Vredestein op Tataëske wijze overhoop met Indiase directie

Industrie Bij de Twentse bandenfabriek woedt een conflict over een mega-reorganisatie. Een rechtsgang dreigt.

Het Indiase Apollo Tyres kondigde op 5 maart aan 750 banen te schrappen bij de bandenfabriek Apollo Vredestein in Enschede.
Het Indiase Apollo Tyres kondigde op 5 maart aan 750 banen te schrappen bij de bandenfabriek Apollo Vredestein in Enschede. Foto Vincent Jannink/ANP

Een Indiase directie die honderden banen in Nederland wil schrappen. Een toeleverancier van de auto-industrie die opereert in een markt met veel Chinese concurrentie. Strijd tussen twee Europese fabrieken van hetzelfde concern – en personeel dat de gang van zaken niet zomaar accepteert.

Klinkt als Tata Steel, maar het is bandenfabrikant Apollo Vredestein in Enschede. De afgelopen dagen is een hevig conflict tussen directie en personeel bij de fabriek steeds verder uit de hand gelopen. Maandag mislukte de meest recente toenaderingspoging tussen de ondernemingsraad en de directie over een voorgenomen massa-ontslag. Daarmee komt een gang naar de Ondernemingskamer dichterbij.

Het Indiase Apollo Tyres kondigde op 5 maart aan 750 van de ongeveer 1.200 banen bij het van oorsprong Nederlandse bedrijf te schrappen. Door afnemende vraag en toenemende instroom van goedkope Chinese autobanden zou het merendeel van de productie in Enschede niet meer winstgevend zijn.

Mark Rutte zegt contact te hebben gehad met de top van moederbedrijf Apollo

De Nederlandse fabriek, met een omzet van 500 miljoen euro en een winst van 1,9 miljoen in de twaalf maanden tot en met maart 2019, zou zich moeten gaan richten op hoogspecialistische banden, bijvoorbeeld voor sportwagens of kolossale tractorbanden van honderden kilo’s.

Dat was slecht nieuws voor de hele regio. De fabriek, die meer dan 75 jaar oud is, geldt als één van de grootste werkgevers van Twente. De woede werd nog eens versterkt doordat het beursgenoteerde Apollo de productie juist wil uitbreiden bij een gloednieuwe Vredestein-fabriek in Hongarije. Op de poesta ten oosten van Boedapest verrees de afgelopen jaren een groot nieuw complex, gebouwd met EU-subsidies. In Gyöngyöshalász zouden de banden wél kosteneffectief geproduceerd kunnen worden.

‘Geen opzet’

Volgens Apollo, dat de fabriek in 2009 overnam van een Russische eigenaar, is er geen sprake van opzet. Het bedrijf houdt vol dat ten tijde van de bouw van de Hongaarse fabriek nog sprake was van een veel grotere vraag naar banden. Toch leidde de opvallende gang van zaken tot vragen in de Tweede Kamer en in het Europees Parlement. De OR schakelde adviesbureau Berenschot in, dat berekende dat er maar tweehonderd ontslagen nodig waren. En maandag meldde RTV Oost dat de enige Nederlandse commissaris bij de fabriek, Fred van Houten, is vertrokken – uit onvrede over het beleid.

Uiteindelijk bemoeide zelfs premier Mark Rutte (VVD) zich met de kwestie. Hij zei vorige week dat er contact is geweest tussen het kabinet en de Indiase directie van Apollo. „We zijn ermee bezig, maar ik kan niet beloven dat we het oplossen.”

Tot op heden heeft de directie de plannen nog nauwelijks aangepast. Alleen het aantal ontslagen is iets verlaagd, tot 686. Dat kon afgelopen vrijdag nog niet leiden tot overeenstemming met de OR. Het gesprek op maandag, waar ook adviesbureau Berenschot bij aanschoof, leverde volgens OR-lid Martin Schulte ook niets op. „We komen er niet uit.”

De woede richt zich ook op wat de OR ziet als een voorwaardelijke koppeling tussen de reorganisatie en het sociaal plan. Volgens Schulte zegt de directie dat er alléén genoeg geld is voor het sociaal plan als het grootscheepse reorganisatieplan van de directie wordt uitgevoerd. Met de tweehonderd ontslagen die Berenschot berekende zou daar geen geld voor zijn. Dat beschouwt de OR als chantage om de gang naar de Ondernemingskamer te voorkomen.

Het gesprek van maandag gold als de laatste kans om dat te voorkomen. En hoewel Schulte – zelf al dertig jaar in dienst – na afloop de deur toch op een kier liet, zei hij ook dat alle plannen voor een juridische procedure „in de steigers blijven staan”. Daarbij gaat het om het idee om met de vakbonden een zogenoemde enquêteprocedure te starten: een onderzoek naar de gang van zaken bij een bedrijf.

Slecht beleid

Zo’n procedure kent twee fases, waarbij als eerste door de rechter moet worden vastgesteld óf een onderzoek nodig is. Zijn er gegronde redenen om te twijfelen aan het gevoerde beleid?

De OR denkt dat de gang van zaken rond de Hongaarse fabriek daar genoeg aanknopingspunten voor kan bieden. Schulte: „Apollo zegt steeds: geloof nou maar wat wij zeggen. Maar wij geloven dat niet.”

Als in de tweede fase uit het onderzoek blijkt dat er sprake is van slecht beleid, dan kan de rechter stappen ondernemen, zoals een bestuurder ontslaan.

Ondertussen peilen de vakbonden ook de stakingsbereidheid onder het personeel, laat Gerard van Dijk van CNV weten. Volgens hem ligt de organisatiegraad in de fabriek hoog, rond de 50 procent. Werknemers hielden het tot nu toe bij spontane acties, zoals het bekladden van de naam ‘Apollo’ op de gevel van de fabriek.

Lees ook: Samen tegen de eigenaar, zo werkt dat in IJmuiden

Een woordvoerder van Apollo Vredestein kon maandag nog niet reageren op het overleg. Wel laat ze weten dat er wat het bedrijf betreft „gewoon” geld is voor een sociaal plan.