Hoe twee vreedzame protesten werden overschaduwd door onlusten

Onrust Eerst vlogen in Hoorn stoelen door de lucht na vreedzaam protest. Zondag mengden hooligans zich in een Haagse coronabetoging. Volgens de politie zijn ongeveer 400 mensen aangehouden.

De politie greep zondag in rond het Malieveld in Den Haag. Waar sommigen kwamen voor meditatie en een groepsknuffel, waren er ook groepen die de politie bekogelden met rookbommen en stenen.
De politie greep zondag in rond het Malieveld in Den Haag. Waar sommigen kwamen voor meditatie en een groepsknuffel, waren er ook groepen die de politie bekogelden met rookbommen en stenen. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Twee demonstraties dit weekend. Twee protesten die vreedzaam hadden moeten zijn, maar volledig overschaduwd werden door onlusten. Verstoord door groepen die bewust de confrontatie zochten met de politie, waarbij uiteindelijk honderden mensen enige tijd werden opgepakt.

Eerst waren er vrijdag de spanningen in Hoorn, na afloop van betogingen rond een standbeeld van Jan Pieterszoon Coen. Zondag volgde in Den Haag een demonstratie tegen de lockdownmaatregelen. Die werd gekaapt door een gecoördineerde actie van onder meer voetbalhooligans.

Een beeld van liefde en samenzijn. Dat had de bijeenkomst rond het Haagse Malieveld moeten uitstralen. Aanvankelijk georganiseerd door Viruswaanzin, een actiegroep die zich in zijn vrijheid beknot voelt door het coronabeleid van het kabinet. De groep vindt de maatregelen ondemocratisch en eist afschaffing ervan, ook van de nog niet in het parlement aangenomen coronanoodwet. Die onvrede zou op het Malieveld vorm moeten krijgen. Dj Paul Elstak zou optreden en onder meer Doe Maar-lid Ernst Jansz zou het publiek toespreken.

De Haagse burgemeester Johan Remkes verbood afgelopen week de demonstratie uit angst voor wanorde en omdat voldoende afstand niet gewaarborgd zou kunnen worden. De rechter onderschreef vrijdag dat oordeel in een kort geding dat Viruswaanzin had aangespannen. De actiegroep gelastte de bijeenkomst daarop af maar zei mensen die toch wilden komen „niet te kunnen tegenhouden”.

En ze kwamen. Zowel de mensen als de wanorde. Eerst mondjesmaat, toen vanaf het begin van de middag in steeds grotere groepen. Tot uiteindelijk duizenden actievoerders zich op en rond het Malieveld meldden. Remkes zag zich genoodzaakt toch een korte demonstratie toe te staan, mits dat vreedzaam en met voldoende onderlinge afstand gebeurde.

Demonstranten komen in confrontatie met de politie in het centrum van Den Haag. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het ging mis

Op het moment dat het protest afgelopen had moeten zijn, sloeg de sfeer om bij een deel van de aanwezigen. Ze probeerden het centrum in te komen, waarop Remkes de binnenstad afsloot. Daarna verplaatste de groep zich richting het station Den Haag Centraal. Ze bekogelden daar de snel opgetrommelde mobiele eenheid met stenen en rookbommen. Ook werden er karatetrappen uitgedeeld. Groepen scandeerden leuzen als „Wij zijn het volk” en „Nederland is een politiestaat”.

De agenten voerden daarop charges uit en zetten een waterkanon in. Ook werden er met wapenstokken flinke tikken uitgedeeld, zo blijkt uit beelden op sociale media. „We zien dat het aantal demonstranten toeneemt en de sfeer omslaat. Er zijn supporters van verschillende voetbalclubs op het Malieveld”, twitterde de politie. „Dit heeft niets meer met een normale demonstratie te maken.”

Een deel van die actievoerders bleek niet vanwege het coronaprotest te zijn gekomen, maar om de politie uit te dagen. „De politie had vooraf informatie dat verschillende groepen onruststokers, waaronder voetbalsupporters, zich zouden mengen in de demonstratie”, zei de gemeente zondag in een persbericht.

Remkes: „Dit heeft niets met demonstreren of vrijheid van meningsuiting te maken. Deze groep was doelbewust uit op het verstoren van de openbare orde.” Om supporters van welke clubs het gaat, kon de politie zondagavond niet zeggen.

Even verderop op het Malieveld ging de demonstratie gewoon verder, ondanks herhaalde oproepen van de politie om het gebied te verlaten. Een groep van enkele honderden mensen zat rond half vier nog in een kring in het gras. Hand in hand werd er gemediteerd en ter afsluiting volgde een groepsknuffel. Om alsnog hun punt te maken tegen de anderhalvemetersamenleving.

Daarop grepen agenten in en werden verschillende mensen gearresteerd die weigerden te vertrekken. „Deze rellen hadden we kunnen voorkomen als wij dit protest hadden mogen organiseren”, zegt Viruswaanzin-voorman Willem Engel in een reactie. „Dit geweld kun je de voetbalsupporters of de politie niet aanrekenen maar alleen de regering. Die is hiervoor verantwoordelijk.”

Zondagavond maakte de politie bekend dat ongeveer 400 mensen zijn aangehouden, van wie „een grote groep” inmiddels weer op vrije benen is.

Demonstranten zoeken de confrontatie met de politie bij het Centraal Station. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Onrust in Hoorn

Niet alleen in Den Haag ging het dit weekend mis. Eerder waren er ook al rellen in Hoorn. De rellen deden zich voor na een vreedzaam verlopen demonstratie tegen het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, omstreden door zijn brute optreden tegen de bevolking van de Banda-eilanden, en een tegenprotest van een groep die het beeld van het zeventiende-eeuwse VOC-kopstuk wil behouden.

Na beide demonstraties trokken vrijdagavond zo’n honderd jongeren naar het centrum van de stad. Ze gooiden met stenen en terrasstoelen naar de politie. De jongeren zochten bewust de confrontatie met de agenten, zo verklaarde burgemeester Jan Nieuwenburg een dag later. De burgemeester voelde zich door de onrust genoodzaakt een noodbevel uit te vaardigen en de binnenstad af te sluiten.

Er werden twaalf mensen gearresteerd. Vier van hen kregen een bekeuring, de andere acht worden mogelijk vervolgd voor onder meer openlijke geweldpleging. De actievoerders zelf waren voor zover bekend niet betrokken bij de rellen.

Zo werd een weekend dat in het teken had moeten staan van vreedzame protesten er vooral een van incidenten. Van boze burgers die hun boodschap gekaapt zagen. „Deze groepen hebben de demonstratie doelbewust misbruikt om asociaal te komen rellen”, vatte Nieuwenburg het samen.

Met medewerking van Titia Ketelaar