Analyse

Oppositie schiet geen gaten in stikstofplan van coalitie

Stikstofdebat Tweede Kamer Ruim een jaar stoeit Carola Schouten met het stikstof-dossier. De coalitie heeft ze nu achter zich, de rest ziet weinig in de plannen.

Minister Carola Schouten (LNV) donderdag in de Tweede Kamer, tijdens debat over natuurherstel en economie.
Minister Carola Schouten (LNV) donderdag in de Tweede Kamer, tijdens debat over natuurherstel en economie. Foto REMKO DE WAAL/ANP

Carola Schouten (ChristenUnie), minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit én chef stikstof van kabinet Rutte-III, is niet te benijden. Terwijl ze een meerderheid nodig heeft voor haar stikstofplannen, kreeg haar beleid donderdag in debat met de Tweede Kamer de ene na de andere stoot uitgedeeld.

Haar stikstofaanpak, aangekondigd in april, werd vorige week ook al gekraakt door een veelomvattend rapport van het adviescollege dat ze nota bene zelf had ingesteld en dat geleid wordt door VVD-coryfee Johan Remkes, geen activist van de milieubeweging. De boodschap van het college loog er niet om: het kabinet doet te weinig en wat het doet is te vrijblijvend. „Streven is niet genoeg”, zei Remkes na afloop van de presentatie in de achtertuin van perscentrum Nieuwspoort.

Daar heeft Schouten naar geluisterd. Luttele uren voor het debat reageerde ze in een summiere Kamerbrief op de kritiek van Remkes en co. Ze deed wel twee toezeggingen: de bouw hoeft straks niet voor ieder los project een hele stikstoftoets te doorstaan en het kabinet gaat niet de inspanning – het streven – maar het resultaat van de eigen ingrepen als maatstaf voor succes nemen bij het beoordelen van de eigen stikstofprestaties.

Volgens D66 doet de minister er dankzij Remkes een „forse schep bovenop”

Volgens D66-Kamerlid Tjeerd de Groot, ooit de enfant terrible van de coalitie op stikstofgebied, doet het kabinet er daarmee dankzij Remkes „een forse schep bovenop”. Toen de Tweede Kamer iets minder dan een jaar geleden voor het eerst debatteerde over de stikstofimpasse, rommelde het ook binnen de coalitie: ChristenUnie en D66, De Groot voorop, eisten dat Schouten natuurbescherming serieus zou nemen. VVD en CDA hadden daar meer moeite mee: die twee partijen vreesden vooral de gevolgen voor bouwers en boeren.

Die splijtzwam is geheeld, tot onbegrip van de oppositiepartijen die vorig jaar aan de zijde van De Groot stonden. Hun grootste bezwaar: met de meeste aanbevelingen van Remkes – véél meer stikstofuitstoot wegnemen, boeren niet vrijwillig laten stoppen maar op kwetsbare plekken uitkopen, desnoods met dwang – doet Schouten niets. Toch steunt de coalitie haar dit keer eensgezind.

Lees ook: Juiste aanpak stikstof is nu ‘nog urgenter’

„Wat is dit voor onzin?” vroeg SP-Tweede Kamerlid Frank Futselaar aan De Groot na diens positieve recensie van de kabinetsplannen. „Volgens mij zijn wij hier getuige van een volgende fase in de menselijke evolutie”, schamperde William Moorlag (PvdA). „Namelijk rechtop lopen zonder ruggengraat.”

Prachtige natuurdocumentaires

De kritiek kan Schouten niet meer verrassen: de loopgraven in het stikstofdebat zijn in een jaar tijd platgetreden en verstevigd. Toch zal ze de woorden van haar critici niet eenvoudigweg naast zich neer kunnen liggen. Het hele plan moet nog door de Tweede en Eerste Kamer, en vooral in die laatste komt de coalitie stemmen tekort.

In senaat is linkse steun nodig

Dat Schouten daarvoor op de linkse zetels is aangewezen lijkt een vanzelfsprekendheid, want ter rechterzijde zijn de tegenstanders van de kabinetsplannen nog kritischer, en al even onverzettelijk, gebleven.

Zowel FVD als PVV ziet in het stikstofplan van Schouten een overzichtstentoonstelling van hun politieke ergernissen: Europese regelgeving, milieu- en natuurbeleid, extra regeldruk voor boeren. Zowel Barry Madlener (PVV) als Forum-voorman Thierry Baudet legde de stikstofdoelen van het kabinet naast de komst van immigranten in de afgelopen jaren. „Dat stoot gigantisch veel stikstof uit”, aldus Madlener.

Van een stikstofprobleem is ondertussen in de ogen van het PVV-Kamerlid geen sprake. „We hebben prachtige natuurdocumentaires die we allemaal kunnen zien van natuur waar we trots op zijn, zoals de Veluwe en allerlei mooie gebieden.”

Volgens Baudet is het kabinet er heimelijk op uit boeren van hun land te verdrijven om daar windmolens en zonnepanelen neer te zetten: „Het is landjepik, vermomd als natuurherstel.” Bij het merendeel van de Kamer had hij het toen al verbruid, door minister Schouten in zijn allereerste zin achter het spreekgestoelte aan te duiden als „de sluipmoordenaar van de agrarische sector”.

Die woorden weigerde hij terug te nemen, ook na aandringen van andere Kamerleden en van Kamervoorzitter Khadija Arib. „Nou”, besloot Arib, „u mag weten dat ik het een trieste vertoning vond.”