China ziet Europa als bron van besmetting

Xinfadi-markt Chinese onderzoekers breken zich het hoofd over de oorsprong van de nieuwe corona-uitbraak in Beijing. Voor hen is het idee leidend dat het virus uit het buitenland moet komen.

Een politieman houdt de wacht bij de nu gesloten Xinfadi-markt in Beijing.
Een politieman houdt de wacht bij de nu gesloten Xinfadi-markt in Beijing. Roman Pilipey/Beijing

Zalm? Die staat niet meer op het menu in het Lido-hotel in Beijing. Alle vis is van de kaart gehaald. Misschien krijg je er wel corona van, is de vrees nu een snijplank voor zalm op een markt het virus bleek te bevatten. Japanse restaurants, die de vis normaal rauw serveren, zijn zo goed als leeg. In de supermarkten is al dagen geen zalm meer te vinden.

Vorige week donderdag meldde Beijing voor het eerst in bijna twee maanden weer een lokaal overgedragen coronabesmetting. De dag ervoor meldde de 52-jarige meneer Tang zich bij het ziekenhuis met klachten. Hij werd positief getest voor corona. Hij was de stad niet uit geweest.

Wel had hij de Xinfadi-markt bezocht: een enorme groothandelsmarkt met zo’n tweeduizend kramen waar dagelijks tienduizend mensen komen. Zo’n 80 procent van alle vlees, vis, groente en fruit van Beijing komt van die markt. Het virus heeft zich al flink verspreid: deze zondag waren er al 227 mensen besmet. Onder wie ook acht werknemers van een restaurant in de buurt van de markt. Twee van hen kochten er regelmatig.

Inwoners van Beijing worden nu massaal getest. Zondag waren dat er al 2,3 miljoen, ruim 10 procent van de gehele bevolking van de stad.

Geïmporteerde zalm

Het virus werd onder meer aangetroffen op hakborden die werden gebruikt voor het verwerken van geïmporteerde zalm. Later bleek dat het ook op rund- en lamsvlees op de markt was aangetroffen.

Oorspronkelijk werd niet uitgesloten dat de vis zelf besmet was, maar het leek al snel niet erg waarschijnlijk. Sommige zoogdieren kunnen de ziekte krijgen en overdragen, maar er zijn geen gevallen bekend van besmette vissen. Wu Guizhen, secretaris van de Communistische Partij binnen het Centrum ter Voorkoming en Beheersing van Ziekten (CDC), zei vrijdag wel dat het virus ook is aangetroffen in de bek van een zalm.

Lees ook: Massale koortsdetectie was niet genoeg om corona weg te houden uit Beijing

Het virus kan zijn meegereisd met zalm uit het buitenland, zeggen Chinese deskundigen. Wellicht is de buitenkant van de vis en het vlees, of de verpakking ervan, besmet geraakt door de aanraking van besmette verwerkers in het buitenland. Het virus kan vrieskou overleven.

Beijing neemt nu het zekere voor het onzekere: import van diepgevroren vlees van verwerkers Tönnies in Duitsland en Tyson in de VS is inmiddels stilgelegd. Beide fabrieken kampen met grote uitbraken van corona. Wie weet heeft het de Xinfadi-markt bereikt door mee te liften met de diepgevroren producten.

Theoretisch is het niet onmogelijk, maar erg waarschijnlijk is ook dat scenario niet. In dat geval zou het voor de hand liggen dat dit soort virusoverdracht ook in andere landen was gevonden. Bovendien, zo meldde de Chinese douane vrijdag: op geen enkel monster van vlees of vis uit het buitenland zijn sporen van corona aangetroffen. En ze kunnen het weten, want ze hebben zeker vijftienduizend monsters getest. Zo goed als alle partijen die nu nog uit het buitenland China bereiken, worden getest: alle containers moeten open.

Verwant aan Europese varianten

Bij Chinese deskundigen blijft het idee leidend dat het virus op de een of andere manier uit het buitenland afkomstig moest zijn. Op vrijdag deelde China het genoom van drie monsters van het virus zoals het is aangetroffen op de Xinfadi-markt: twee van mensen en één omgevingsmonster.

Volgens de organisatie Nextstrain, die een stamboom van het coronavirus bijhoudt, zou het inderdaad gaan om virussen die verwant zijn aan wat er in Europa rondgaat. In een tweet leggen de onderzoekers uit dat niet precies te zeggen is uit welk land het virus komt, omdat soortgelijke virussen in verschillende Europese landen circuleren.

Ook is niet precies te zeggen wanneer het virus naar China is gekomen. De drie monsters verschillen onderling van elkaar, wat erop duidt dat deze virusvariant al langer in Beijing circuleert.

„Als het de stad pas kort geleden had bereikt, waren er waarschijnlijk niet zoveel positieve monsters gevonden.”

Zhang Yong, onderdirecteur van het CDC, suggereert op een site van een organisatie van de Communistische Partij van China dat het gaat om een oudere variant van het virus, niet om de variant die op dit moment in Europa wordt aangetroffen. Ook zou het virus al een zeker een maand eerder dan eind mei in de hoofdstad rondwaren. Dat zou volgens hem ook verklaren waarom het virus op zo’n veertig plekken op de markt werd aangetroffen. „Als het de stad pas kort geleden had bereikt, waren er waarschijnlijk niet zo veel positieve monsters gevonden”, aldus Zhang.

Het virus was gewoon niet eerder ontdekt, ook omdat de meeste mensen die nu besmet zijn maar milde symptomen hebben.

Net als bij de eerste uitbraak van de ziekte in Wuhan zijn de besmettingen terug te voeren op een grote markt. Anders dan in Wuhan werden er in Beijing voor zover bekend geen wilde dieren verhandeld. Op beide markten zijn veel besmette monsters gevonden op de visafdeling, in Beijing dus ook op rund- en lamsvlees.

Het virus gedijt bij kou en vocht

In de Chinese berichtgeving is de nadruk verschoven naar de omstandigheden op dat soort markten. Het virus gedijt beter bij kou en vocht, er komen heel veel mensen en de hygiënische omstandigheden laten vaak te wensen over. „Misschien lag het op de loer op donkere, vochtige plekken die niet goed gedesinfecteerd zijn”, suggereerde de staatskrant Global Times vrijdag.

Maar ook daarmee is niet verklaard hoe het virus op de markt terechtkwam. Komt het rechtstreeks uit Europa, of komt het toch van iemand in China die de Europese variant bij zich droeg? Als het wel rechtstreeks uit Europa komt, hoe en wanneer kwam het dan terug naar China?

Voor China is er politiek gezien een nog belangrijker vraag: is het aannemelijk te maken dat dit oudere Europese virus al bestond vóórdat er ook maar sprake was van een uitbraak in Wuhan? De antwoorden laten nog op zich wachten.