Wat zegt het hogere Duitse R-getal?

Coronavirus Nu het aantal besmettingen in Duitsland zo laag is, gedraagt het reproductiegetal, de R, zich grilliger.

Een team test bewoners van Gütersloh, nabij een besmette vleesfabriek.
Een team test bewoners van Gütersloh, nabij een besmette vleesfabriek. Foto Leon Kügeler/Reuters

Duitse scholen en kinderdagverblijven worden weer gesloten en sommige wijken moeten verplicht in quarantaine. Door onder meer een grote uitbraak in een slachthuis in de deelstaat Noordrijn-Westfalen is het reproductiegetal, de R van het coronavirus in Duitsland omhoog geschoten. Een zieke steekt volgens de laatste berekeningen gemiddeld 2,88 anderen aan en het afgelopen weekend werden ruim 2.000 nieuwe coronabesmettingen gevonden. De laatste keer dat de R zo hoog was, was begin maart, helemaal aan het begin van de epidemie.

De R wordt door epidemiologen gebruikt als graadmeter voor de verloop van de epidemie. Een R boven de 1 betekent dat de epidemie groeit – een zieke steekt gemiddeld méér dan één ander persoon aan – en als de R onder de 1 is, slinkt de epidemie.

Al sinds 7 juni ligt het reproductiegetal boven de 1, blijkt uit berekeningen van het Robert Koch-Institut (RKI), de Duitse equivalent van het RIVM. Heel gek is dat niet. Nu de epidemie richting haar dieptepunt gaat wordt de R een minder betrouwbare graadmeter: als het aantal besmettingen laag ligt, wordt het getal gevoeliger voor uitschieters. Ook kan een lokale brandhaard het landelijk gemiddelde hoog opstuwen.

En de aantallen in Duitsland zijn, nog altijd, laag. Terwijl buurlanden de corona-epidemie in maart en april nauwelijks onder controle kregen, had Duitsland ruimte om patiënten onder te brengen in Duitse IC’s – ook Nederlandse patiënten. In Nederland vielen afgezet tegen het inwoneraantal ruim drie keer zoveel doden als in Duitsland. Bovendien kromp de epidemie in Duitsland al sinds 22 maart – het moment waarop de R onder de 1 belandde.

Lees ook: Juist nu het goed gaat, ligt een nare verrassing op de loer

Er is wel wat aan de hand

Dat betekent niet dat er niets aan de hand is in Duitsland. In een slachthuis in Noordrijn-Westfalen zijn ruim 1.300 werknemers positief getest op het virus. Er zijn ook enkele andere uitbraken, bijvoorbeeld in religieuze gemeenschappen in Berlijn en Hessen. In Maagdenburg is een school waarschijnlijk de bron van een besmettingshaard, in Verden is een nieuwe uitbraak geconstateerd in verzorgingshuizen.

Deze lokale uitbraken spelen een grote rol in de stijging van de R, benadrukt het RKI. Zolang de bron van de stijging achterhaald kan worden, kunnen specifieke maatregelen worden genomen om de uitbraak te bedwingen. Zo worden in de omgeving van de vleesfabriek de kinderdagverblijven en scholen gesloten en wijken waar veel werknemers wonen, gaan verplicht in quarantaine.

Pas als er een brandhaard blijkt te zijn waar de bron niet van herleid kan worden, zou de situatie riskant worden. Het RKI zegt daarom de komende dagen de cijfers nauwkeurig te gaan bekijken om te herleiden of er andere brandhaarden zijn dan die nu bekend zijn.