Betogers zwaaien met de oude, koloniale vlag van Hongkong. Lisa Nandy: „We moeten met andere democratische landen optrekken om een tegenwicht te zijn.”

Foto Kin Cheung/AP

Interview

Labour wil niet de sloper zijn van een bondgenootschap

Lisa Nandy Volgens het Lagerhuislid zou het VK baat hebben bij een bescheidener, toegankelijker opstelling op het wereldtoneel. „Het Britse buitenlands beleid is het afgelopen decennium louter gericht op economische groei.”

Het clichébeeld waar Lisa Nandy zich aan ergert is dat van het Verenigd Koninkrijk als dappere eilandnatie die boven zijn gewichtsklasse bokst. „Daar moeten we vanaf”, zegt de 40-jarige Nandy, Labour-politicus en schaduwminister van Buitenlandse Zaken.

Voorbeelden? Boris Johnson die aanvankelijk beweerde dat de Britse corona-app world beating ging worden. Het project werd een fiasco. Of de bombarie waarmee de regering stelde dat de rest van de wereld een handelsakkoord met het Verenigd Koninkrijk wenste. Die gesprekken blijken taai. „Het is beter uit te stralen dat het VK op zoek is naar gelijkwaardige betrekkingen met andere landen. Dat is in ons belang”, zegt Nandy, via een videogesprek vanuit Wigan, haar woonplaats in de buurt van Manchester die ze vertegenwoordigt in het Lagerhuis.

Waarom is dat in het Britse belang?

„Wij worden gezien als sloper in plaats van smeder van bondgenootschappen. We stappen met ruzie uit de EU en wenden ons tot de Verenigde Staten, die een protectionistische koers varen. Tegelijkertijd laten we ons te gemakkelijk in met immense Chinese investeringen in ons land. Het Britse buitenlands beleid is het afgelopen decennium louter gericht op economische groei.”

Ziet u het besluit van premier Johnson om het ministerie van Ontwikkelingssamenwerking op te laten gaan in Buitenlandse Zaken als onderdeel van dat beleid?

„Johnson wil ontwikkelingshulp gebruiken als lokkertje om handelsdeals te sluiten. Van oudsher gebruikten wij ontwikkelingshulp als middel van soft power, om invloed te hebben wereldwijd, om aanwezig te zijn. We moeten ervoor waken dat belangrijke instrumenten waarmee wij als Britten onze waarden tonen niet verloren gaan. De BBC World Service heeft het zwaar en moet bezuinigen. De British Council [de instelling opgericht in 1934 om de Engelse taal en cultuur in het buitenland te verspreiden, red.] dringt aan op een redding van tientallen miljoenen om overeind te blijven. Dat zijn belangrijke instellingen voor ons.”

Waarom is een innige relatie met China problematisch?

„Ik wil benadrukken dat ik het heb over het handelen van de Chinese regering en niet het Chinese volk. De afgelopen decennia had het VK een naïeve benadering. Alle geld was welkom. In de coronacrisis merken wij dat de nationale gezondheidsdienst leunde op beademingsapparaten uit de Verenigde Staten, paracetamol uit India en mondkapjes en beschermende kleding uit China. We hadden geen eigen productiecapaciteit meer. Dat breekt ons ook op in de Huawei-discussie. Huawei is volgens onze veiligheidsdiensten een riskante partij en dus moet betrokkenheid van Huawei beperkt worden. Maar alternatieven zijn er amper.”

De premier wil drie miljoen Hongkongers de Britse nationaliteit geven. Is dat geen krachtig signaal?

„Het aantasten van de rechten van Hongkong door de Chinese regering heeft er zeker toe geleid dat China anders bekeken wordt. Ik zie ook verdeeldheid. Johnson en minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab zijn haviken, maar minister van Financiën Rishi Sunak slaat een andere toon aan. Hij kijkt nog steeds naar de economische belangen.”

Is dat niet verklaarbaar? China is een economische grootmacht.

„Ja. En de wereld is vele malen complexer dan tijdens de Koude Oorlog. Je kan een grootmacht niet simpelweg buitensluiten. Er is geen mondiaal probleem, van corona tot klimaatverandering, dat we zonder China kunnen oplossen. Dat betekent juist dat we met andere democratische landen moeten optrekken om een serieus tegenwicht te zijn. Natuurlijk is wereldhandel goed, afhankelijkheid niet.”

Vorige maand vierde Nandy haar tienjarig jubileum als Lagerhuislid. Dit voorjaar deed ze mee met de leiderschapsverkiezing om Jeremy Corbyn op te volgen. Ze werd met afstand derde, maar werd samen met Rebecca Long Bailey, de kandidaat van de linkervleugel van de partij, door de kersverse leider Keir Starmer opgenomen in zijn schaduwkabinet, het signaal dat Labour opeens een partij van eenheid was. Het moest gedaan zijn met Corbyns identiteitspolitiek.

Nu is het Nandy die waarschuwt dat Johnson en de Tories een cultuurstrijd willen ontketenen. „Ik zie in Johnson een premier die de antiracismebeweging en discussie over koloniale geschiedenis gebruikt om ophef te creëren, zodat zijn falende coronabeleid minder onder de aandacht komt.” Koloniale geschiedenis is complex, zegt Nandy. „Kijk naar mijn eigen familie.”

Nandys moeder werkte als televisieproducer en komt uit Lancashire, in Noord-Engeland. Haar vader Dipak Nandy werd geboren in het Indiase Kolkata, studeerde in Leeds en was de eerste directeur van een gezaghebbende denktank die ongelijkheid, racisme en discriminatie onderzoekt.

Er is een schitterende foto van Mahatma Gandhi die in 1931 het textielstadje Darwen bezoekt. Gandhi staat in het midden, omringd door Britse vrouwen die uit solidariteit een hand of zelfs een vuist omhoog houden. Volgens een nieuwsartikel uit die tijd scandeerde de menigte: „Three cheers for Mr Gandeye”. Dit beeld ligt Nandy na aan het hart. Je kunt in een situatie op zoek gaan naar wat mensen verdeelt, of naar wat ze verenigt, in dit geval de penibele situatie van fabrieksarbeiders. „Erken de gelaagdheid.”

Vindt u dat standbeelden neergehaald mogen worden?

„Ik vind het debat over de inrichting van de publieke ruimte belangrijk. En ik vind het belangrijk dat dingen veranderen. Neem het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het gebouw was vroeger het departement voor koloniale zaken. Het ademt nog die sfeer uit, door de standbeelden en schilderijen, alsof je als bezoeker op de knieën moet voor de Britse macht. De regering wil na de Brexit nauwe banden met de Gemenebestlanden die vroeger koloniën waren. Wellicht is het dan verstandig om ook op het ministerie gelijkwaardigheid uit te stralen.”

Denkt u dat er snel een Brexit-akkoord over een handelsdeal komt?

„Bij de Conservatieven wil een deel dat wij Europese productstandaarden handhaven, om handel zo gemakkelijk mogelijk te maken. Een ander deel wil die juist loslaten en dichter tegen de VS aanschurken. Ik verwacht dat pas voortgang wordt geboekt met een nieuwe deal met de EU als dat interne conflict is beslecht.”

De Brexit verdeelde Labour tot op het bot. Nu uittreden achter de rug is, kan de partij weer opstomen?

„Er komt een enorme recessie aan. Dit land heeft al dertig jaar geen massawerkloosheid ervaren. Hoe we, als politiek, daarmee omgaan is heel belangrijk. De recessie zal kustplaatsen en post-industriële stadjes, plekken waar mensen het nu al zwaar hebben, het hardst treffen. Populisme ligt dan op de loer. Mensen zijn nu nog bezig met zo goed mogelijk hun dagelijkse zaken in bizarre tijden regelen. De echte woede over de corona-aanpak moet nog komen. Daar maak ik mij zorgen om. Labour moet met verantwoord beleid komen. We moeten laten zien wat de verzorgingsstaat waard is.”