Spider-Man is terug na drie maanden quarantaine

Comics Nadat de distributie maanden stil lag, liggen de nieuwe comics weer in de winkel. De coronacrisis heeft de Amerikaanse stripwereld hard getroffen.

Beeld uit 'Harley Quinn #72'
Beeld uit 'Harley Quinn #72' Illustratie DC Comics

Eindelijk kunnen fans lezen hoe de confrontatie tussen Spider-Man en het monster Gog afloopt en of het anti-held Harley Quinn lukt de moord op een vriend op te lossen. Op Twitter delen Amerikaanse stripboekwinkels trots foto’s van dozen vol met comics als Amazing Spider-Man #43 en Harley Quinn #72. Die hadden ze twee maanden geleden al moeten hebben, maar de Covid-19-pandemie legde de hele Amerikaanse stripboekindustrie stil.

Hoewel de Amerikaanse comics de afgelopen decennia verschillende crises overleefden, is de coronacrisis anders. Het virus valt alle lagen van deze industrie tegelijkertijd aan. Het is niet de genadeklap, zoals sommige Amerikaanse media betogen. Maar wel een crisis die de zwakke plekken van een fragiele sector blootlegt: de macht van de distributeurs en de uitgevers, en de kwetsbare positie van freelance schrijvers en tekenaars.

The Amazin Spider-Man #43 Illustratie Marvel

Distributie bevroren

Half maart kondigde Diamond Comics Distributors aan de distributie tijdelijk te stoppen. Stripboekwinkels zagen zich meteen in hun bestaan bedreigd. Diamond bezit het distributie-monopolie van Noord-Amerikaanse comics en popcultuurparafernalia. Brancheorganisatie Book Industry Charitable Foundation deelde in april meer dan een miljoen dollar aan noodsteun uit aan 637 gedupeerde stripboekverkopers. Op crowdfundingsite GoFundme vragen tientallen speciaalzaken om donaties om het hoofd boven water te houden.

Het bevriezen van de distributie zorgde ook voor grote problemen bij uitgeverijen als DC Comics en Marvel Comics. Distributeur Diamond stopte met rekeningen betalen omdat het bedrijf zelf geen betalingen meer ontving van winkeliers. Hierop beëindigde DC op vrijdag 5 juni de kwart eeuw lange exclusieve distributierelatie met Diamond. Een aardverschuiving in de stripboekenwereld. DC heeft dertig procent van de stripboekenmarkt en dus ook dertig procent van de omzet (155 miljoen dollar) van Diamond. Als meer uitgeverijen volgen, kan het bedrijf opdoeken.

Wie de boeken van Batman, Superman en Wonder Woman wil bestellen moet dat voortaan doen via de recent opgezette distributeurs Lunar Distribution (van winkelketen Midtown Comics), USC Comic Distributors (van postorderbedrijf Discount Comic Book Service), en uitgevershuis Penguin Random House. Het is wéér een extra formulier dat we moeten invullen, verzuchten winkeliers in reacties online. Sommigen vermoeden dat een faillissement van Diamond eraan komt. De gevolgen komen waarschijnlijk opnieuw voor rekening van de winkels.

In Nederland

Dergelijke rampen spelen nog niet bij Nederlandse stripwinkels. „Dat komt door de intelligente lockdown”, denkt eigenaar John Onnes van Stripwinkel Akim in Groningen. Vlaamse en Franse distributeurs en uitgevers legden ook het werk tot eind mei stil. Maar Nederlandse klanten werden niet zo hard als Amerikanen in hun portemonnee geraakt door het coronavirus. Onnes zag de omzet, dankzij een verschuiving naar onlineverkoop, zelfs toenemen, met 60 procent.

De financiële klappen van Covid-19 dringen ook door tot de stripmakers. Doordat uitgevers niet betaald kregen van hun distributeur en de afgelopen maanden minder boekjes verkochten, sneden zij fors in de productiekosten. Veel tekenaars en schrijvers zagen geplande projecten in rook opgaan, vertelt de Britse tekenaar Joe Glass. Hij is de maker van onder andere The Pride. Stripboekconventies zoals het grote San Diego Comic Con werden geschrapt of uitgesteld. Dat betekent voor de tekenaars en schrijvers geen betaalde optredens of signeersessies. Glass: „Al mijn conventieoptredens voor dit jaar zijn weggevallen. Als onafhankelijke striptekenaar verlies ik hiermee een groot deel van mijn inkomen. Ik ben nu afhankelijk van mijn eigen online verkoop en dat is lang niet genoeg om dat op te vangen”.