‘KLM is misleidend over gebruik van biobrandstof’

Klacht over reclame De Reclame Code Commissie behandelde donderdag een klacht over de suggestie dat KLM veel biobrandstof gebruikt.

KLM-vliegtuig wordt met brandstof getankt voor vertrek van luchthaven Schiphol.
KLM-vliegtuig wordt met brandstof getankt voor vertrek van luchthaven Schiphol. Foto Rob Brouwer/Hollandse Hoogte

„Het gebruik van duurzame vliegtuigbrandstof is momenteel een van de meest effectieve manieren om de CO2-uitstoot in de luchtvaartindustrie te verminderen.” Aldus Pieter Elbers, topman van KLM, in een persbericht van eind vorig jaar.

Het bericht meldt dat KLM duurzame brandstof (Sustainable Aviation Fuel, SAF) bij leverancier Neste heeft ingekocht voor vluchten vanaf Schiphol. Om hoeveel brandstof het gaat staat er niet bij. Er wordt wel een ander cijfer genoemd: „De duurzame brandstof wordt door Neste gemaakt van afgewerkt frituurvet en zal de CO2-uitstoot met tot 80 procent verminderen ten opzichte van fossiele kerosine.”

De twee geciteerde beweringen zijn correct. Ze behoeven wel een kanttekening. Het gebruik van duurzame vliegtuigbrandstof, biologisch of synthetisch, is zeer beperkt en zal de komende jaren slechts langzaam toenemen. Biobrandstof is duur en beperkt beschikbaar. Synthetische kerosine is kansrijk, maar ver weg.

Lees ook hoe Europa kan gaan vliegen op frituurvet

Slecht 0,05 procent

Eric Stam, docent Nederlands en burgerschap bij een mbo-opleiding voor luchtvaartdienstverlening, ergert zich aan de in zijn ogen veel te positieve uitlatingen van KLM over biobrandstof. Volgens Stam is sprake van misleidende reclame, omdat KLM suggereert al grote stappen te hebben gezet. De werkelijkheid is anders: biobrandstof is volgens Stam slechts 0,05 procent van het totale kerosineverbruik van KLM.

Als privépersoon diende Stam een klacht in bij de Reclame Code Commissie. Dat is een vorm van zelfregulering van adverteerders met bescheiden consequenties: als de klacht gegrond wordt verklaard krijgt de adverteerder een aanbeveling om de reclame aan te passen of in te trekken. In 2013 kreeg KLM zo’n berisping na een eerdere klacht over dezelfde kwestie. Donderdag was de zitting, via een videoverbinding.

De klacht van Stam leunt op twee uitingen van KLM. In een blog van december 2016 op de KLM-website staan vragen en antwoorden over biobrandstof. Op de vraag of er al vluchten zijn die volledig ‘bio’ zijn is het antwoord: „Het is nog niet mogelijk vluchten uit te voeren met 100 procent biobrandstof. Door de strenge kwaliteitsrichtlijnen in de luchtvaart worden biobrandstoffen altijd vermengd met conventionele fossiele kerosine tot een maximum van 50 procent.” Volgens Stam is hier sprake van anchoring: door een – niet realistisch – ijkpunt te noemen wordt de lezer misleid.

Ook in een persbericht van februari 2020 wordt volgens Stam opzettelijk een hoog cijfer genoemd: „SAF heeft de potentie om de CO2-uitstoot te verminderen tot wel 85 procent in vergelijking met fossiele brandstof.” Deze 85 procent (soms 80) staat in elk bericht over biobrandstof. Het cruciale woord is ‘potentie’.

KLM verweert zich door te zeggen dat blog en persbericht geen reclame-uitingen zijn. Bovendien, zeiden bedrijfsjurist Andrea van Sleen en duurzaamheidsmanager Remona van der Zon tijdens de zitting, is KLM wel degelijk transparant over de hoeveelheid biobrandstof die gebruikt wordt. Op de vraag van een van de commissieleden waarom die kwestie dan niet in het blog was opgenomen, zei Van der Zon dat de vraag naar het precieze volume pas recent wordt gesteld.

Belangrijke pijler

Duurzaamheid is een groot thema voor KLM, ook in de marketing. Daarbinnen is biobrandstof een belangrijke pijler, als een van de manieren om de CO2-uitstoot terug te dringen. KLM vliegt al sinds 2011 met biobrandstof, er is een Corporate Biofuel Programma voor bedrijven. Vanaf 2022 neemt KLM tien jaar lang 75.000 ton biobrandstof per jaar af van een nog te bouwen fabriek in Delfzijl.

Lees ook over het plan voor een biokerosinefabriek in Delfzijl

Erg transparant over het bio-aandeel in het totale brandstofverbruik is KLM niet. In het jaarverslag 2019 staat alleen dat KLM dat jaar 6.911 ton SAF heeft ingekocht. Het Universal Registration Document 2019 van Air France-KLM meldt daarnaast een verbruik van 3.820 kiloton fossiele brandstof door KLM. Het duurzaamheidsverslag 2019 rept van de aankoop van 120.000 liter SAF, weer een andere eenheid. Op de duurzaamheidssites KLM Takes Care en Fly Responsibly staan evenmin percentages biobrandstof vermeld.

Nederland streeft naar een Europese bijmengverplichting voor biobrandstof binnen drie jaar. Voor Nederland geldt de afspraak dat in 2030 14 procent van de vliegtuigbrandstof duurzaam moet zijn, in 2050 100 procent. Dat is een lange weg vanaf de huidige 0,05 procent, een percentage dat tijdens de zitting niet werd ontkend door KLM. Uitspraak volgt binnen een maand.