Reportage

Coronacrisis biedt mariachi ook kansen: optreden via de webcam

Geen mijlpaal in het leven van Mexicanen of er hoort een live-optreden van mariachi’s bij. Corona zorgt dat de traditionele muzikanten de overstap maken naar videoconcerten. „Normaal had ik ze nooit in de slaapkamer gelaten.”

Het mariachi-duo Villa Maria, bestaande uit Sergio Carpio (l) en Melissa Villar is uitgeweken naar internet om ook tijdens de coronacrisis te blijven optreden.
Het mariachi-duo Villa Maria, bestaande uit Sergio Carpio (l) en Melissa Villar is uitgeweken naar internet om ook tijdens de coronacrisis te blijven optreden. Foto Marco Ugarte/AP

In zijn jeugd bezocht Fernando Gendrop (43) vaak het beroemde Garibaldi Plein in Mexico-Stad om mariachis in te huren. Hij bracht de muzikanten naar de huizen van vriendinnen en zong op straat onder hun ramen met zijn vrienden. Uiteindelijk trouwde hij, richtte een publiciteitsbureau op en kreeg twee kinderen. Circa vijftien jaar lang heeft hij de musici met hun strakke, met zilverdraad bestikte kostuums en brede sombrero’s niet hoeven inschakelen. Maar tijdens de coroanacrisis heeft hij dit voorjaar al twee keer mariachi’s besteld en hen per videoconferentie laten optreden – een keer tijdens de verjaardag van zijn vrouw en een keer voor moederdag.

„Het is natuurlijk minder emotioneel om mariachi’s per videoconferentie te zien spelen dan om live bij ze te zijn”, zegt Gendrop. „Maar ik zou ze niet besteld hebben, zonder de optie om te videobellen. Het is veel minder luidruchtig.”

Bij de verjaardag van zijn vrouw schakelde hij de mariachi’s zelfs door naar de tv van de slaapkamer. „Normaliter zou ik nooit een groep mariachis in zo’n intieme setting hebben.”

Minder live-optredens

Zoals heel Latijns-Amerika – waar momenteel bijna de helft van het mondiale aantal Covid-doden valt – is ook Mexico zwaar getroffen door de corona-uitbraak. Tot nu toe zijn ruim 185.000 mensen positief getest en vielen er bijna 23.000 doden. Het werkelijke aantal zal hoger liggen: omdat Mexico relatief weinig test en sterftcijfers met grote vertraging vastgesteld worden, is de onderrapportage groot.

Als middeninkomenland met een grote informele sector kan Mexico niet te lang op slot blijven. De regering is begin deze maand begonnen lockdown-maatregelen te versoepelen om de economie weer te laten draaien. Met een stoplichtsysteem wordt er per deelstaat heropend.

De mariachi’s wachtten daar dit voorjaar niet op. Hun muziek heeft door de coronacrisis een digitalisering ondergaan, die illustreert hoe nauw verweven ze is met de nationale identiteit van het land. Het regionale genre uit het Bajío-gebied in midden-Mexico is sinds de opkomst van radio en film in de jaren dertig, zeer populairgeraakt . Het werd landelijk de gewoonte om van alle regionale muziekgenres die Mexico rijk is, juist de uit de Bajío afkomstige mariachi’s met hun opvallende pakken en houding in te huren.

Mariachi’s – de naam komt van het Frans mariage – spelen lang niet alleen op bruiloften, maar luisteren in het leven van Mexicanen allerlei mijlpalen en feestelijkheden op. Van begrafenissen tot religieuze feesten, van bedrijfsborrels tot quinceañeras. Dat laatste is het feest bij de in Latijns-Amerika zeer belangrijke vijftiende verjaardag van meisjes.

Door corona zakte die stabiele markt voor live-optredens goeddeels in elkaar. De naar schatting 30.000 mariachi’s kwamen van de een op de andere dag zonder werk en inkomen te zitten. De virtuele optredens bieden enig soelaas.

„Zo’n 60 procent van alle optredens die we geboekt hadden, is afgelast”, zegt Sixto García, lid van de groep Mariachi Cuajimalpa. „Gelukkig hebben we nu dagelijks twee tot drie optredens per videoconferentie. Zo blijven we overeind.”

De overschakeling naar optredens per webcam heeft het mogelijk gemaakt dat de band voor klanten in de VS, Peru en Costa Rica heeft kunnen spelen. Mariachi Cuajimalpa is zeker niet de enige groep die succesvol gedurende de quarantaine door blijft werken via het internet.

Opname afspelen is niet hetzelfde

„Het gaat nu persoonlijk eigenlijk vrij goed”, zegt trompettist Paxpi Montesinos (38) wiens familie al vier generatie mariachis voortbracht. „Ik denk dat een deel van de mariachi’s succesvol is overgestapt naar digitaal optreden. Voor anderen is de markt volledig ingestort. Er is weliswaar overheidssteun maar de situatie is heel moeilijk voor velen van hen, hoewel er nog steeds mogelijkheden zijn om live te spelen.”

Bekijk hier een video van een webcam-optreden van Paxpi Montesinos en zijn mariachiband:

Montesinos vertelt dat hij op moederdag, half mei, tussen de tien en vijftien optredens per videoconferentie had. Hij en andere mariachi’s vragen rond de 700 peso’s (omgerekend 28 euro) voor een optreden per videoconferentie, vergeleken met rond de 3.000 pesos (120 euro) voor een uur live optreden. Volgens García zijn 70 procent van de optredens per videoconferentie voor verjaardagen en 10 procent voor verzoeningen – of pogingen daartoe – in de liefde.

De aantrekkingskracht van mariachi’s gaat verder dan hun muziek, die met zijn schetterende trompetten en bravura-zang ook snel vermoeiend kan worden. De mariachi is ook een bode, of zelf het alter-ego van zijn klant. Zomaar een YouTube-clipje afspelen van bijvoorbeeld Pedro Infante of Jorge Negrete, idolen uit de vorige eeuw die het genre vereeuwigden, volstaat dus niet. Een optreden moet op maat gesneden zijn voor de ontvangende partij. Alleen zo krijgt de gelegenheid het nodige cachet.

‘Wij raken nooit uit de mode’

„Mijn vader vertelde mij dat het oké was om van rock en andere muzieksoorten te houden, maar dat ik altijd mariachi-muziek moest blijven studeren”, zegt trompettist Montesinos, die schat dat hij zeker vierhonderd nummers uit zijn hoofd kent. „Optredens van mariachi’s zullen nooit uit de mode raken, zei hij. En je ziet nu met deze futuristische videoconferenties dat mijn vader gelijk had.”