Hoe snel wordt 5G in Nederland en wanneer moet je upgraden?

5G-Technologie Het mobiele netwerk maakt deze zomer de sprong naar 5G. Of beter: een sprongetje, want als gebruiker merk je er nog weinig van.

Foto Bram Petraeus

Volgende week begint de veiling van 5G-frequenties. Als alles verloopt zoals gepland kunnen Nederlanders na de zomer overschakelen op het 5G-netwerk – mits ze daarvoor de juiste telefoon hebben. Als gebruiker zie je dan een icoontje bovenin het scherm veranderen – mits je telefoon dat ondersteunt – van 4G naar 5G. Met wat geluk wordt je verbinding iets sneller. Is dat genoeg reden om te upgraden?

1 Wat is het verschil tussen 4G en 5G?

5G is een nieuwe variant van de huidige mobiele netwerktechniek 4G. Zowel het radionetwerk als het centrale systeem dat het dataverkeer regelt, is – in theorie – sneller, betrouwbaarder en flexibeler. De antennes zijn efficiënter en kunnen meer verbindingen tegelijk verwerken. Hoewel het netwerk in eerste instantie telefoons zal verbinden is het de bedoeling dat 5G uiteindelijk miljarden apparaten koppelt. Daarvoor moeten de achterliggende netwerken aangepast worden – voorlopig draaien die nog op 4G. Het radionetwerk wordt eerst vernieuwd en dat vergt frequenties die het 5G-signaal gaan versturen.

2 Wat wordt er in Nederland geveild?

Op 29 juni begint de zogeheten multibandveiling, waarbij providers licenties kunnen krijgen voor gebruik van de 700 MHz, 1.400 MHz en 2.100 MHz frequentieband. Hoe hoger de frequentie, des te meer gegevens verzonden kunnen worden. Lagere frequenties hebben een groter bereik en werken ook binnenshuis beter.

De veiling moet minimaal 900 miljoen euro opbrengen. Het is de verwachting dat alleen de drie Nederlandse providers meedoen, hoewel de overheid een poging deed om buitenlandse partijen te interesseren.

De frequenties mogen zowel voor 4G als voor 5G gebruikt worden maar er is een prestatieplicht: voor gebruik van de 700 MHz band moet het 5G-netwerk over twee jaar 98 procent dekking bieden en een snelheid van minimaal 8 megabit per seconde aan de randen van het netwerk.
De gemiddelde downloadsnelheid zal iets hoger ligger dan bij het huidige 4G-net, dat bij alle providers meer dan 40 mbit/s biedt. T-Mobile haalde in 2019 al gemiddeld 78 mbit/s via 4G. In 2022, verwacht Agentschap Telecom, zal de gemiddelde snelheid naar 140 mbit/s stijgen.

Lees ook: ‘Zendmastenman’ Jeffrey Kog leest de telecomtoekomst in antennes

3 Wat kost de aanleg zo’n 5G-netwerk?

Insiders schatten de kosten van een nieuw netwerk in Nederland op zo’n 600 of 700 miljoen euro. Het radionetwerk is de grootste kostenpost. T-Mobile is al twee jaar met de vernieuwing bezig, KPN begon vorig jaar met de upgrade. VodafoneZiggo doet eerst een – veel goedkopere – softwareupgrade van bestaande antennes, die kunnen wisselen tussen 4G- en 5G-signalen. Daardoor biedt deze provider op dit moment al 5G aan, in de helft van het land. De andere helft is volgende maand gereed. Voor een hogere downloadsnelheid hoef je het niet over te stappen, concludeerde techsite Tweakers al. Vodafone zal later, na 2022, nieuwe antennes plaatsen.

4 Welke apparatuur gebruiken de providers voor 5G?

KPN gaat stuivertje wisselen: het kernnetwerk verandert van Huawei naar Ericsson of een andere ‘Westerse aanbieder’, het radionetwerk wordt van Ericsson naar Huawei omgebouwd. Vodafone gebruikt voornamelijk Ericsson in de kern en het radionetwerk, T-Mobile gebruikt Huawei voor zijn radionetwerk. Ook T-Mobiles kernnetwerk draait nog op Huawei, nadat een poging om te wisselen naar een Amerikaanse aanbieder mislukte.

5 Mogen netwerkproviders Chinese apparatuur gebruiken?

De inzet van Chinese technologie ligt politiek gevoelig; de AIVD waarschuwt voor hacks en sabotage, Amerika dringt aan op een Huawei-boycot. Het kabinet wil Huawei, de grootste leverancier van telecomapparatuur, uit de kritische gedeelten van het netwerk houden of in ieder geval providers kunnen dwingen achteraf apparatuur te verwijderen.

Wat nou precies die kritische elementen in een netwerk zijn, blijft staatsgeheim. Bovendien is deze lijst kritische onderdelen nog niet definitief vastgesteld – dat kan nog tot het einde van dit jaar duren, tot na de Amerikaanse verkiezingen.

Providers zullen gecompenseerd worden als ze hun netwerk achteraf moeten wijzigen. Een overstap naar een andere aanbieder in het kernnetwerk is nog altijd complex en dus duur. Providers hebben, om de investeringskosten te drukken, liefst zoveel mogelijk keuze tussen aanbieders, naast Nokia en Ericsson.

Lees ook: Kamer eist openheid over weren telecombedrijven

6 Moet ik al een 5G-telefoon kopen voor snellere verbinding?

Er zijn telefoons op de markt die 5G ondersteunen. Maar die bieden in Nederland nog niet de sprong in snelheid die je zou verwachten op basis van de torenhoge beloftes. Een tastbare verbetering valt te verwachten na 2022, als ook de 3,5 GHz band beschikbaar komt. Die biedt veel meer bandbreedte. Voor die veiling moet eerst het interceptiestation van de inlichtingendienst in Burum (Friesland) verhuizen. Met 3,5 GHz zou het netwerk een gemiddelde snelheid van 140 megabit per seconde bieden, met uitschieters naar 4.000 megabit. Dat is een goed moment om te upgraden naar een 5G-telefoon. Het ziet er niet naar uit dat providers een landelijk dekkend 3,5 GHz netwerk aanleggen: die antennes vreten stroom en reiken niet ver.

Lees ook: Sneller 5G-net al in 2022 beschikbaar

7 En hoe zit het met de gezondheid?

Veel mensen maken zich zorgen om de elektromagnetische straling van zendmasten. Er is nog geen wetenschappelijk bewijs gevonden dat 5G meer gezondheidsrisico’s oplevert dan andere mobiele technologie. Volgens het RIVM blijft de straling binnen de limieten.

Lees ook: Hoe ongezond is 5G?