‘Wij worden zo nog verder afgezonderd’

Televisie in Venezuela Voor miljoenen kijkers in Venezuela ging de tv vorige maand op zwart. Satellietnetwerk DirecTV trok zich onder Amerikaanse en Venezolaanse druk terug.

Met een marktaandeel van 45 procent verzorgde DirecTV de satelliet-tv voor miljoenen Venezolanen. Hier schotels op een flat in Caracas.
Met een marktaandeel van 45 procent verzorgde DirecTV de satelliet-tv voor miljoenen Venezolanen. Hier schotels op een flat in Caracas. Foto AP

Het valt María González, haar man en hun twee kinderen zwaar dat ze nu zonder de honderden zenders van satellietnetwerk DirecTV zitten. „We keken er van alles mee: films, series, educatieve programma’s voor de kinderen, reality-tv”, vertelt González vanuit haar huis in de Venezolaanse stad Valencia. „Goddank kunnen wij ons nog internet veroorloven, maar veel mensen hebben nu niets meer. Die paar films en series op Netflix zijn ook niet alles.”

Het medialandschap in Venezuela is de afgelopen jaren rap verschraald. En de stemmen die er klinken zijn in toenemende mate loyaal aan de regering van president Nicolás Maduro. Gekneveld door boetes of gestaakte licenties eindigen kranten, radiostations en tv-zenders in handen van de overheid en zakenlui loyaal aan de regering, of besluiten te stoppen.

Ook de VS zien die persbreidel met lede ogen aan. Met sancties tegen personen of bedrijven die in verband worden gebracht met Maduro’s regering of criminele activiteiten, pogen zij óók in te grijpen op de censuur. Alleen zijn het juist deze sancties die het einde inluidden van DirecTV in Venezuela, wiens honderden (internationale) zenders reikten tot in de huiskamers van miljoenen Venezolanen.

Een tv met DirecTV-aansluiting die het niet meer doet. Foto Bloomberg

‘Propagandamachine’

Begin juni arresteerden de Venezolaanse autoriteiten drie ex-managers van DirecTV. Zij worden beschuldigd van onder meer fraude en ‘destabilisatie van de economie’, schreef het hooggerechtshof vorige week op Facebook. Hieraan vooraf gingen maanden van speculaties over wat zich afspeelde achter de schermen van de Amerikaanse eigenaar AT&T. Het telecomconcern heeft netwerken in heel Latijns-Amerika. In januari onthulde persbureau AP dat AT&T onder druk stond van Washington om op te treden tegen „de propagandamachine van Maduro”. Net als de Venezolaanse oppositie vrezen de VS dat DirecTV steeds meer spreekbuis werd van Maduro’s regering. AT&T moest zorgen dat DirecTV in Venezuela weer een aantal eerder verboden internationale kanalen ging uitzenden.

Lees ook: Kritische krant krijgt gewoon geen papier meer in Venezuela

Ook moest AT&T zenders afstoten. Met name nieuwszender Globovisión zagen de VS als problematisch, scheef AP-journallist Joshua Goodman. De zender zou desinformatie verspreiden en zich voor het karretje van Maduro laten spannen. „Globovisión was lang onafhankelijk en kritisch”, zegt journalist Gustavo Hernández aan de telefoon. „Maar het was al ernstig verzwakt door boetes en andere problemen met de regering.” Hernandéz schrijft over media voor de onafhankelijke nieuws- en opiniewebsite Caracas Chronicles.

Globovisión werd in 2013 overgenomen door Raúl Gorrín, een zakenman met nauwe banden met de Venezolaanse regering. De VS beschuldigen hem van witwaspraktijken en hebben hem op de ‘Most Wanted’-lijst van de immigratiedienst gezet. Hernandéz: „Ik zou niet willen zeggen dat Globovisión pro-Maduro is, maar het is wel veel minder kritisch geworden, en ze nodigen nog amper oppositiefiguren uit.”

Iets soortgelijks geldt voor PDVSA TV, het tv-kanaal van het staatsoliebedrijf waartegen ook Amerikaanse sancties gelden. Zou AT&T deze zenders niet afstoten, dan dreigden juridische problemen. AT&T besloot daarom alle activiteiten van DirecTV in Venezuela te beëindigen.

Jongens bij een schotel in de arme wijk Catia in Caracas. Foto Reuters

Extra domper

Het verlies van het populaire netwerk (markaandeel: 45 procent) is hard aangekomen bij de meer dan 10 miljoen Venezolanen die het bereikte. Voor Maduro is dit echter een uitgelezen kans om de Amerikaanse sancties als enige schuldige aan te wijzen, zegt Hernandéz, „net als hij bij de andere problemen in dit land doet”.

Toch wijst de journalist er ook op dat DirecTV al langer verlies draaide in het land. „Het had veel last van de dagelijkse stroomuitval, en ze mogen de abonnementsprijzen niet verhogen. En ik denk dat ook voor hen streamen de toekomst is, en niet meer tv. De sancties zijn zeker de aanleiding geweest, maar AT&T voelde dit al jaren aankomen.” Bovendien werden de afgelopen jaren meerdere internationale tv-kanalen bij DirecTV, zoals de BBC, NTN24 en CNN en Español, verboden door de mediawaakhond. De kanalen zouden zich niet aan mediawetten hebben gehouden.

Vanwege het gebrek aan goed werkende kabel-tv waren de schotelantennes van DirecTV voor kijkers in arme wijken of meer afgelegen regio’s in de Amazone of de Andes een uitkomst. Dat DirecTV nu niet meer uitzendt midden in de pandemie is volgens Hernández een extra domper voor de bevolking die het al tijden zwaar heeft onder de economische malaise en het bewind van Maduro. „Mijn zus is er kapot van; met haar gezin naar hun favoriete tv-show kijken was zo ongeveer haar enige bron van vermaak.”

De overige tv-netwerken kunnen mogelijk lang niet alle klanten van DirecTV overnemen. Internet is soms nog het enige om op terug te vallen, ook al is werkend internet voor velen onbetaalbaar. Bovendien behoort de gemiddelde Venezolaanse verbinding tot de langzaamsten van de wereld. „Dit zondert ons nog verder af van de buitenwereld”, zegt María González. „Mensen die ook geen internet hebben, weten nu alleen nog wat de overheid ze vertelt.”