September 2019 - Demonstratie tegen 5G in Den Haag.

Foto David van Dam

De keerzijde van protest in Nederland

Toon mij de achterkant van uw protest en ik zeg u wie u bent. U bent een zootje ongeregeld. Ongeregisseerd en ongeoefend. Soms heeft u zelfs een spiekbriefje nodig. Of brengt u een omgekeerde boodschap mee – als dat geen gerecycled restant is van een vorig protest. U bent een individu. Inventief. U overdrijft met ducttape of versiert met een lief lapje. U bent een online shopper. U bent ook maar een mens.
David van Dam heeft in de afgelopen zeventien jaar honderden demonstraties in Nederland gefotografeerd. De laatste jaren begonnen hem de achterkanten van de protestborden op te vallen. Die dragen doorgaans geen politieke boodschappen, maar zeggen iets over de drager. Daarbij staan ze soms in schril contrast met de voorkant, constateert de fotojournalist. „Zo zie je tot mijn verbazing dozen van webwinkel Zalando bij milieudemonstraties – terwijl thuisbezorging met een dieselbusje toch haaks staat op een duurzame aarde.”
September 2019 - Deelnemers lopen mee in de klimaatmars in Den Haag. Terwijl de klimaattop van de VN in New York plaatsvindt, lopen wereldwijd klimaatactivisten mee in klimaatmarsen.

Foto David van Dam
September 2019 - Deelnemers lopen mee in de klimaatmars in Den Haag. Terwijl de klimaattop van de VN in New York plaatsvindt, lopen wereldwijd klimaatactivisten mee in klimaatmarsen.
Foto David van Dam
Maar het gaat Van Dam niet primair om die discrepantie, zegt hij. „Het gaat me om het persoonlijke. Mensen zijn enorm creatief. Zo zag ik eens een demonstrant die een protestbord had gemaakt van een skateboard. Of van een schilderij. Mensen proberen ook steeds vaker op te vallen met een afwijkende vorm, bijvoorbeeld een héél klein bordje.” Bij de meeste demonstraties is aan de achterkant van de borden niet te zien waarover die gaat: het klimaat, racisme, 5G of de lockdown.


Je ziet ook niet of de demonstranten links of rechts zijn, voor of tegen. Maar over het algemeen vinden demonstranten het niet leuk om van achter gefotografeerd te worden. Als ze Van Dam betrappen, draaien ze snel hun bord om.

Maart 2018 - Antiwapendemonstratie voor de ambassade van de Verenigde Staten in Wassenaar. Foto David van Dam

Februari 2019 - Klimaatspijbelaars op het Malieveld in Den Haag. Scholieren demonstreren tegen de klimaatverandering. Foto David van Dam

Maart 2019 - Docenten in het onderwijs staken op het Malieveld in Den Haag. Foto David van Dam