‘Er is veel onvrede. Deze beweging wordt groot’

Protest tegen coronamaatregelen De demonstranten die zich zondag in Den Haag verzamelden, waren om meerdere redenen boos. Is de ‘anarchie’ nog te beheersen, vraagt de politievakbond.

Demonstranten op de verboden, toen toegestane en vervolgens verjaagde demonstratie op het Malieveld.
Demonstranten op de verboden, toen toegestane en vervolgens verjaagde demonstratie op het Malieveld. Foto’s Robin van Lonkhuijsen/ANP

Wat zondag in Den Haag een protest ‘van liefde’ tegen de coronamaatregelen had moeten worden, eindigde met ruwe confrontaties tussen voetbalsupporters en de oproerpolitie. Daartussenin: een gemêleerde groep burgers die om uiteenlopende redenen klaar zijn met de coronamaatregelen, soms van het Malieveld geblazen met een waterkanon.

Een dag later, maandag, meldde het RIVM voor het eerst in drie maanden geen enkele coronadode. Premier Mark Rutte (VVD) toonde tegenover de NOS begrip voor de protesten van de „oprecht bezorgde mensen”, wier protest volgens hem verstoord werd door „doorgesnoven hooligans”.

Lees ook: De kritische burger wil gehoord worden

Maar van het loslaten van de anderhalvemeterafstandsregels kan volgens Rutte nog geen sprake zijn. Dat zou het coronavirus weer te veel gelegenheid geven om te verspreiden.

De demonstratie in Den Haag was het initiatief van actiegroep Viruswaanzin, die strijdt „voor het behoud van een democratische rechtsstaat waarin ook onze kinderen nog de mogelijkheid hebben om zich in vrijheid te ontplooien en een leven te leiden met hun eigen overtuigingen en meningen”. Initiatiefnemer is de 43-jarige dansschooleigenaar en biochemicus Willem Engel, die de wetenschappelijke onderbouwing van de coronamaatregelen van de overheid in twijfel trekt.

De organisatoren voorzagen zondag op het Malieveld een grote manifestatie waar zo’n 10.000 mensen op af zouden komen, met muziek en speeches van onder meer Doe Maar-voorman Ernst Jansz, DJ Paul Elstak en opiniepeiler Maurice de Hond. Afgelopen vrijdag zette de voorzieningenrechter in Den Haag een streep door het protest. Vanwege de verwachte opkomst was het niet duidelijk of de demonstranten een veilige afstand zouden kunnen bewaren en het protest leek te veel op een evenement. Ook woog de rechter mee dat de politie over informatie beschikte „dat honderden ‘harde kern’ voetbalsupporters” zich met de protesten zouden gaan bemoeien.

Lees ook: Coronawet van kabinet mag geen ‘vluggertje’ worden

„We hebben jullie niet kunnen oproepen om naar het Malieveld te gaan, want dat was verboden”, zei Mordechai Krispijn, een van de organisatoren zondagavond in een Facebook-filmpje. „Maar we hebben ook gezegd; we kunnen jullie niet verbieden om te gaan. En jullie hebben er uiteindelijk in groten getale voor gekozen om toch te komen.”

Ondanks het verbod kwamen naar schatting enkele duizenden mensen op het protest af. Om 13.00 uur kregen zij vanwege hun „beheersbare aantal” van burgemeester Johan Remkes (VVD) toch toestemming om kort te demonstreren op het Malieveld. Maandagavond voegde hij daar tegenover Nu.nl aan toe dat er anders „een bijna onontwarbare vermenging” tussen „gezinnen en raddraaiers” zou zijn ontstaan.

Onder de demonstranten op het Malieveld bevond zich Joke Kinds (55) uit Den Haag, samen met haar nicht. Ze twijfelt aan het nut van de maatregelen, vertelt ze maandag via de telefoon. Kinds is een van de meer dan 21.000 leden van de Facebook-groep rond Viruswaanzin. „Het virus is niet zo erg als voorgesteld wordt. Het is als met alle dingen in het leven, een aantal mensen zal het krijgen.” Kinds en haar nicht werden rond tien uur ’s ochtends al ingerekend omdat ze op de plek van de verboden demonstratie was. Zo’n acht uur later werden ze vrijgelaten.

Het virus is niet zo erg als wordt gezegd

Joke Kinds betoger

„Voor sars en de Mexicaanse griep werden we ook niet opgesloten en daar is ook geen vaccinatie voor gekomen. En nu: een app, vaccinaties, een controletoestand.” Ze snapt wel dat mensen „een beetje complotachtig gaan denken” van de maatregelen. Kinds hoopt dat de samenleving „wakker geschud” is door de demonstratie. „Wij doen dit voor de kinderen en kleinkinderen. Wat hebben ze nu voor toekomst in zo’n koude en kille maatschappij?”

Het protest op het Malieveld was de eerste demonstratie die de 30-jarige Peter Lamper uit Ouderkerk aan den IJssel ooit bijwoonde, vertelt hij maandag telefonisch. „Mijn neefjes van zes en twee trokken me over de streep. Iedereen moet de vrijheid hebben om zijn eigen keuzes te maken. Ik wil niet dat mijn neefjes opgroeien in een land waar dat niet kan.”

Lees ook: Willekeur van coronaregels ondermijnt het vertrouwen (opinie)

Pijnlijk noemt hij de verhalen over eenzame bejaarden die zijn zus – die in een verpleeghuis werkt – hem vertelt. „Juist voor al die mensen hebben we deze regels in het leven geroepen. Maar eigenlijk doen we hen dit aan.” Lamper vindt dat het houden van afstand niet door de overheid opgelegd mag worden, zoals in een concept staat van de onlangs uitgestelde en bekritiseerde coronaspoedwet.

Dat is een geluid dat vaker terugkomt. Voorzitter Bas Filippini van Stichting Privacy First behoorde tot de beoogde sprekers tijdens de manifestatie. Vanwege de aantasting van grondrechten verzet hij zich fel tegen de spoedwet. Ook Filippini is van mening dat de dreiging van Covid-19 niet zo groot is dat de spoedwet te rechtvaardigen valt.

Vanwege het verbod op de demonstratie moest Filippini zijn toespraak op een geheime locatie nabij het Malieveld opnemen. „Het is met geen woorden te beschrijven. Dat hier een parlement zit, dat een eed heeft gezworen op onze Grondwet, en ongrondwettelijke dingen wettelijk wil gaan implementeren”, zei hij tijdens zijn speech. Op het Malieveld, dat hij later op de dag bezocht, bespeurde hij veel verontwaardiging. „Eerst hebben we ons maandenlang op basis van goed vertrouwen aan de noodmaatregelen gehouden. En nu worden we als een stel lieve kinderen in de gevangenis gegooid”, zegt Filippini.

Een ander deel van de verontwaardiging en de hoge opkomst, zit in het feit dat de Black Lives Matter demonstratie wel door mocht gaan en de demonstratie tegen de anderhalvemetersamenleving niet.

Volgens Filippini waren er zondag mensen „van alle kleuren” op het Malieveld, die doorgaans niet het idee zouden hebben dat er in Nederland sprake is van systematisch racisme. „Een aantal mensen zei het gevoel te hebben drie weken lang naar een slechte Hollywoodfilm te hebben zitten kijken. Ze zeiden geen zin te hebben in de tweespalt die wordt gezaaid door een rage die is gecreëerd door Amerikaanse pr-bureaus”, aldus Filippini. Ook in de ogen van organisator Krispijn voedt de boosheid over het antiracismeprotest de beweging van Viruswaanzin. „Daar vallen veel mensen over.”

Kort geding tegen de staat

Filippini verwacht dat volgende protesten tegen de coronawetgeving nog massaler worden. „Er is heel veel onvrede. Deze beweging wordt groot”, zegt hij.

Komend weekend wil Viruswaanzin in meerdere steden demonstreren. Dinsdag biedt de actiegroep de handtekeningen van een petitie tegen de spoedwet aan in de Tweede Kamer. Donderdag staan Willem Engel en jurist Jeroen Pols in de rechtbank in Den Haag tegenover de staat tijdens een kort geding, met als doel om de overheid te dwingen alle coronamaatregelen in te trekken.

De bekende rechts-extremistische activist Ben van der Kooi, van ondermeer de Nederlandse Volks-Unie (NVU) was zondag ook op het Malieveld. Volgens hem waren er ook andere rechts-radicalen. „Ik heb mensen gezien van de Identitaire Beweging, Voorpost en andere NVU’ers.”

Van der Kooi zegt zich niet te hebben gemengd onder de voetbalsupporters die bij het centraal station in gevecht raakten met de ME. Volgens hem ging het om aanhangers van ADO Den Haag en Feyenoord. Van der Kooi is Feyenoord-aanhanger en zegt dit te hebben gehoord van medesupporters. Een week geleden manifesteerde de harde kern van ADO zich ook al met een groep Feyenoord-hooligans. Ze verzamelden zich voor het standbeeld van Willem van Oranje op het Plein in Den Haag om dat te beschermen tegen mogelijke linkse activisten.

Of voetbalsupporters inderdaad achter de schermutselingen met de politie zitten, betwijfelt mede-organisator Krispijn. Op Facebook delen mensen foto’s van ogenschijnlijke hooligans met oortjes in, die later in politiebusjes stappen. De suggestie van sommigen ter plaatse: agenten in burger veroorzaakten zelf de rellen. Viruswaanzin riep aanwezigen op videomateriaal op sociale media te publiceren of op te sturen, zodat het onderzocht kon worden. Krispijn: „Het is vreemd, mensen zeggen dat en wij horen dat ook. Een deel van de politie moet natuurlijk in burger opereren, maar het lijkt erop dat hier iets niet klopt. Wat dat is, weet ik echt niet.”

Waren het hooligans of was het de politie die begon, vragen betogers zich af

Thierry Baudet van Forum voor Democratie wakkerde het vuurtje maandagavond aan door op Twitter te schrijven: „Relschoppers komen politiebusje uit!!?”

Gerrit van de Kamp, voorzitter van politiebond ACP, zei maandag tegen het Algemeen Dagblad dat de politie de grip op de samenleving dreigt te verliezen. „Op die momenten worden er onvoorstelbaar veel filmpjes gemaakt en geknipt en geplakt, allemaal om de agenten in kwestie in een fout daglicht te stellen. Voor onze collega’s hoeft het zo niet meer”, aldus Van de Kamp. „Het is gewoon niet meer te doen. Dit is het Nederland van nu. Het dreigt langzaam uit te lopen op een anarchie. We gaan de komende tijd in gesprek met verschillende partijen om verandering af te dwingen, want dit kan zo niet langer.”