Analyse

Regels versoepelen, discipline blijft

Coronamaatregelen Vanaf 1 juli mag Nederland weer bewegen, feesten, reizen, sporten. Maar alles op anderhalve meter afstand.

Premier Rutte en minister Hugo de Jonge bedanken de doventolken Corline Koolhof en Irma Sluis na afloop van de persconferentie.
Premier Rutte en minister Hugo de Jonge bedanken de doventolken Corline Koolhof en Irma Sluis na afloop van de persconferentie. Foto Bart Maat / EPA

Dat was hem dan officieel: de mededeling waar Nederland al zo lang naar smachtte. Twee maanden eerder dan voorzien, kunnen de beperkende coronamaatregelen die het land sinds half maart zo’n heel ander aanzien hebben gegeven voor een aanzienlijk deel verder worden versoepeld. Er mag per 1 juli weer bewogen worden, gereisd, gefeest, gesport. Maar als alles met mate, dat wel. Hoewel? De sekswerkers kunnen zelfs weer ongelimiteerd aan de slag, mits hygiëne protocollen worden nageleefd.

Dit alles met dank aan onszelf, omdat we ons goed aan de regels hebben gehouden, aldus de repeterende boodschap van zowel premier Mark Rutte (VVD) als minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) op hun voorlopig laatste ‘coronapersconferentie’. Ook voor deze kijkcijferhit geldt nu een zomerstop. Maar de hoop bij het kabinet is dat de ‘coronashow’ een definitieve stop zal blijken. Daarom alvast na afloop in de gang bloemen voor beide doventolken.

Zelfdiscipline

Het was duidelijk anders dan andere keren. Dat alles weer bijna helemaal bij het oude is was ook te zien aan de schoenen van Hugo de Jonge. Wekenlang droeg de minister, bekend om zijn extravagante schoenencollectie, simpele blauwe schoenen zonder motief. Deze woensdag droeg hij weer, als vanouds, witte schoenen met een druk blauw motief. Ook hij mocht weer.

Lees ook: Komt het nu goed in het verpleeghuis?

Maar in de woorden van Rutte en De Jonge klonk woensdagavond ook een waarschuwing. Dat er besloten is sneller en meer te versoepelen dan aanvankelijk in de eerder gepresenteerde routekaart gepland was, vraagt wel „nog meer verantwoordelijkheid en zelfdiscipline” van Nederlanders.

Tekstvastheid kan premier Mark Rutte niet worden ontzegd. Dus klonk ook woensdagavond in de perszaal van het ministerie van Justitie en Veiligheid en via de televisie in miljoenen huiskamers weer de vertrouwde gedecideerde opsomming uit zijn mond. „Bij verkoudheidsklachten blijven we thuis. Bij benauwdheid en of koorts blijven ook onze huisgenoten thuis. We werken zoveel mogelijk thuis. We houden anderhalve meter afstand. Vermijd drukte. We wassen natuurlijk onze handen stuk, hoesten en niezen in onze elleboog en schudden geen handen.”

Preventie-paradox

Maar de achtergrond waartegen hij zijn woorden uitspreekt is veranderd. Twee doden als gevolg van het coronavirus en 83 besmettingen meldde het dagoverzicht van het RIVM eerder op de dag. Dat is toch wat anders dan de piek op 31 maart, toen het instituut 175 doden rapporteerde en in die week dagelijks tot boven de 500 nieuwe ziekenhuisopnamen werden geregistreerd.

Lees ook: ‘Hoera’ fluisteren bij de terugkeer van de fans in de voetbalstadions

Goed nieuws dus, maar tegelijk slecht nieuws. Want hoe beter het gaat, hoe minder het gaat met de discipline onder de bevolking om maatregelen strikt na te leven. Het is, zo zei minister De Jonge, „de preventieparadox”. Omdat de maatregelen vruchten afwerpen neemt de neiging af om deze volledig na te leven.

Het was de afgelopen tijd overal te merken. Er werd soms wel erg losjes met de 1,5-meterregel omgegaan. Onder de mensen nam het chagrijn zichtbaar en hoorbaar toe. Afgelopen zondag waren er rellen op het Malieveld bij een demonstratie tegen de maatregelen. ‘Het is nu toch wel zo’n beetje klaar, kijk maar naar de cijfers’, klonk het daar. Recent onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid bevestigt dat het begrip voor de beperkende maatregelen dalende is.

Het kabinet weet dat draagvlak van het grootste belang is. Vandaar de ‘verantwoorde goednieuwsshow’ van woensdag. In de hoop dat deze krachten in bedwang zal houden en niet juist verder zal losmaken. Vandaar de waarschuwende woorden van Rutte: „Het grote gevaar is nu dat we denken: mooi, dat was de coronatijd, terug naar de onze. Maar de cijfers zijn nu juist zo goed omdat we dat drie maanden niet hebben gedacht en de regels hebben gevolgd.”