‘Logistiek dier’ Marjan Rintel kent NS tot in haarvaten

Marjan Rintel, Als directeur operatie van NS gaat ze over de dagelijkse logistiek, per 1 oktober volgt ze Roger van Boxtel op als hoogste baas.

Marjan Rintel is vanaf 1 oktober de hoogste baas van NS: „NS is best een emotioneel bedrijf. Ik denk dat ik de balans breng tussen de emotie aan de ene kant en de feiten aan de andere kant.”
Marjan Rintel is vanaf 1 oktober de hoogste baas van NS: „NS is best een emotioneel bedrijf. Ik denk dat ik de balans breng tussen de emotie aan de ene kant en de feiten aan de andere kant.” Foto Jeroen Jumelet/ANP

Als directeur operatie van NS bezoekt Marjan Rintel elke woensdag een locatie van het spoorbedrijf, vertelde ze drie jaar geleden aan het blad Management Scope. Dan praat ze op een onderhoudsbedrijf met monteurs of op een standplaats met conducteurs en machinisten, „om zoveel mogelijk te horen wat er goed gaat en wat beter kan in het bedrijf”. Als directeur operatie is Rintel eindverantwoordelijk voor de dagelijkse logistiek rond het rijden van de treinen, zowel wat betreft materieel als personeel.

In haar nieuwe functie per 1 oktober, als president-directeur van NS, wil ze de werkvloer wekelijks blijven bezoeken, zegt Rintel op de NS-website. „De eerste weken zullen vast heel druk worden, maar daarna ga ik dat ritme zeker weer inbouwen.” President-commissaris Gerard van Aast zegt het zo: „Met Marjan Rintel kiest NS voor een bestuurder die het bedrijf, haar medewerkers en de reiziger tot in de haarvaten kent.”

Dit betekent dat NS goede mensen in huis heeft

Dat de opvolger van Roger van Boxtel afkomstig is uit het bedrijf vindt zowel Henri Janssen, bestuurder van FNV Spoor, als Freek Bos, directeur van reizigersorganisatie Rover, positief. Bos: „Dat betekent dat NS goede mensen in huis heeft, en dat ze het bedrijf kent.” Bos spreekt Rintel niet zo vaak. Ook positief, vindt hij. „Wij spreken de raad van bestuur vooral als dingen niet goed gaan.”

Afkomstig van KLM

Rintel (52) schuift snel door naar de hoogste post. Eind 2014 kwam ze binnen bij NS als directievoorzitter van het toenmalige dochterbedrijf NS Reizigers. Ze was de opvolger van Ingrid Thijssen, die in september Hans de Boer opvolgt als voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW.

Rintel kwam van KLM, waar ze sinds 2000 verschillende directiefuncties had. Ze was daar onder meer verantwoordelijk voor de netwerkoperatie en marketing. De laatste anderhalf jaar werkte ze voor Air France-KLM, ook als directeur marketing. Rintels eerste baan, na een studie bedrijfskunde in Groningen, was op Schiphol.

„Ik ben echt een logistiek dier”, zei ze tegen Management Scope. Het is de rode draad in haar carrière, constateerde ze zelf: „Ik zit wel altijd in de grote operationele bedrijven met een lange historie: Schiphol, Air France-KLM, NS.” Een van haar voorouders was machinist op een stoomlocomotief in Amsterdam.

Wie gewend is om logistieke problemen op te lossen, heeft geen tijd voor diplomatie. Rintel heeft een directe stijl, zegt Bos van Rover. „Ze neemt geen blad voor de mond.” Bij het verbeteren van efficiency bij NS ging ze er behoorlijk hard in, zegt Janssen van de FNV. „Dan merk je dat ze hiervoor bij een private onderneming zat. Ze is bondig, duidelijk en zakelijk. Maar als je de menselijke maat niet in de gaten houdt wordt het te zakelijk.”

In Management Scope noemde Rintel „zoeken naar verzakelijking” haar ‘signature’. Rintel: „NS is best een emotioneel bedrijf. Ik denk dat ik de balans breng tussen de emotie aan de ene kant en de feiten aan de andere kant. Ik probeer iets meer de verzakelijking daarin te zoeken. Ik geloof in resultaatgericht werken.”

In juli 2016 werd Rintel directeur operatie binnen de vijfkoppige raad van bestuur, in een vereenvoudiging van de topstructuur waar ze zelf aan bijdroeg. Ze kreeg zowel de reizigersdivisie, het voormalige NS Reizigers, als de onderhoudsdivisie, het voormalige NedTrain, onder haar hoede. Door de samenvoeging van die twee bedrijfsonderdelen kan NS naar eigen zeggen flexibeler inspelen op drukte. Het is nu makkelijker om ad hoc een extra treinstel in te zetten. De zitplaatskans in de spits ging omhoog.

Uit het dal gekomen

Onder leiding van Roger van Boxtel is NS de afgelopen vijf jaar uit het dal gekomen waar het bedrijf door de mislukte hogesnelheidstrein Fyra en aanbestedingsfraude in Limburg in was beland. Alle inspanningen waren gericht op het verbeteren van de prestaties in meetjaar 2019. Aan de hand van die prestaties keek de staat, enig aandeelhouder van NS, of het bedrijf opnieuw de concessie voor het hoofdrailnet voor de periode 2025-2035 zou krijgen.

Tot opluchting van NS en tot woede van andere vervoerders besloot het kabinet deze maand om de concessie aan NS te gunnen. Rintel heeft daar zeker aan bijgedragen, met mooie cijfers voor klanttevredenheid en punctualiteit in 2019. Het vooruitzicht op de concessie is een grote zorg minder voor Rintel als ze in oktober het stokje van Van Boxtel overneemt.

Daar staat tegenover dat ze er een nog grotere zorg bij krijgt. Door de coronacrisis kelderde het aantal dagelijkse reizigers in maart van 1,3 miljoen naar 110.000. Reisbeperkingen door de overheid leidden vooralsnog tot beperkt herstel. Van Boxtel sprak maandag de hoop en verwachting uit dat er vanaf volgende week weer normaal met de trein gereisd kan worden.

Lees ook over de financiële gevolgen van de coronacrisis voor NS

De gevolgen zullen nog jaren doorwerken, ook financieel. NS verwacht een verlies van 4,7 miljard euro aan inkomsten voor de komende vijf jaar. De huidige 20.000 banen zullen niet allemaal behouden blijven. Voorkomen van gedwongen ontslag kan alleen als werknemers zich „wendbaar en flexibel” opstellen, zei Rintel al tijdens een NS-sessie.

De vakbonden zetten zich schrap. Rintel wacht een lastige start. Komt er een botsing met de FNV? Janssen: „Voor een botsing heb je twee partijen nodig. Maar wij hebben onze achterban waar we voor werken.”

De nasleep van corona zal de eerste fase van Rintels leiderschap kleuren. Dat wordt zwaar. Haar werk bij NS gaat altijd door, zei ze in mei in het blad Linda. „Gelukkig heb ik veel energie. En ik zorg goed voor mezelf: sporten, naar buiten, goed eten en slapen. Om elf uur gaat het licht uit.”