Interview

Pete Hoekstra: ‘Ook als Nederland voor Huawei kiest, blijven we samenwerken’

Pete Hoekstra Aan de vooravond van de 5G-veiling blijft de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra aandringen om Huawei te weren uit Nederlandse netwerken. „Maar we zitten niet in de dreigingsbusiness.”

Je weet nooit wie er meeluistert. Vandaar dat elke bezoeker van de Amerikaanse ambassade in Wassenaar meteen zijn telefoon moet inleveren. En een mondkapje op, graag: hier gelden immers niet alleen de voorschriften van het RIVM maar ook die van de Amerikaanse gezondheidsorganisatie CDC.

Voor Pete Hoekstra, sinds drie jaar de ambassadeur in Nederland, is dit interview de eerste afspraak ‘op kantoor’ in coronatijd. Zijn werk ging vanuit huis door. Ook de pogingen om Nederland te overtuigen om Huawei te weren uit mobiele netwerken. 5G moet, naast telefoons, allerlei apparaten met elkaar gaan verbinden. Dat maakt het netwerk cruciaal voor logistieke, industriële en militaire toepassingen.

Volgende week begint de veiling van de 5G-frequenties. Drie Nederlandse providers zijn bezig de benodigde infrastructuur aan te leggen, al is niet precies duidelijk in welke mate ze daarbij Chinese apparatuur mogen gebruiken. Huawei, de grootste leverancier van telecomapparatuur, blijft het hete hangijzer.

Lees ook: Nederland kiest harde lijn tegen China in 5G-net.

Nederland heeft het voornemen om Chinese spullen te weren uit de meest kritische delen van het netwerk, maar twee van de drie providers leunen straks volledig op Huawei-antennes. Dat maakt hen in theorie kwetsbaar voor een ‘kill switch’ die China zou kunnen activeren. Een andere angst is dat China via Huawei toegang krijgt tot waardevolle data.

Er is geen bewijs dat Huawei spioneert of saboteert, maar volgens Hoekstra staat als een paal boven water dat netwerken alleen te vertrouwen zijn als ze louter uit westerse apparatuur bestaan.

Hij begrijpt niet dat providers een Chinese leverancier overwegen, terwijl Europese alternatieven binnen handbereik liggen. „De VS zijn de grootste promotors van Nokia en Ericsson. We willen onze technologische toekomst niet laten afhangen van een Chinees systeem.”

Daarbij speelt een economisch belang: de ban op Huawei is een belangrijk wapen in de handelsoorlog die de Amerikaanse president Trump uitvecht met China. De druk op bondgenoten wordt opgevoerd: de VS dreigen geen inlichtingen meer te delen met landen die Huawei in hun 5G-netwerken toestaan.

Hoekstra: „Aan dreigen doen we niet. Het is een dialoog; we hopen dat er naar ons geluisterd wordt.”

Is het nog nodig Nederland te overtuigen van het Chinese gevaar?

„We houden goed bij welke landen in Europa met ons op één lijn zitten. Nederland beschouwen we als ‘werk in uitvoering’. Vandaag nog kreeg ik een demarche – een diplomatieke boodschap – over Huawei en 5G, waarover ik met de Nederlandse overheid moet praten.”

En, wat stond erin?

„Dat is geheim. Maar deze zaak blijft zich ontwikkelen. De Britten [het Verenigd Koninkrijk wil Huawei beperkt toestaan, red] heroverwegen bijvoorbeeld het gebruik van Huawei voor 5G. En het Congres wil dat Amerikaanse overheidsdiensten hun communicatie beperken via kanalen die niet gebouwd zijn met vertrouwde leveranciers.”

High tech oorlog: Hoe Trump faalde in de strijd tegen Huawei.

Probeert u Nederland zover te krijgen ook de radioantennes Huawei-vrij te maken ?

„We geloven dat een 5G-systeem met Huawei in de kern, maar ook in de periferie van het netwerk, niet veilig kan zijn. We moedigen de Nederlandse overheid en telecombedrijven aan dezelfde route te nemen als wij.”

De VS willen minder inlichtingen uitwisselen. Is dat ‘aanmoedigen’?

„We hebben een intensieve informatie-uitwisseling met Nederland, voor opsporing, inlichtingendiensten, de bestrijding van cybercrime, het dark web, noem maar op. Als Nederland besluit 5G-netwerken met Huawei te gebruiken, dan zullen we moeten bedenken hoe we dat soort informatie alsnog zullen delen. Maar ik verwacht niet dat we zeggen: we gaan niet met jullie delen. Dan moeten we andere manieren zoeken, andere mechanismen. Daar komen we wel uit.”

Lachend: „Misschien moeten we wel terug naar diplomatieke tassen.”

Een netwerk met Huawei-apparatuur is dus geen belemmering voor de hoeveelheid inlichtingen die de VS met Nederland willen delen?

„We hebben al zeventig jaar een relatie die in het voordeel is van zowel de VS als Nederland. We werken veel samen, op gebied van veiligheid en bij de bestrijding van drugshandel of kinderpornografie. We gaan dat niet weggooien.”

Hoekstra gaat rechtop zitten en verheft zijn stem. „Wij zitten niet in de ‘dreigingsbusiness’, ook al is dat de manier waarop Nederlandse media ons constant proberen af te beelden. Zo van: Amerika – twintig keer groter dan Nederland – komt binnen en vertelt je wat je moet doen. Dat is niet onze aanpak. We respecteren de Nederlandse soevereiniteit en zeggen alleen: dit doen wij. Als jij een netwerk bouwt dat volledig geïntegreerd is met Huawei, ook in de kern van het net, dan constateren wij dat we informatie op een andere manier moeten delen.”

Later laait de ergernis over het Amerikaanse imago opnieuw op, als de pandemie ter sprake komt. „Nederlandse media beweerden dat we alle beademingsapparatuur probeerden te houden die Philips in Amerika produceert. Maar ik sprak elke dag met Philips toen we hier doorheen gingen en we deden alles waar Philips om vroeg.”

Was het misschien een inschattingsfout van Philips, op een moment dat de hele wereld in paniek was door corona?

„Nee, dat lag aan de media. Zij smullen ervan om van die vreselijke verhalen te vertellen over Amerika. We hebben gedaan wat Philips wilde: een oorlogswet in werking gezet waardoor zij bij hun leveranciers vooraan in de rij stonden. Zodat Philips meer beademingsapparatuur kon bouwen en zijn klanten, overal in de wereld, kon bedienen. Maar dat verhaal is nooit geschreven. Toch wel? Dan stond het vast op pagina 20.”

„De VS worden in Nederland vaak geportretteerd als egoïstisch, of intimiderend. Maar we hebben Nederland nooit onder druk gezet of gedreigd met maatregelen.”

Dat beeld is dus niet accuraat?

„Absoluut niet.”

Het Witte Huis slaat vaak dreigende taal uit.

„Tja, er zijn zeker dingen die… Kijk, Trump reageert. Hij lijkt nu bijvoorbeeld troepen uit Duitsland terug te trekken. Is dat een dreigement? De president is duidelijk: hij wil een sterke NAVO, maar hij wil ook dat landen als Duitsland en Nederland hun defensiebudgetten opschroeven tot 2 procent. Maar die belofte komen jullie niet na. Zes jaar later hobbelt Nederland nog altijd mee met een budget van 1,35 procent.”

Lees ook: ‘Het spijt me, maar ik ga niet elke keer zeggen dat het me spijt’

Dit soort onderwerpen krijgt hem snel op de kast, zegt Pete Hoekstra, geboren Groninger en een van de Trump-loyalisten onder de ambassadeurs. Hoekstra’s boude uitspraken deden bij zijn entree in Nederland veel stof opwaaien. Op een tafeltje, naast een verzameling militaire munten, kreeg een foto van hem met Donald Trump een prominente plek. Ze eten McDonald’s in een vliegtuig. „Die foto is een week voor de verkiezingen van 2016 genomen, op een vlucht van Grand Rapids naar Detroit.”

Wist u toen al dat u ambassadeur zou worden?

„Nee. Sommigen zeggen dat Trump niet goed was voorbereid op zijn presidentschap. Maar de strategie was best helder: we gaan niet uitschrijven wat we van dag tot dag gaan doen na de verkiezingen. Eerst maar eens de verkiezingen winnen. Kijk, in 2012 had de presidentskandidaat Mitt Romney al hele lijsten van mensen die de banen zouden krijgen. Ik zou in 2013 al ambassadeur van Nederland zijn. Er ging één dingetje mis: Romney werd geen president.”

Trump is pragmatisch; hij suggereerde ook dat de ban op Huawei teruggeschroefd kon worden als onderdeel van een akkoord met China.

„Er wordt veel besproken bij dat soort onderhandelingen, de techsector hoort daarbij. Ik zou verbaasd zijn als China het niet zou opwerpen. Al zegt de president dat het besproken is, dan weet ik niet wat dat zou betekenen.”

Het zou betekenen dat het bij Huawei niet per se om veiligheid gaat.

„Misschien kun je in een handelsovereenkomst sommige componenten wel toestaan, in bepaalde sectoren. Trump is gericht op oplossingen, hij wil dingen voor elkaar krijgen. Hij heeft een sterke mening over China maar hij wil ook risico’s nemen. Dat is politiek.”

Voormalig veiligheidsadviseur John Bolton stelt in zijn boek dat Trump het Amerikaanse beleid ondermijnde door Huawei onderdeel te maken van handelsbesprekingen.

„Ik kijk uit naar de dag waarop ik kan praten over John Bolton en zijn boek. Maar ik heb nu geen commentaar.”