamen extra IC-bedden, nieuwe protocollen, medewerkers lieten ongekende flexibiliteit zien en waar mogelijk werd de zorg digitaal geleverd. Wat de crisis uiteindelijk zou kosten, was ongewis. Maar compensatie leek vanzelfsprekend.

De eerste horde was snel genomen. Liquiditeitssteun werd direct geregeld, met dank aan de verzekeraars. Iedereen begreep dat de betaling van salarissen en materialen moest doorgaan. Door de crisis viel veel reguliere zorg weg, waardoor ziekenhuizen niet meer konden declareren. De liquiditeitssteun gaf de zo benodigde rust en vertrouwen voor ziekenhuisleiding en personeel.

Vertrouwen is kernwoord

Helaas is de tweede horde nooit genomen. Want een structurele compensatie – de wijze waarop er uiteindelijk wordt afgerekend – is er nog altijd niet. Juist op dit gebied is vertrouwen het kernwoord. Tijdens de pandemie hadden ziekenhuizen geen tijd om na te denken over compensatie. Iedereen was bezig zorg te leveren. Extra kosten voor de opvang, de digitalisering en het inkomensverlies zouden vanzelfsprekend worden gedekt, zo leek het. Anderzijds werden er minder kosten gemaakt, doordat er op bijvoorbeeld de spoedzorg en oncologie na, veel andere zorg wegviel. Dat moest natuurlijk met elkaar worden verrekend.

Om een compensatieregeling te maken, is er een einddoel nodig. Met het behoud van werkgelegenheid had de overheid zo’n einddoel in gedachten. Elke regeling in de zorg hoort binnen een soortgelijk kader te vallen. Logischerwijs moet er dan rekening worden gehouden met extra kosten, met de nieuwe digitale manier van werken én met kosten die niet hoefden te worden gemaakt.

In onze ogen kan dat heel eenvoudig. Beschouw 2020 als een ‘bevroren’ jaar: contracten waren al gesloten, premies berekend en geïnd en subsidies toegekend. Vergoed de werkelijk gemaakte kosten, verreken de corona-meerkosten met de reguliere minderkosten. Zet in op een financieel nulresultaat voor de zorgverleners. Dit zou moeten volgens de bestaande principes van het horizontale toezicht tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars. Dan staat vertrouwen weer centraal.

Stroeve gesprekken

Zover is het nog lang niet. Want de gesprekken met de zorgverzekeraars verlopen stroef. Nu de crisis is geluwd, lijkt de saamhorigheid en urgentie afgenomen. Iedereen heeft andere uitdagingen en verwachtingen. Dat komt deels doordat het Covid-virus niet overal even hard heeft toegeslagen.

Sommige ziekenhuizen hebben minder reguliere zorg afgeschaald. Andere hadden een achterstand in digitalisering. Soms was er een kostenbesparingsprogramma afgesproken met de verzekeraars.

Lees ook: Ziekenhuizen en verzekeraars worstelen met extra kosten coronavirus

Of er was een vaste omzet zonder productieafspraak overeengekomen. Het ene ziekenhuis moest veel investeren om extra capaciteit op de intensive care te verwezenlijken. Het andere had net een verbouwing achter de rug, terwijl de oude capaciteit er nog stond. De zorgverzekeraars acteren ook niet eenduidig, gingen snel weer in de ‘controlestand’ en lijken met hun contracteermodel geen rekening te willen houden met de kosten van de noodzakelijke buffercapaciteit (bijvoorbeeld extra ic-bedden) en flexibiliteit.

Intussen brokkelt het vertrouwen af. Ziekenhuisbestuurders krijgen de indruk dat de zorgverzekeraars de digitalisering die tijdens de crisis versneld is ingevoerd zonder goede analyse voorgoed in willen boeken. Daarnaast lijkt niet geleverde zorg te worden weggewuifd als niet zinnige zorg. Op hun beurt veronderstellen de zorgverzekeraars dat ziekenhuizen extra kosten en uitblijvende kosten niet transparant willen maken.

Frontlinie

Kortom: iedereen wil een regeling voor de zorg zoals die in de rest van de samenleving al bestaat, maar het lijkt er juist door het ontbreken van vertrouwen in elkaars motieven niet van te komen. Leg dat eens uit aan de mensen die in de frontlinie hebben gestaan.

Om het afgebrokkelde vertrouwen te herstellen is, zoals zo vaak, gekozen voor een ingewikkelde oplossing. Er is niet op eigen kennis gevaren, maar adviesbureau Gupta is ingeschakeld. Dat moet een model maken waarbij rekening wordt gehouden met alle verschillen per ziekenhuis en per regio. Dat model moet de complexe relatie tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars omzetten in een som. Een onmogelijke opdracht.

Met elk overleg wordt dat model ingewikkelder, en dat vindt de adviseur prima. Onnodig veel details worden erin verwerkt. En bij ieder nieuw overleg daalt het vertrouwen verder, want spelen met modellen en wegkwijnend vertrouwen gaan hand in hand. Met als risico dat de saamhorigheid tussen zorgverzekeraars en ziekenhuizen, binnen en tussen de regio’s afbrokkelt.

Stop deze exercitie. Kom terug aan tafel. Laat de deskundigen uit onze eigen bedrijven in vertrouwen het gesprek aangaan. Erken dat de complexiteit van deze crisis, van de zorg, van de relatie tussen verzekeraars en ziekenhuizen niet in een model kan worden gevangen.

Kies een doel. Bij voorkeur een financieel nulresultaat. Verwerk de extra kosten en de weggevallen kosten. Maak afspraken met banken opdat ziekenhuizen met een nulresultaat toch ruimte krijgen om te investeren in de zorg. Draai het om, werk samen. Laat het SARS-CoV-2-virus het vertrouwen niet verder ondermijnen. Wees transparant, maak gebruik van de principes van het horizontaal toezicht en controleer steekproefsgewijs of dit goed gaat. Wij zijn ervan overtuigd dat je dan snel tot een eenvoudige regeling komt waarvan de kans op misbruik klein is. In het belang van de zorg en de opvang bij een volgende golf.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.