Profiel

ING kiest voor ‘niet te trotse’ Van Rijswijk

Nieuwe topman ING Steven van Rijswijk volgt Ralph Hamers op als topman van ING. „Hij is niet erg bezig met zijn positie, dit carrièrepad overkomt hem.”

Steven van Rijswijk in 2018 tijdens de hoorzitting over het witwasschandaal in de Tweede Kamer.
Steven van Rijswijk in 2018 tijdens de hoorzitting over het witwasschandaal in de Tweede Kamer. Foto Bas Czerwinski/ANP

ING heeft voor een zeer vanzelfsprekende en veilige kandidaat gekozen. Eentje met een grote inhoudelijke kennis over bankieren. De grootste bank van Nederland maakte vrijdagochtend bekend dat Steven van Rijswijk de opvolger wordt van de eind deze maand naar UBS vertrekkende Ralph Hamers. De nieuwe topman zit sinds oktober 2017 in de raad van bestuur als hoofd risicomanagement.

Van Rijswijk (1970) werkt bij ING sinds het begin van zijn carrière, zo’n 25 jaar geleden. Daarvoor studeerde hij bedrijfseconomie in Rotterdam. Bij ING werkte hij voor zijn overstap naar de raad van bestuur bij de zakelijke tak van de bank, inclusief een periode in Hongkong. Ook werkte hij net onder het bestuur als wereldwijd hoofd zakelijke klanten.

Met Van Rijswijk kiest ING voor voortzetting van de onder Hamers ingezette digitale strategie, maar vooral ook voor rust. Die zal de bank nodig hebben als de impact van de coronapandemie op de klanten van het bedrijf duidelijk wordt. De bank zette in het eerste kwartaal 661 miljoen euro opzij voor mogelijke kredietverliezen, maar dat bedrag zal nog flink oplopen later dit jaar.

Schikking van 775 miljoen euro

Daarmee zal het begin van Van Rijswijk als hoogste baas mogelijk net zo moeilijk worden als zijn begin als risicohoofd. Hij trad aan in augustus 2017, en moest meteen aan de slag met de afwikkeling van een groot schandaal binnen de bank. ING bleek jarenlang haar taak als financiële poortwachter te hebben verzaakt, door signalen van malafide transacties te negeren en klanten niet goed te screenen. De bank kocht onder leiding van zijn risicohoofd de strafzaak uiteindelijk af met een schikking van 775 miljoen euro.

Lees ook: Poortwachter ING hield zijn ogen gesloten

„Steven zag dit niet als iets wat met een pleister op te lossen was”, vertelt Vincent van den Boogert, die tot eind vorig jaar de hoogste baas was bij ING Nederland. Rond de afwikkeling van de schikking werkte hij veel met Van Rijswijk samen. „Zijn doel: nooit meer een schandaal. Hij heeft daarom niet alleen in Nederland actie ondernomen om de processen en cultuur te veranderen, maar ook de andere landen doorgelicht.”

Nadat er veel kritiek uit de politiek kwam op het optreden van de top van ING – zoals de opmerking van commissaris Henk Breukink dat politici hun toon moesten matigen – ging Van Rijswijk in de Tweede Kamer diep door het stof: „De conclusie is helder: wij hebben over een lange periode fouten gemaakt. Grote fouten.” Hij nam afstand van Breukinks uitlatingen, die „kwamen niet vanuit ING”.

Niet te trots

Een voormalig collega die boven, met en onder Van Rijswijk werkte en niet met naam in de krant wil, vond dat optreden tekenend voor Van Rijswijk. „Hij is er niet te trots voor om door het stof te gaan. Het helpt daarbij dat hij niet erg bezig is met zijn positie, dit carrièrepad overkomt hem. Dus het is dan ook geen vraag voor hem hoe hij overkomt.” Chris Buijink, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, vond dat Van Rijswijk de goede toon trof in de Kamer. „Maar hij benadrukte ook meteen dat samenwerken de sleutel is in het poortwachten van het financiële systeem, met de instanties en met de andere banken. Hij heeft daar daarna ook veel moeite in gestoken.”

Dat de betrokkenheid bij de afwikkeling van het witwasschandaal Van Rijswijk (en de bank) geen vlekje had opgeleverd binnen de sector, bleek in 2018: hij mocht voorzitter worden van een Europese werkgroep voor de vervanging van besmette rentebenchmarks als Euribor. Hij volgde daarin Koos Timmermans op, die bij ING opstapte vanwege het schandaal. Die werkgroep, waarin 81 banken deelnemen, is opgericht door onder meer de Europese Commissie en de Europese Centrale Bank. Komende week wordt besloten of Van Rijswijk voorzitter blijft.

Volgens werkgroeplid Nathalie Gay Guggenheim van HSBC is Van Rijswijk als voorzitter zeer effectief. „Hij stelt duidelijke doelen en behaalt die ook. En hij was zich goed bewust van het moeilijke internationale speelveld.” ING-medewerker Marjolein de Jong, door Van Rijswijk ingezet als kwartiermaker bij de werkgroep, prijst vooral zijn inhoudelijke kennis. „Steven is heel allround. Hij heeft veel klantenkennis, maar weet ook alles over de risico’s en de interne processen van een bank. Dat laatste is, denk ik, nu eigenlijk een voorwaarde geworden voor een bankbestuurder.”

Geen retailbankier

Toch is Van Rijswijk niet echt een allroundbankier te noemen. Als ex-zakenbankier heeft hij minder kennis over de activiteit waar ING het meeste geld mee verdient: bankieren voor consumenten. Volgens een kaderlid van vakbond De Unie is hij daardoor op de werkvloer niet bij iedereen bekend. „Hij zal nog duidelijk uit de schaduw van zijn voorganger moeten stappen.” De eerdergenoemde voormalig collega denkt dat het met de kennis over retailbankieren wel goed gaat komen. „Hij had ook geen achtergrond in risicomanagement. Hij zal ook dit snel oppikken.”

In een interview op de website van ING zegt Van Rijswijk dat er onder hem geen grote strategiewijzigingen zijn te verwachten. „Als lid van de raad van bestuur was ik verantwoordelijk voor de strategie, dus het ligt niet voor de hand om die om te gooien. Natuurlijk zal ik hier en daar andere accenten leggen.”

Lees ook: Niet alleen de salarisstrook verandert voor Hamers

Interessant wordt vooral als de door marktkenners al lang voorspelde fusiegolf in het Europese bankenlandschap er komt. Als digitale voorloper in Europa zal dan nadrukkelijk naar ING worden gekeken. Eerder was ING al kandidaat voor een fusie met het Duitse Commerzbank. Van Rijswijks ervaring met fusies en overnames kan daarin een voordeel zijn. De voormalig collega denkt overigens niet dat het zo’n vaart zal lopen. „Die ervaring heeft hem eerder behoedzaam gemaakt. Hij heeft gezien hoe je met overnames een bloedneus kan oplopen.”