Woutertje Pieterse en Femke

Standbeeld Amsterdam Amsterdam barst van de standbeelden. Vaak lopen of fietsen we er snel aan voorbij zonder echt te kijken, terwijl er toch zoveel moois tussen zit. De komende tijd staan we elke week even stil bij één standbeeld.

Foto Simon Lenskens

Op de Noordermarkt staat het standbeeld Woutertje Pieterse en Femke, gemaakt door Frits Sieger. Hij maakte het in opdracht van de gemeente Amsterdam, die het beeld in 1971 op het plein plaatste. Sieger (1893-1990) maakte sculpturale versieringen voor de nieuwe wijken van de stad en behoorde net als Hildo Krop en Piet Kramer tot de Amsterdamse School. Na de oorlog maakte hij veel oude plaquettes voor fabriekshallen. Andere standbeelden in Amsterdam van zijn hand zijn de buste Pieter Corneliszoon Hooft in de Jan Luykenstraat (1947) en Naaktfiguur uit 1957, voor het Blauwe Theehuis in het Vondelpark.

Het beeld op de Noordermarkt is gemaakt naar het boek De geschiedenis van Woutertje Pieterse, geschreven door Eduard Douwes Dekker (1820-1887), ofwel Multatuli. Deze roman over een dromerige, fijngevoelige jongen wordt beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse klassiekers en is een geestige satire op het bekrompen burgerdom van Amsterdam in de 19de eeuw. Zoals Multatuli zelf het verwoordde: „Myn voornemen was in den ‘wouter’ ’n schets te geven van den stryd tusschen laag en hoog, tusschen zielanadel en ploertery. Wouter is een nieuwe – en betere! – Faust, een Don Quichot naar den geest.”

Deze plek is niet toevallig gekozen voor het beeld. De verhalen van Woutertje Pieterse spelen zich af in de Jordaan, en specifiek ook op de Noordermarkt. Femke, dochter van een wasvrouw, heeft haar arm om Woutertje geslagen – hij heeft de roversroman Glorioso in zijn hand, die hij had geruild voor het Nieuwe Testament.

Foto Simon Lenskens

Het standbeeld, gemaakt uit hardsteen, stelt een moment voor uit het verhaal. Precies op deze plek zou Femke, het meisje waar Woutertje verliefd op was, hem een zoen hebben gegeven. Hij had haar wasgoed verdedigd tegen een paar straatjongens en Woutertje had daarbij een gescheurde lip opgelopen. Femke wilde zijn ridderlijkheid belonen. „’Je bent een lieve, lieve jongen,’ zei ze, en greep zyn hoofd met beide handen, en kuste hem weer, en nog-eens… op ’n wyze alsof ze ’t meer gedaan had.”

Het verdwenen vliegtuigje van het standbeeld van vorige week is inmiddels gevonden en teruggeplaatst.