Sophie Hilbrand en de Bloemendaalse twisten

Zap Opstandelingen wordt gemaakt vanuit solidariteit met slachtoffers van bestuurlijke willekeur. Dat levert fraaie portretten op. Maar in de weergave van conflicten ontbreekt het aan precisie.
Sophie Hilbrand (links) onderzoekt ‘Het complot van Bloemendaal’ in Opstandelingen.
Sophie Hilbrand (links) onderzoekt ‘Het complot van Bloemendaal’ in Opstandelingen. Beeld BNNVARA

‘Jij hebt een veel te groot rechtvaardigheidsgevoel”, zei de VVD’er tegen de nieuwkomer. „Daar kom je niet ver mee in Bloemendaal.” Die indruk kreeg je inderdaad in de nieuwe aflevering van Opstandelingen, de reeks die Sophie Hilbrand maakt over burgers die zich benadeeld voelen door hun lokale overheid. Het dorp kwam erin naar voren als de chicste slangenkuil van Nederland.

We hoorden over conflicten over het beheer van ‘onze landgoedszone’, om bestemmingsplannen, een gefnuikte vergunning voor een paardenbak („Er stond altijd al een paardenbak!”) en tal van andere monumentenzaken. Open oldtimers slingerden intussen langs onberispelijk geschoren gazonnen, aan de armen rinkelde het edelmetaal en je kon de frisse zeelucht haast ruiken. Desalniettemin vochten de Bloemendalers elkaar de tent uit of ze elkaar de laatste stronk prei bij de voedselbank betwistten.

Het hart van de ruzies was de komst van de Amsterdamse gebroeders Slewe, ondernemers die wel een oud landgoed kochten, maar zich niet hielden aan de plaatselijke mores. Ze kregen nergens vergunningen voor, legden ze Hilbrand uit – zelfs niet voor het repareren van een lekkend dak. Hun conflicten met de gemeente verhardden razendsnel. De verslaggever van het huis-aan-huisblad kreeg via zijn baas het verzoek minder welwillend over de Slewes te schrijven. Vanuit gemeentekringen werden berichten verspreid dat de nieuwelingen zich schuldig maakten aan ‘intimidatie’ van ambtenaren. Mensen waren doodsbang, ‘de maffia’ regeerde in het dorp. Rob Slewe, op zijn beurt, noemde de burgemeester op de regionale tv een „narcistische fantast”.

Opstandelingen wordt in de eerste plaats gemaakt vanuit solidariteit met slachtoffers van bestuurlijke willekeur. Het programma bevat fraaie portretten, zoals dat van het principieel dissidente raadslid Marielys Roos. Zij steunt de Slewes en werkt zich juridisch in de nesten door geheim verklaarde stukken openbaar te maken. Tegenover haar staat een gesloten front van dorpsbestuurders die misschien wel vinden dat er fouten zijn gemaakt, maar die vrezen voor het openen van de beerput.

Het levert een patstelling op. Verschillende burgemeesters beten hun tanden stuk op de bestuurscultuur. „Een burgemeester die sterk in zijn schoenen staat, komt hier in de problemen”, zei een journaliste. Kortstondig burgemeester Emmens-Knol sprak van een ‘schaduwmacht’.

Wat Opstandelingen minder doet, is overzicht scheppen. De mensen die de Slewes van wangedrag beschuldigen, komen niet aan het woord. Een afgeketste zakendeal wordt kort genoemd als beginpunt van de ruziereeks, maar niet uitgelegd. Voor details hebben de programmamakers weinig geduld.

Het is een euvel waar ook eerdere afleveringen mee kampten. Twee weken geleden liet Hilbrand zien hoe het gemeentebestuur van Almelo op tamelijk onnavolgbare wijze voor de ene ondernemer het stoplicht op groen zet en voor de andere op rood, maar ook daar ontbrak precisie in de weergave van de conflicten.

Hoe het verder moet met de beschamende Bloemendaalse twisten? Aan het slot van de uitzending kwalificeerde lector Weerbare Democratie Willeke Slingerland de situatie als ‘netwerkcorruptie’: een groep mensen die zo gewend is zaakjes onder vrindjes te regelen, dat er een systeem als een onneembare veste ontstaat, waarbij de politici amper bewegingsvrijheid hebben. Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans concludeerde dat verlossing niet van buiten kon komen: „De gemeenteraad moet dit zelf oplossen.” Daar zijn de Bloemendalers mooi klaar mee.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.