Opinie

De stille meerderheid staat op ontploffen

Zihni Özdil

Anderhalve man en een paardenkop. Meer verwachtte ik niet op de fundraiser voor de omstreden rechtse filosoof Sid Lukkassen in de zomer van 2019. Wat had ik het mis. De zaal was vol, met een stuk of tachtig mensen, etnisch divers en uit alle lagen van de samenleving.

Het was een bevreemdende ervaring. Ik besefte dat veel progressieve organisaties uit mijn bubbel er niet in slagen om ook maar een fractie van de inclusiviteit te organiseren die Lukkassen deze avond wel voor elkaar had gekregen. Ook zijn sprekers waren superdivers: een Turkse Nederlander, een Marokkaanse Nederlander in een rolstoel, een vrouw als gespreksleider.

Ik was ook een van de sprekers. „In racistisch, boreaal gelul kun je niet wonen”, zei ik. „Op de inhoud zal ik jullie blijven bestrijden, maar kan dat alleen wanneer we een open debat voeren over die inhoud.” Er klonk een daverend applaus. De zaal snakte duidelijk naar het overbruggen van kloven.

Dat was nog maar het begin van mijn shocktherapie buiten-de-eigen-bubbel-treden. In de pauze sprak ik met mensen uit het publiek, gewone mensen die hard werken en op zoek zijn naar een antwoord op de vraag waarom ze niet vooruit komen in het leven.

Zo vertelde een verpleegkundige, ze zat al meer dan twintig jaar in het vak, dat ze er de laatste jaren hard op achteruitgaat, in waardering, inkomen en werkomstandigheden. Ze was, zo zei ze, de hoop aan het verliezen.

Even later stelde diezelfde verpleegkundige de eerste vraag in het publieke debat dat op de toespraken volgde. Hoe we de samenzwering tussen multinationals en de islam om in Nederland de sharia in te voeren, moeten bestrijden, vroeg ze.

Klinkt ontzettend mal, nietwaar?

En toch. Niemand verwachtte dat Trump met zijn malle uitspraken zou winnen. Of dat die malle Brexitcampagne zou slagen. Een enorme blinde vlek hindert het zicht op een stille meerderheid die het spuugzat is om elke keer niks terug te krijgen voor zijn stem.

Dat geldt niet alleen voor het buitenland. In 2011 heeft het kabinet Rutte besloten om tot 2035 de bijstand elk jaar, gelijk een sluipmoordenaar, te verlagen. Deze week concludeerden het SCP en het CPB dat dat beleid (lees: geld afpakken van arme mensen) ervoor zorgt dat mensen nog armer worden. Dat, als dit beleid ongewijzigd blijft, die armoede de komende jaren nog eens met een kwart zal toenemen.

Staatssecretaris Van Ark (VVD, Sociale Zaken en Werkgelegenheid) reageerde: „Armoede alleen maar oplossen met meer financiële ondersteuning, is niet voldoende garantie om uit de armoede te komen.”

De ervaren Kamerleden Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) slaakten deze week wanhopige hartenkreten over de wijze waarop dit kabinet de Nederlandse democratie vleugellam heeft gemaakt, onder meer door de commissie-Donner belangrijke informatie in de toeslagenaffaire te onthouden. De Raad van State adviseerde deze week ongevraagd dat de Tweede Kamer niet zo lastig moet doen.

Intussen wordt de leider van Forum voor Democratie, Thierry Baudet, steeds radicaler en raakt hij steeds verder verstrikt in samenzweringstheorieën. Maar dat betekent geenszins dat zijn politieke rol is uitgespeeld. Baudet heeft een lange adem. Hij is aan het bouwen – voorbij de volgende verkiezingen. Geduldig, omdat hij weet dat alle malle dingen die hij nu uitkraamt, straks als verlossende muziek zullen klinken in de oren van de stille meerderheid, die dan alle hoop heeft verloren.

Want vergis u niet: in het land met de meeste flexcontracten en zzp’ers van Europa, waar het besteedbaar inkomen van de middenklasse al twintig jaar stagneert, waar het uitknijpen van arme mensen al jarenlang voor ‘beleid’ moet doorgaan, staat een enorme onderstroom op ontploffen.

Zo ver is het nog niet. De komende verkiezingen zal de stille meerderheid een laatste keer op de gevestigde partijen gokken. De allerlaatste keer.

Zihni Özdil is historicus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.