Opinie

Johan niet in ‘de verbinding’

Frits Abrahams

Johan Derksen overweegt bij Veronica Inside te stoppen, volgens De Telegraaf. „Ik heb in tweeënwintig jaar tijd nog nooit zo’n kutshow gemaakt”, zou hij gezegd hebben over de aflevering die maandag het recordaantal van 1,7 miljoen kijkers trok.

Ik vermoed dat het niet zo’n vaart zal lopen, want Veronica betaalt érg goed, maar ik kan me tegelijkertijd zijn ergernis wel voorstellen als ik me in zijn positie verplaats. Kwestie van empathie!

Empathie – een woord dat normaliter nooit in dit programma valt, maar dat tijdens deze uitzending als een donderwolk boven Derksen hing, vooral dankzij de volhardende inbreng van de advocaat Natacha Harlequin. Zij dwong hem voortdurend de empathische hoek in, een plek waar hij zich niet thuis voelt omdat hij er linksige schijnheiligheid en zweverigheid vermoedt.

Wat hem bovendien onaangenaam moet hebben getroffen, was de kritische houding van presentator Wilfred Genee. Derksen verweet het hem al tijdens de uitzending: „Jij zit hier altijd de boel op te ruien en ons dingen te ontlokken en nu word je plotseling de advocaat van de duivel?” Het was mij al vaker opgevallen hoe gretig Genee zijn tafelgenoten bedenkelijke statements ontfutselt om vervolgens met schone handjes in de lucht te wapperen als er gelazer van komt.

Kennelijk was Genee danig geschrokken van de massale kritiek op het programma, anders is het moeilijk te verklaren dat hij tegen Derksen op zeker moment in therapeutenjargon riep: „Dan ga je toch niet in de verbinding, Johan? Dan ben je alleen bezig met je eigen woede.”

Niet in de verbinding gaan, juist bezig zijn met je eigen woede – beter kan de filosofie achter dit tv-programma niet verwoord worden. Het is er tegelijkertijd de charme én de zwakte van – zwakte vooral als die woede gaat overheersen, en dat was de laatste jaren steeds vaker het geval. Wat begon als een voetbalpraatprogramma verwerd steeds meer tot een vehikel voor zeer rechtse maatschappijkritiek.

In hun ontnuchterende voetbalanalyses kon ik me vaak wel vinden, al sloegen zij ook daar de plank soms mis – denk aan hun kritiek op het ‘Oranje’ van het WK in Brazilië en het eeuwige gevit op Louis van Gaal en Erik ten Hag. Helaas begon met name Derksen zich steeds meer te ontpoppen als het geweten van rechts-conservatief Nederland met bijbehorende Telegraaf-meninkjes en sympathie voor Forum voor Democratie. (Het was niet toevallig dat De Telegraaf die meninkjes de dag na elk programma triomfantelijk op haar site zette.)

Geleidelijk ontstond er een voorspelbaar patroon: steeds hetzelfde soort grappen en grollen over Marokkanen, homo’s, vrouwen en zwarte activisten. Derksen grapte, Van der Gijp gierde en Genee genoot. Wie is er vandaag in het nieuws? Femke Halsema? Rob Jetten? Akwasi? Dan weet je al wat er gaat komen.

„Je bent toch geen onmens”, zei Harlequin tegen Derksen. Nee, dat is hij zeker niet, weet ik uit persoonlijke ervaring. Toen hij nog een jonge journalist was, heb ik hem leren kennen als een aardige, laconieke man, zelfs van progressieve snit – maar ja, dat waren de jaren zeventig toen er in Nederland nog weinig Marokkanen en zwarte activisten waren, en de homo’s en de vrouwen zich op de achtergrond hielden. Sindsdien is er veel veranderd, voor sommige mensen te veel.