Heb ik het recht om thuis te werken?

Deze rubriek behandelt coronagerelateerde consumentenrechtvragen over werk, financiën en vrije tijd.

Consument & corona

De kwestie

Houd anderhalve meter afstand, was vaak uw handen, schud geen handen, en: werk zoveel mogelijk thuis. Het zijn inmiddels bekende regels, die voorlopig ook nog wel even gelden. Maar ondertussen worden we ook geacht onze levens weer op te pakken, eventueel naar kantoor te komen als dat mogelijk is.

Dat kan wringen. Waar de een staat te trappelen, kan een ander dat nog best spannend vinden en liever thuisblijven. Heeft een werknemer dan het recht om thuis te werken? Nee, oordeelde de rechter vorige week. Maar geldt dat voor iedereen?

Zo zit het

Een commercieel werknemer van een keukenbedrijf, werkzaam op het kantoor, spande eind mei een kort geding aan tegen haar werkgever. Eerder kreeg zij de toezegging thuis te mogen werken, onder voorbehoud dat ze naar kantoor zou komen wanneer dat noodzakelijk was. Die kreeg ze begin april, toen ze merkte dat niet iederéén op het werk afstand hield.

Op 11 mei besloot het bedrijf dat iedereen weer naar kantoor moest komen. Er zijn voldoende maatregelen getroffen, liet het bedrijf weten – zo heeft iedereen een eigen werkplek met voldoende afstand tot anderen. Maar daar is de werknemer het niet mee eens. Zij vindt dat ze haar werk prima vanuit huis kan doen en wijst op het thuiswerkadvies van de overheid. Toch hield het recht op thuiswerken, waar zij zich bij rechtbank Gelderland op beriep, voor de rechter geen stand.

Volgens Pascal Besselink, arbeidsrechtjurist bij juridisch dienstverlener DAS, is deze zaak erg interessant. Het is de eerste uitspraak over „thuiswerken in coronatijd”, dat levert richtlijnen op. En het geeft inzicht in de Wet flexibel werken, waar de werknemer zich in deze zaak op beroept.

Om te beginnen geldt die wet alleen voor bedrijven met meer dan tien werknemers. Het keukenbedrijf heeft er minder dan tien. Maar zelfs al had het bedrijf meer dan tien werknemers gehad, dan nog zou deze wet de werknemer waarschijnlijk weinig hulp geboden hebben.

Stel uw vraag!

In de rubriek Consument & Corona gaat de economieredactie van NRC op zoek naar antwoorden op vragen over consumentenrechtkwesties die lezers bezighouden. Wij horen graag welke vraag bij u leeft. De rubriek behandelt vragen die te maken hebben met rechten en plichten, bijvoorbeeld over uw arbeidsrelatie, geannuleerde vakantie of doorbetaling van de kinderopvang.

  1. Welke vraag zou u graag behandeld zien?

In de Wet flexibel werken is namelijk vastgelegd dat een werknemer een verzoek kan doen om „wijziging van de arbeidsplaats”, zegt Besselink. Bijvoorbeeld thuis. Maar dat verzoek mag een werkgever vervolgens, in goed overleg, naast zich neerleggen. Een werkgever mag volgens deze wet dus simpelweg mededelen: ik ga daar niet mee akkoord. Besselink: „Om het nog harder te stellen: het recht op thuiswerken bestaat niet.” Het overheidsadvies om zo veel mogelijk thuis te werken is een advies, dat het arbeidsrecht niet vervangt.

Maar ondertussen is er ook nog zoiets als goed werkgeverschap, waar een werkgever óók wettelijk toe verplicht is. In dit geval was het belang om naar kantoor te komen zwaarwegend: de werknemer moest pakketten aannemen, bestellingen verwerken en begeleidde een collega. Bovendien had de werkgever maatregelen getroffen om de werkplek veilig te maken. Daardoor vond de rechter het verzoek om naar kantoor te komen redelijk.

Zijn de omstandigheden anders, dan kan het dat zo’n verzoek niet zomaar afgewezen mag worden. Besselink: „Als thuiswerken technisch mogelijk is en geen productieverlies oplevert, dan zou een rechter kunnen oordelen: goed werkgeverschap betekent dat zo’n verzoek moet worden goedgekeurd.” Zeker als de veiligheid op de werkvloer niet is gegarandeerd.

Het antwoord

Er is geen absoluut recht op thuis werken. Ook niet in de coronacrisis. Maar er zijn situaties waarin het onder goed werkgeverschap valt om iemand thuis te laten werken. Bijvoorbeeld als iemand een kwetsbare gezondheid heeft of als thuiswerken geen productieverlies oplevert.