Regisseur Xavier Dolan als Maxime in ‘Matthias et Maxime’.

Interview

‘Voor mij zijn tranen en gegil geen haat, maar passie’

Interview Xavier Dolan De Frans-Canadese regisseur Xavier Dolan filmde ‘Matthias et Maxime’ in eigen huis, met zijn vrienden. „De afgelopen jaren hebben vrienden me gered, me steun geboden toen ik dat nodig had.”

De Frans-Canadese regisseur Xavier Dolan viel op zijn 20ste al in de prijzen op het festival van Cannes met debuutfilm J’ai tué ma mère. Autobiografisch geïnspireerd, hyper-emotioneel gooi-en-smijtwerk tussen een bitse moeder en haar homoseksuele zoon, gespeeld door Dolan zelf.

Tien jaar later zit hij tegenover ons in de strandtent van hotel Majestic te Cannes, met zijn achtste speelfilm inmiddels. Matthias et Maxime heet die. Xavier Dolan speelt zelf Maxime, een jongeman met een opvallende wijnvlek in het gezicht en een opvliegende, verslaafde moeder. Als de stuurloze Maxime twee jaar als barman in Australië gaat werken, raakt Matthias, zijn boezemvriend, in de greep van stille paniek. Matthias, een succesvol advocaat, kan niet zonder Maxime. Wat zit er onder die verlatingsangst? Is hij gay?

Dolan interviewen is een waar genoegen: net als zijn films is hij direct en heftig, een open boek. In 2016 zat Dolan in deze strandtent te broeien en te tieren over de filmpers die zijn Juste la fin du monde kraakte – hij bekent dat hij nog altijd „bijna neurotisch” elke filmkritiek spelt. Gelukkig won hij toen voor de tweede maal de Juryprijs (derde prijs). Ditmaal is hij vooral onzeker, zegt Dolan. Hij filmde Matthias et Maxime in eigen huis, met zijn vrienden. De opnames verliepen geweldig. „Maar nu heb ik een onbestendig gevoel. Is het genoeg?”, peinst hij. Wat is genoeg, vraag ik. „Dat weet ik dus niet! Dat is de ellende van films maken.”

Vindt u het gemakkelijk uzelf te regisseren?

„Ik acteer misschien liever dan ik regisseer. Als ik wat meer in trek was zou ik vooral acteren. Ik ben niet enorm van mijn talent onder de indruk, maar haat het ook niet om mezelf in beeld te zien, zoals veel acteurs. Ik vind het wel lastig diepe emoties te vinden, te huilen. Al gaat ook dat steeds gemakkelijker.

„Over acteren denk ik zo weinig mogelijk na. Je moet jezelf vergeten op de filmset terwijl een ander deel van je brein zich de tekst herinnert. Hoe minder je over zo’n proces nadenkt, hoe beter. Als regisseur hoef ik een scène niet beslist op monitor te zien. Als het goed voelt, is het goed.”

Matthias is verward over vriendschap en erotiek. Kan een seksuele oriëntatie veranderen?

„Theoretisch wel, maar is dat echt zo? Als je er op je 28ste met jezelf uit bent dat je hetero, homo of bi bent, draai je dat dan nog terug? Matthias is verward omdat hij niet wil dat Maxime weggaat. Niemand heeft er problemen mee als hij met Maxime kust: zijn moeder niet, zijn vrienden niet en zijn zusje Erika al helemaal niet. Zij is tien jaar jonger, voor haar generatie lijkt seksualiteit echt vloeibaarder dan het voor ons is.”

Lees hier de recensie van ‘Matthias et Maxime’

Heeft u zelf nog vrienden van de kleuterschool?

„Nee, maar dit is inderdaad mijn eerste film over vriendschap, voorheen ging het over familie en relaties. De afgelopen jaren hebben vrienden me gered, me steun en geborgenheid geboden toen ik dat nodig had. Dat was nieuw voor me, omringd te zijn door een groep die me een veilig gevoel geeft.

„Ik wilde dit keer een zachtere, tedere film maken. Met atletisch en dynamisch camerawerk, maar emotioneel minder flamboyant. Normaliter schreeuwen en krijsen mijn personages hun gevoelens eruit, nu wilde ik het gedempt houden, tot ze ontploffen natuurlijk!”

Toch is ook deze film ver van een verstilde arthouse …

„Ik kan wel genieten van strenge, formalistische films. Nee, echt! Ik besef dat veel mensen in de bioscoop liever weinig voelen zodat ze koel, sereen en in controle blijven. Daarom vallen films zonder exuberante emoties vaak beter bij de critici. Maar mijn eigen voorkeur gaat toch uit naar films die me raken, niet alleen intellectueel, maar ook emotioneel of seksueel.”

Lees hier de recensie van ‘Matthias et Maxime’

Uw personages uiten zich beter als ze vechten dan als ze praten.

„Al mijn films zitten vol personages die elkaar slaan én beminnen. Tranen, gillen, schreeuwen: voor mij zijn dat geen tekenen van haat maar van passie.

U drijft de spot met alt-right in de figuur van de Amerikaan McAfee, de derde M naast Matthias en Maxime…

„Ja, McAfee wil in wezen gepijpt worden door een kerel. Ik voelde een behoefte om dat alt-rightarchetype onder handen te nemen, vol nep-masculiniteit en nep-superioriteit. Of ik bedoel dat alt-rightmannen gay zijn? Ja, natuurlijk.”

Zijn Matthias en Maxime geliefden?

„Dit gaat niet over homoseksualiteit maar over romantiek. Hou je al sinds de kleuterschool van elkaar, dan is dat niet om de seks. Ik wilde een sensuele film, geen seksuele film.”