Rob Jetten geen kandidaat-partijleider: ‘Ik vind Sigrid Kaag de gedroomde kandidaat’

Lijsttrekkerschap Rob Jetten stelt zich niet kandidaat voor het lijsttrekkerschap van D66. Dat laat de fractievoorzitter weten in een bericht dat hij dinsdagochtend op zijn sociale media plaatste.
Rob Jetten stelt zich niet kandidaat voor het lijsttrekkerschap van D66.
Rob Jetten stelt zich niet kandidaat voor het lijsttrekkerschap van D66. Foto Roger Cremers

Rob Jetten stelt zich niet kandidaat als lijsttrekker voor D66. Hij zegt Sigrid Kaag, die zich dit weekend kandidaat stelde, te steunen „met heel m’n hart”. Jetten zal de politiek niet verlaten. „Ik ben pas net begonnen en nog lang niet klaar”, schrijft hij. Hij was de afgelopen tijd door partijgenoten gevraagd zich te kandideren, zodat er iets te kiezen zou zijn. „Ik snap dat gevoel. Maar toch ga ik het niet doen. Om een simpele reden: ik vind Sigrid Kaag de gedroomde kandidaat. Een lijsttrekker die ik graag steun om deze verkiezingen te winnen.”

Nu Jetten zich niet kandideert, is de weg vrij voor Kaag (minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking). Als de leden haar kandidatuur steunen, en dat is vrijwel zeker het geval, dan treedt ze in de voetsporen van Els Borst, de eerste vrouwelijke partijleider van D66.

Jetten volgde in oktober 2018 Alexander Pechtold op, nadat hij door de Tweede Kamerfractie was verkozen boven Salima Belhaj en Paul van Meenen. Hij zat toen een jaar in de Tweede Kamer. Vooral in de eerste maanden van zijn fractievoorzitterschap leek Jetten nog te zoeken naar zijn rol. Hij was met name erg boodschap- en tekstvast, wat hem de bijnaam ‘Robot Jetten’ opleverde. In de laatste paar maanden leek Jetten zich zekerder te voelen in zijn rol. Hij was meer ontspannen en leek steeds meer plezier te krijgen in zijn werk.

Lees ook dit profiel dat we schreven toen Jetten een jaar fractievoorzitter was: Jetten brengt D66 rust, nog geen verhaal

Sigrid Kaag

Dat Jetten nu een stap opzij doet, komt niet als een verrassing. Hij heeft meermaals gezegd hoe belangrijk hij het vindt dat Nederland een vrouwelijke premier krijgt. D66, dat nu op de zevende plek staat in de peilingen, hoopt daar met Sigrid Kaag kans op te maken. Het verlangen naar een vrouwelijke lijsttrekker werd de afgelopen tijd ook in het openbaar uitgesproken door leden van D66, zoals vorige maand in een opiniestuk dat ondertekend werd door dertien D66-vrouwen, waaronder afdelingsvoorzitters, een wethouder, lokale fractievoorzitters en de oud-politiek assistent van Rob Jetten en huidig voorzitter van het vrouwennetwerk van D66.

Hoewel haar naam in het stuk niet wordt genoemd, is de hoop van de partij al langere tijd gevestigd op Sigrid Kaag. Dat zal hebben meegespeeld in de afweging van Jetten om zich niet in de strijd te mengen. Maar belangrijk is ook de rekening van de ruim anderhalf jaar waarin hij fractievoorzitter is. Het is hem in die tijd niet gelukt om de partij verkiezingen te laten winnen of beter te laten scoren in de peilingen. Nu telt de partij negentien zetels in de Tweede Kamer. In de laatste peilingwijzer, een afgewogen gemiddelde van de onderzoeken van I&O Research, Ipsos en Kantar, telt de partij er nog tussen de tien en twaalf. Jetten heeft steeds gezegd dat hij de verkiezingen voor het Europees Parlement en de Provinciale Staten als testmomenten zag om te bepalen of het lijsttrekkerschap en het dragen van een campagne voor hem bestemd zijn. In beide verkiezingen verloor D66 fors.

Lees ook dit profiel van Sigrid Kaag: Sigrid Kaag: de ex-diplomaat die nog moet wennen aan Nederland

Nu de leiderschapskwestie lijkt te zijn opgelost voordat het tot een strijd is gekomen, zal de roep om een verhaal harder gaan klinken. Al langer zijn er D66-ers die zich zorgen maken over hoe hun partij er na de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021 voor zal staan. Regeren is halveren, leert de geschiedenis. Om dat komend jaar te voorkomen, klinkt in de partij, moet er juist tijdens de kabinetsdeelname nagedacht worden over de eigen idealen en of die aan verandering of aanpassing toe zijn.

Interne democratie

Eind mei gaf Jetten al een voorzet. De Tweede Kamerfractie publiceerde samen met het wetenschappelijk bureau van D66, de Mr. Hans van Mierlo Stichting, een discussiestuk: ‘Nederland beter maken’. Het is bedoeld om na te denken over Nederland na de coronacrisis. Echt nieuwe ideeën zijn daar niet in te vinden. Leden kunnen deze en volgende maand in online bijeenkomsten over het stuk meepraten. Alle vijftien sessies zaten binnen de kortste keren vol, typerend voor D66, een partij waar leden tijdens congressen lange rijen achter de interruptiemicrofoons vormen om over de kleinste details in discussie te gaan. Dat ze die discussie tussen meerdere kandidaten voor het partijleiderschap de komende tijd niet kunnen aanschouwen zal in de achterban voor teleurstelling zorgen.

Tot nu toe hielden D66-kopstukken zich gedeisd na de kandidaatstelling van Kaag. Hier en daar werd wel enthousiast gereageerd, maar van endorsements was nog geen sprake. Juist in de partij die zegt interne democratie hoog in het vaandel te hebben staan, wil men niet doen voorkomen alsof de kandidatuur van Kaag een uitgemaakte zaak is. Nu Jetten, de enige andere serieuze kandidaat, zich teruggetrokken heeft uit de race zal die schroom verdwijnen.