Mannen reageren: kom niet aan de ‘odol’

Over Seks Milou van Rossum voegt het woord bij de daad. Deze week deel twee over de mannelijke fysiologie.
Illustratie Merel Corduwener

Als tiener lag mijn man tijdens een kamp naast een schoolgenoot waarmee hij nog nooit had gepraat. „Ik heb last van een sop”, zei die bij wijze van kennismaking. Sop? „Stijve ochtendpik.” Ze zijn nog altijd bevriend.

Ik weet niet of er regionale verschillen zijn in de benaming, maar in Brabant leerde ik als scholier de sop kennen als odol, ontzettend dikke ochtendlul, een woord dat met enige trots werd uitgesproken. Een ochtenderectie, zo wist ik derhalve al voordat ik er ooit een had gezien of gevoeld, is voor mannen een belangrijk fenomeen. Wat ik me kan voorstellen: vast heerlijk om al bij het ontwaken bevestigd te worden in je eigen viriliteit.

Lees ook deel een over de mannelijke fysiologie: De ochtenderectie bestaat niet.

Het is daarom niet verbazingwekkend dat niet iedereen genoegen neemt met de uitspraak die uroloog en androloog Tycho Lock hier vorige week deed: de ochtenderectie bestaat niet. Waarmee hij niet ontkent dat mannen wakker worden met een erectie. Alleen: die erectie heeft met het tijdstip noch met opwinding te maken. Mannen krijgen de hele nacht door erecties tijdens de remslaap, zonder dat daaraan gerelateerde erotische dromen te pas komen. Wakker worden met een erectie betekent, aldus Lock, simpelweg dat je gestoord bent in je remslaap.

„De ochtenderectie bestaat niet?”, reageerde bijvoorbeeld Chris Hagen via Twitter. Waarna hij beschrijft hoe hij 54 jaar geleden als veertienjarige betonijzervlechter om half zes met „zo’n hard ding” opstond en een busje instapte. Pas toen hij om zeven uur aankwam bij de bouwplaats, was dat ding eindelijk gaan liggen. Het kan natuurlijk zijn dat hij alleen de kop van het stuk heeft gezien (‘De ochtenderectie bestaat niet en andere dingen die de man niet weet’), maar ook doorlezers lieten van zich horen. Zo schreef B* (56) dat zijn ochtenderectie pas enkele minuten na ontwaken optreedt, K* (62) dat hij altijd na vier uur slapen wakker wordt met „een stijve”, waarna hij opstaat om te gaan wandelen. „Vanochtend vertrok ik om 02.38 uur om een slordige 32 kilometer onder mijn voeten te laten doorgaan.” En: „Als ik tijdens de remslaap ontwaak, heb ik doorgaans een slechte dag, geen stijve.” Ook een uroloog zette vraagtekens bij het verhaal van „onze vakbroeder”. „De ochtenderectie bestaat volgens mij wel zeker”, schreef Toine Zeegers, verbonden aan de Andros Mannenkliniek. En ja, die kan een gevolg zijn van een onderbroken remslaap. Maar meestal heeft een ochtenderectie, zegt hij, een andere, overigens net zo’n non-erotische oorzaak: een volle blaas. Als die is geleegd, verdwijnt de erectie ook.

Volume

In de mailbox kwam ook een anatomische vraag binnen, van Frans* (65), die ik voor de zekerheid aan beide urologen heb voorgelegd: „Het ejaculaat verschilt per man van volume. Bij de een rolt een druppeltje over de eikel en bij de ander blijft het maar komen. Hoe komt dat, en kan ik met bewegen of speciale voeding het ejaculaatvolume omhoog brengen?”

Lock verklaart het verschil in volume door leeftijd: hoe ouder, hoe minder. Oudere mannen hebben ook vaker prostaatontstekingen, „die ervoor zorgen dat het ejaculaat vloeibaarder, minder ‘vla-achtig’ wordt. Het druppelt uit de penis, het schoksgewijze verdwijnt.” Zeegers wijst erop dat sommige mannen grotere zaadblazen – verantwoordelijk voor 65 procent van het ejaculatievocht – hebben dan andere. En: hoe langer niet geëjaculeerd, hoe meer sperma. Over diëten en sport als manier om de hoeveelheid te vergroten zijn de urologen eensgezind: kansloos.

Tot slot een tweede opmerking van eerdergenoemde B. Vorige week stelde Lock ook dat de beruchte ‘blauwe ballen’ de eigen schuld zijn van mannen, omdat ze te veel verwachten van dates. B meent dat ze juist getuigen van het respecteren van grenzen. „Vooral als je jong, onzeker en voorzichtig bent, komt het voor dat je allebei wil zoenen en voelen maar nog niet ‘all the way’ gaan. Dat levert soms beurse ballen op, maar betekent niet dat je het verkeerd aanpakte.” Niks op af te dingen, mits er dan ook niet over wordt geklaagd.

*De (achter)namen van citeerden zijn op verzoek weggelaten, maar bekend bij de redactie.

Volgende week: is feminisme slecht voor seks? Meepraten? seks@nrc.nl