Opinie

Ik geloof niet in de smoesjes dat ‘ze er niet zijn’

Diversiteit In het onderzoek in NRC naar diversiteit in musea werden de zogeheten ‘lens-based' musea niet meegenomen. Dat verbaasde .
‘Ikram 1, Rotterdam 2018’.
‘Ikram 1, Rotterdam 2018’. Marwan Magroun

Musea verschieten maar heel langzaam van kleur, constateert Lucette ter Borg in NRC (18/6). Ze onderzocht de culturele diversiteit bij de 21 ‘belangrijkste kunstmusea’ van het land. Het is de vraag wat een ‘kunstmuseum’ precies is. Hoe dan ook, ze vergat het Nederlands Fotomuseum, het nationale museum voor fotografie. Ook al worden daar ruim 5,5 miljoen beelden bewaard en in een actuele context getoond: werk van erkende kunstenaars, van de wereldberoemde foto’s van Ed van der Elsken tot de overrompelende series van Bertien van Manen – haar reeks Honderd Zomers Honderd Winters is er nu even niet, die is uitgeleend aan het Stedelijk Museum Amsterdam.

Overigens, ook andere belangrijke ‘lens-based’ musea als EYE, Foam en Huis Marseille, waren vergeten.

Dat het Nederlands Fotomuseum is overgeslagen, heeft me verbaasd. Ik verdraag slecht dat de fotografie zo wordt gemarginaliseerd, terwijl juist deze het onderwerp culturele diversiteit al heel lang van alle kanten belicht. Kijk maar naar het werk van fotografen als Robert de Hartog (al in de jaren 70), Peter Martens en Carel van Hees. Er had bovendien een heel ander verhaal over diversiteit in musea aan het artikel kunnen worden toegevoegd.

Inclusief personeelsbeleid

Anderhalf jaar geleden werd ik directeur van het Nederlands Fotomuseum. Het is mijn missie dat het museum brutaler wordt, zichtbaarder. Mijn doel is om het museum van iedereen te maken. Sindsdien mengt het museum zich nog meer in het publieke debat en spant het zich in voor een inclusieve programmering én een inclusief personeelsbeleid.

Lees ook: Is dít cultuur voor iedereen?

Inmiddels telt ons personeelsbestand vijf medewerkers met een niet-westerse achtergrond (op een totaal van 34), van de programmeur die debatten en andere activiteiten organiseert tot de curator gespecialiseerd in meerstemmigheid. Ik geloof niet in de smoesjes dat ‘ze er niet zijn’. Het is een kwestie van willen. Hiermee probeer ik niet te zeggen dat wij het bij het Nederlands Fotomuseum nou zo goed doen, ik bedoel dat dit normaal is.

Ook voor tentoonstellingen geldt dit. We tonen nu een greep ‘sterke verhalen’ uit de collectie, met onder meer werk van de Marokkaanse Lamija Naji en de Rotterdamse Maria Toby die respectievelijk in de jaren negentig en zeventig migratie in de Maasstad vastlegden. En we vroegen Marwan Magroun een keuze te maken uit de collectie en die te combineren met zijn eigen werk: beelden van zelfverzekerde jonge vrouwen en mannen in eigenzinnige kleding tegen een strakke skyline. Een verrassing voor iedereen was dat hij zijn Tunesische opa aantrof op een foto van Ed van der Elsken. De opening van zijn tentoonstelling trok publiek dat we nog nooit in het museum zagen. „Jullie hebben de deuren van het museum breder gemaakt’’, zei Marwan Magroun die avond.

We zijn er nog niet

‘Ze zijn er niet’ gaat ook niet op voor de collectie van het Nederlands Fotomuseum. In de ruim 170 archieven zitten de stemmen van bijvoorbeeld Robert Soublette, een van de beste Curaçaose fotografen, en van Augusta Curiel die honderd jaar geleden furore maakte, maar dan in Suriname. En er moeten er nog veel meer komen: de commissie die adviseert over het verwervingsbeleid van het museum is uitgebreid met kunstenaar/curator Sara Blokland en zal profiteren van haar kennis op gebied van identiteit, migratie en culturele onthechting. Sinds dit jaar doet het museum ten minste één werving die een aanvulling is op het gebied van diversiteit en inclusie.

Wij zijn er nog niet, maar de weg is ingeslagen. Het museum heeft blinde vlekken. Er zijn fotografen, stijlen en publieksgroepen ten onrechte genegeerd. Dat betekent nadenken over de vraag hoe iedereen gekleurd wordt door een bepaalde culturele traditie.

Is het Nederlands Fotomuseum nou wel of niet een kunstmuseum? Ik weet het niet, de maatstaven zijn onduidelijk. Wat ik wel weet is dat het fotografie omarmt die reflecteert op de wereld – van Paulien Oltheten en Anaïs López (nu te zien) tot Martine Stig en Dustin Thierry (vanaf 2 oktober). Kijk zelf maar.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.