Willem Engel van Viruswaanzin: „Deze beerput leegscheppen gaat echt twintig jaar duren.”

Foto David van Dam

Interview

‘Shit, ik ben politiek activist geworden’

Willem Engel | Oprichter Viruswaanzin Hij zou een dansschool beginnen, maar Willem Engel strijdt nu voluit tegen de coronamaatregelen. „Dat filmpje ging zó viral.”

Willem Engel (43) draait zich om in zijn stoel, zijn lange bruine dreads dansen over zijn rug. Landsadvocaat Jannetje Bootsma heeft net gezegd dat de coronamaatregelen onder meer nodig waren en zijn om de ziekenhuizen niet te overbelasten. Engel kijkt Bootsma aan en spreekt luid. „De ziekenhuizen liepen over, zegt u. Weet u zéker dat ziekenhuizen zijn overgelopen?”

Rechter Hoekstra-Van Vliet breekt in: „Meneer Engel, we stellen hier geen vragen.”

Engel: „Oké. Mijn stelling is dat de ziekenhuizen niet zijn overgelopen.”

In de rechtbank in Den Haag diende donderdag het kort geding van actiegroep Viruswaanzin, waar Engel initiatiefnemer van is. De actiegroep klaagt de staat aan omdat ze vindt dat de anderhalvemeterregel de vrijheid te veel beperkt en moet worden opgeheven. Bovendien zijn de twee mannen achter Viruswaanzin, – behalve Engel is dat jurist Jeroen Pols – ervan overtuigd dat de dodelijkheid van het coronavirus schromelijk en moedwillig wordt overdreven. Engel denkt dat de overheid het virus op de een of andere manier gebruikt om vrijheden van burgers te beteugelen, maar wil zijn hoofd (nog) niet breken over het hoe en waarom.

Lees ook: Hoe Nederland de controle verloor

Op basis van eigen inzichten en al dan niet wetenschappelijke artikelen die hij aan elkaar verbindt, trekt Engel conclusies die in strijd zijn met de inzichten van de experts van het RIVM. Engel denkt bijvoorbeeld dat het virus amper wordt overgedragen door hoesten en niezen, maar vooral door minidruppeltjes (aerosolen) die in ruimtes blijven hangen als er niet goed geventileerd wordt, en dat de anderhalvemetermaatregel daarom onzinnig is. De versoepelingen die woensdag door premier Mark Rutte werden aangekondigd, veranderen niets aan Engels afkeer van het beleid.

Omdat Engel ook niet gelooft dat het coronavirus door contact wordt overgedragen, stak hij uitnodigend zijn hand uit toen hij een journalist van NRC eerder deze week ontving in het danszaaltje onder zijn gedeelde hoekwoning in Rotterdam, waar hij al ruim tien jaar les geeft in zouk, een sensuele Braziliaanse dans. Als de coronacrisis er niet was geweest, zou hij nu op het Canarische eiland Fuerteventura resideren, waar hij een therapeutische dansschool wilde beginnen. „En toen gebeurde dit en werd ik de wetenschap weer ingezogen”, zegt Engel, zittend op een rood bankje in zijn studio.

500.000 tegenstanders

Het was een bewogen week voor Stichting Viruswaanzin. Vorige vrijdag stond het bestuur van de stichting voor de rechter omdat de demonstratie in Den Haag die zij had gepland werd verboden. Die demonstratie ging zondag toch door, maar zonder Viruswaanzin als officiële organisator. Op het Malieveld werd vreedzaam gedemonstreerd totdat vechtpartijen uitbraken waarbij de ME demonstranten uit elkaar dreef.

Hoewel experts Engel tegenspreken, wordt het draagvlak voor zijn beweging zienderogen groter. Deze dinsdag bood de organisatie petities aan in Den Haag die werden ondertekend door bijna 500.000 tegenstanders van de kabinetsmaatregelen om het coronavirus te bestrijden.

Lees ook deze column van Christiaan Weijts: Rechtszaal als talkshow

Voordat Engel zijn dansschool begon, studeerde hij biofarmaceutische wetenschappen in Leiden en was hij bezig met promotieonderzoek. Hij onderzocht aerosolen, maar niet in de context van virussen. Engel verwijst vaak naar die achtergrond in de wetenschappelijke wereld, die hij twaalf jaar geleden verliet toen hij door een vriendin geïnteresseerd raakte in dans. „Nu denk ik shit: ik ben ineens een soort politiek activist geworden.” Zijn missie: „Deze beerput leegscheppen, en dat gaat echt nog wel twintig jaar duren.”

Ik had zo’n euforisch moment: wow, ik heb een enorme ontdekking gedaan

Willem Engel

Toen in maart de Nederlandse lockdown begon trok Engel – die naar eigen zeggen apolitiek is – het kabinetsbeleid niet meteen in twijfel. „Ik voelde paniek, zat emotioneel niet helemaal lekker in mijn vel. Ik denk dat ik eventjes mijn kritische blik heb losgelaten en me heb laten mee zuigen.” Toen eind april de piek op de IC voorbij was maar de maatregelen grotendeels in stand bleven en de dansschool nog dicht moest blijven, werd hij argwanend. „Ik ging graven.” Via Google Research zocht hij wetenschappelijke artikelen. „Half mei had ik helemaal zo’n euforisch moment: wow, ik heb een enorme ontdekking gedaan. Dit beleid is bullshit” Hij nam contact op met het burgerjournalistieke platform café Weltschmerz en werd uitgenodigd. „Ik kreeg er zoveel reacties op, dat filmpje ging zó viral, toen dacht ik wow, oké, dit is dus echt. Ik had er een coherent verhaal van gemaakt.”

De ruim tweeduizend reacties op YouTube zijn bijna allemaal jubelend: „Dit is echt wereldnieuws”, schrijft een reageerder die zich George Well noemt.

Engel is opgegroeid bij gescheiden ouders. Zijn moeder was muzieklerares en zijn vader is vastgoedondernemer Cees Engel, die goedkope woningen verhuurde in Rotterdam en vastzat omdat er wietplantages in werden aangetroffen. Hij heeft twee zussen en een broer. „In ons gezin lag de nadruk op studeren. We deden allemaal vwo.”

Samen met Jeroen Pols, een jurist die hij kent omdat die ook voor zijn vader werkt, begon hij Viruswaanzin. Tussen de vijftig en honderd vrijwilligers hebben zich volgens Engel aangemeld om mee te denken en werken. Afgelopen vrijdag begonnen Engel en Pols een inzameling voor hun stichting; volgens Engel hebben inmiddels meer dan duizend mensen gedoneerd. Hij wil niet zeggen hoeveel geld ze hebben opgehaald, maar denkt dat ze nog wel „duizenden” juridische procedures kunnen beginnen. Eén kort geding kost meestal ongeveer vijfhonderd euro.

„Ik slaap niet meer”, zegt Engel. „Dat komt omdat ik het heel druk heb. Ik voel heel erg duidelijk die missie.” Aanstaande zondag zijn er demonstraties in tien steden, als het aan Viruswaanzin ligt. „We hebben demonstraties bij heel veel gemeentes aangevraagd, maar pas op het laatst zeggen we waar het echt doorgaat.” Zo wordt het gemeenten moeilijker gemaakt om hen in de weg te zitten, denkt Engel. Hij wil wekelijks of zelfs dagelijks demonstraties blijven organiseren en nog meer rechtszaken beginnen, onder meer tegen het RIVM. Viruswaanzin gaat mogelijk van naam veranderen. “Viruswaarheid dekt de lading beter”, zegt Engel. Tijdens een Zoom-bijeenkomst waarin Willem Engel vragen van zijn volgers beantwoordt, oppert één van hen: “Noem het gewoon waarheid, dan kun je nog veel meer gaan onderzoeken”.

Het kort geding op donderdag eindigde met een wrakingsverzoek van Viruswaanzin, omdat ze de rechter partijdig vinden. „Ik heb er een heel slecht gevoel over”, zei Pols in de rechtszaal. Hij had gehoopt dat „de rechter druk zou zetten op de wederpartij, dat ze zou proberen te achterhalen hoe gevaarlijk de maatregelen van het kabinet eigenlijk zijn”. De rechtszaak gaat door nadat het wrakingsverzoek is behandeld.

Engel wil „hard wetenschappelijk bewijs” voordat er maatregelen worden ingevoerd, merkte landsadvocaat Jannetje Bootsma op: „Maar hard wetenschappelijk bewijs is een luxe die we ons nu niet kunnen veroorloven. Als we wachten tot we alles zeker weten is het te laat. Dat is de put dempen als het kalf al verdronken is.”